Một tin vui cho người lao động trong các khu công nghiệp (KCN): Trong khuôn khổ Kế hoạch hành động giai đoạn 3 Sáng kiến chung Việt Nam-Nhật Bản, dự án về một khu đô thị dành riêng cho công nhân đầu tiên trên cả nước sẽ được xây dựng thí điểm tại Đồng Nai. Mô hình này mở ra một hướng đi mới nhằm từng bước đáp ứng nhu cầu đã và đang đặt ra gay gắt về nhà ở và đời sống vật chất, văn hóa tinh thần cho công nhân.

Từ những mô hình ở cơ sở

Phát triển các mô hình nhà ở cho công nhân tại các KCN theo tinh thần xã hội hóa, kêu gọi sự vào cuộc mạnh mẽ của các doanh nghiệp là một chủ trương lớn của cả nước. Những năm qua, tại các KCN thuộc các vùng kinh tế trọng điểm, chính quyền, cơ quan chức năng địa phương phối hợp với các tập đoàn kinh tế đã triển khai nhiều mô hình nhà ở tập thể cho công nhân nằm trong quy hoạch chung của các KCN, cụm công nghiệp. Mô hình tiêu biểu nhất tính đến thời điểm này ở các khu công nghiệp trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam là các khu nhà ở cho công nhân ở khu công nghiệp Nhơn Trạch, do tập đoàn kinh tế Formosa phối hợp với tỉnh Đồng Nai thực hiện. Formosa Việt Nam là dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lớn nhất trên địa bàn Đồng Nai với tổng vốn đầu tư đăng ký lên đến gần 490 triệu USD. Diện tích thuê đất của Formosa lên đến gần 300ha. Ngay từ khi triển khai dự án (năm 2006) tập đoàn Formosa đã cam kết sẽ quy hoạch khu nhà ở nội trú cho công nhân với kinh phí đầu tư xây dựng hơn 6,2 triệu USD. Sau một thời gian triển khai, Formosa đã hoàn thiện, đưa vào sử dụng khu nhà ở 9 tầng tại xã Hiệp Phước. Đây là khu nhà được thiết kế và trang thiết bị tốt nhất trong các khu nhà ở dành cho công nhân tại các KCN trên địa bàn Đông Nam Bộ. Ở các tầng, ngoài hệ thống phòng ở cho công nhân còn có khu vực sinh hoạt tập thể, chơi thể thao, phòng đọc báo, xem ti-vi... Diện tích mỗi căn phòng gần 24m2, được trang bị tủ cá nhân, bàn ghế. Hơn 2.000 công nhân sống trong các khu nhà này được phục vụ tại chỗ bằng các dịch vụ khép kín như bưu điện, ngân hàng, dịch vụ ăn uống, mua sắm, chăm sóc sức khỏe, nuôi-giữ trẻ...

Sau Formosa, Tập đoàn Feng Tay (Đài Loan, Trung Quốc) phối hợp với địa phương vừa triển khai dự án xây dựng nhà ở cho công nhân tại huyện Trảng Bom với số vốn đầu tư hàng triệu USD, bảo đảm cho công nhân an cư lạc nghiệp. Tính đến nay Đồng Nai đã xây dựng được gần 120.000m2 nhà ở cho công nhân. Tỉnh Bình Dương cũng đã có 12 KCN triển khai mô hình nhà ở cho công nhân với tổng diện tích xây dựng gần 118.000m2. Tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 6/13 KCN, khu chế xuất có xây dựng khu lưu trú cho hơn 6.000 công nhân với tổng diện tích xây dựng hơn 70.000m2. Mô hình tiêu biểu là khu nhà ở mới xây dựng cho công nhân Công ty Nissel ở khu chế xuất Linh Trung, rất khang trang, đầy đủ dịch vụ bảo đảm cuộc sống. Công nhân sinh sống trong các khu nhà nói trên được bảo đảm đầy đủ các dịch vụ về kinh tế-văn hóa-xã hội-an ninh.

Khu chung cư Phú Thọ, mô hình nhà ở cho công nhân và người lao động thu  nhập thấp ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Đến đô thị dành riêng cho công nhân

Hiệu quả bước đầu về xây dựng nhà ở cho công nhân ở một số khu công nghiệp trên địa bàn là tiền đề hướng đến mô hình xây dựng khu đô thị dành riêng cho công nhân. Đồng Nai được Chính phủ chọn làm thí điểm thực hiện Dự án khu đô thị dành riêng cho công nhân, bởi đây là một trong số các địa phương dẫn đầu cả nước về tốc độ thu hút đầu tư nước ngoài, là tỉnh có nhiều mô hình bảo đảm nhà ở cho công nhân trong các KCN. Thực hiện kế hoạch hành động giai đoạn 3 của sáng kiến chung Việt Nam-Nhật Bản liên quan đến chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo môi trường sống cho công nhân các khu công nghiệp, mới đây UBND tỉnh Đồng Nai và Hiệp hội các doanh nghiệp Nhật Bản tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức hội nghị triển khai Dự án xây dựng khu đô thị dành cho công nhân. Dự án được thực hiện bằng nguồn vốn viện trợ ODA của Chính phủ Nhật Bản, do UBND tỉnh Đồng Nai làm chủ đầu tư. Theo thỏa thuận bước đầu, khu đô thị công nhân sẽ được xây dựng dọc theo tuyến Quốc lộ 51, nối từ thành phố Biên Hòa đến điểm giao nhau giữa Quốc lộ 51 và đường cao tốc  phía Nam. Bước khởi đầu của dự án, tỉnh Đồng Nai và Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản sẽ phối hợp thành lập Ủy ban điều phối chung để lên phương án cụ thể. Từ dự án thí điểm này sẽ có thêm nhiều dự án tương tự ở các địa phương trọng điểm khác. Trong một tương lai không xa, một bộ phận người lao động trong các KCN sẽ được sinh sống trong những khu đô thị mang màu sắc riêng. Ở đó, bên cạnh việc được đáp ứng nhu cầu về nhà ở, người lao động còn được bảo đảm đầy đủ các dịch vụ về văn hóa, giáo dục, y tế, trung tâm thương mại... góp phần nâng cao vị thế, làm đẹp hơn hình ảnh của một bộ phận giai cấp công nhân trong thời kì CNH-HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế.

Theo tiến sĩ-chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch, việc phát triển các dự án cơ sở hạ tầng hướng đến người lao động có thu nhập thấp chính là giải pháp kích cầu bền vững, góp phần tích cực vào cuộc chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng ổn định, bền vững.

Bài và ảnh:  THANH KIM TÙNG