Hợp lý, hợp tình và có tính khả thi cao

Sau khi Cổng thông tin điện tử Chính phủ đăng toàn văn và Báo Quân đội nhân dân đăng tin giới thiệu dự thảo Nghị định của Chính phủ về việc bảo đảm về nhà ở đối với sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, nhiều bạn đọc đã hoan nghênh những chính sách mới trong dự thảo Nghị định này và hi vọng, Nghị định khi được thông qua sẽ là giải pháp quan trọng góp phần thực hiện chính sách cán bộ, động viên cán bộ, chiến sĩ quân đội yên tâm thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Tuy nhiên bạn đọc vẫn còn băn khoăn về tính khả thi đối với một số quy định cụ thể. Đáp ứng yêu cầu của bạn đọc, chúng tôi xin giới thiệu một số căn cứ để xây dựng Nghị định và các vấn đề bảo đảm sau khi dự thảo Nghị định được thông qua.

Nhà ở cho sĩ quan, một vấn đề bức xúc

Tục ngữ Việt Nam có câu “Có an cư mới lạc nghiệp”. Đối với đối tượng sĩ quan quân đội, vấn đề nhà ở cho gia đình càng quan trọng bởi lẽ do đặc thù hoạt động trong quân đội, các sĩ quan quân đội thường phải sống xa gia đình. Nếu gia đình (vợ, chồng, con) của sĩ quan không có nơi ở ổn định, chắc chắn tinh thần và chất lượng công tác của sĩ quan sẽ bị ảnh hưởng. Nhiều nước trên thế giới đã ban hành những đạo luật qui định quyền được có nhà ở của sĩ quan quân đội. Khi xây dựng doanh trại cho quân đội, các đạo luật này cũng yêu cầu phải xây dựng khu gia binh (khu gia đình) cho sĩ quan quân đội.

Ở Việt Nam, vấn đề bảo đảm nhà ở cho sĩ quan quân đội đã được quy định tại  tại Điều 31, Điều 37 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (ban hành ngày 21 tháng 12 năm 1999) và khoản 10, khoản 12, Điều 1, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (ban hành ngày 3 tháng 6 năm 2008), trong đó nêu rõ: Sĩ quan tại ngũ “được bảo đảm nhà ở, đăng ký hộ khẩu theo quy định của Chính phủ.". Đối với  sĩ quan thôi phục vụ tại ngũ và sĩ quan tại ngũ hy sinh, từ trần trong trư­ờng hợp sĩ quan hoặc thân nhân của sĩ quan chưa có nhà ở thì được bảo đảm nhà ở hoặc đất ở theo quy định của Chính phủ.

Khu nhà ở cho cán bộ quân đội do Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (Bộ Quốc phòng) xây dựng tại Khu đô thị Mỹ Đình I (Hà Nội). Ảnh: Hà Thanh Hiện

Tuy nhiên trên thực tế, việc bảo đảm nhà ở cho sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn. Theo báo cáo tổng hợp của  Bộ Quốc phòng, số lượng nhà ở giải quyết được cho cán bộ quân đội trong 15 năm qua mới đáp ứng được khoảng 5% nhu cầu. Số liệu điều tra sơ bộ của Bộ Quốc phòng đến tháng 12-2007 cho hay, những đối tượng hưởng tiêu chuẩn như sĩ quan theo quy định của Chính phủ hiện chưa được sở hữu nhà ở là 110.000 người; đang thuê nhà ở của tư nhân hoặc ở nhờ nhà người thân: 74.000 người; đang ở tạm trong đơn vị: 34.000 người; có thu nhập kinh tế gia đình dưới 6 triệu đồng/tháng là 196.000 người.

Báo cáo số 335/BC-QPAN12 của Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội khẳng định: “Luật Sĩ quan năm 1999 đã có quy định sĩ quan “được bảo đảm nhà ở” nhưng đến nay chính sách này chưa được thực hiện vì thiếu những quy định cụ thể, chưa gắn trách nhiệm của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương nên thiếu tính khả thi. Qua nghiên cứu và khảo sát thực tế cho thấy, bảo đảm về nhà ở là một trong những vấn đề bức xúc nhất hiện nay của sĩ quan đặc biệt ở những đơn vị chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu”.

Dự thảo Nghị định mang tính khả thi cao

Để giải quyết nhà ở cho sĩ quan quân đội theo qui định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Chính phủ đã giao  Bộ Quốc phòng chủ trì soạn thảo Nghị định qui định chi tiết việc bảo đảm nhà ở đối với sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và các đối tượng trong quân đội được hưởng chính sách như sĩ quan. 

Theo Ban soạn thảo, dự thảo Nghị định hoàn toàn hợp lý, hợp tình, phù hợp với thông lệ quốc tế và mang tính khả thi cao. Theo dự thảo Nghị định, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ được bảo đảm nhà ở dưới các hình thức mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, nhà ở tại các dự án phát triển nhà dành cho người có thu nhập thấp, dự án nhà ở dành cho sĩ quan, thuê nhà ở công vụ hoặc được trợ cấp tạo lập nhà ở. Nhà nước và quân đội sẽ tập trung ưu tiên giải quyết cho các đối tượng thực sự khó khăn về nhà ở. Những đối tượng này sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ trực tiếp của Nhà nước thông qua các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội (mua, thuê mua) hoặc hỗ trợ gián tiếp thông qua các doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Sĩ quan quân đội đang phục vụ tại ngũ được mua, thuê, thuê mua nhà ở phải đáp ứng điều kiện như: Chưa có nhà ở, hoặc có nhà ở nhưng diện tích ở bình quân trong hộ dưới 5m2/người; chưa được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức và không có khả năng tự cải thiện chỗ ở...

Khu nhà ở cho cán bộ quân đội do Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (Bộ Quốc phòng) xây dựng tại Khu đô thị Mỹ Đình I (Hà Nội). Ảnh: Hà Thanh Hiện

Do việc giải quyết cho 100% sĩ quan có nhu cầu nhà ở là không khả thi nên dự thảo Nghị định đã đưa ra nhiều phương thức bảo đảm nhà ở, trong đó có hình thức trợ cấp cho sĩ quan có nhu cầu tự tạo lập nhà ở (trợ cấp bằng tiền theo số năm phục vụ hoặc trợ cấp thông qua hình thức tạo điều kiện giao đất làm nhà ở theo hạn mức giao đất tại địa phương nơi sĩ quan sinh sống, có thu tiền sử dụng đất). Mức trợ cấp bằng tiền được tính theo số năm phục vụ trong quân đội, cấp quân hàm và chức vụ của sĩ quan tại thời điểm trợ cấp, thấp nhất là 1 tháng lương cơ bản/1 năm phục vụ. Thời gian tính trợ cấp tối đa là 30 năm. Quy định này sẽ khuyến khích sĩ quan có đủ khả năng và nhu cầu tự bảo đảm nhà ở của mình; góp phần giảm bớt áp lực về nhu cầu nhà ở của sĩ quan, nhất là trong giai đoạn đầu khi việc giải quyết nhà theo các dự án chưa triển khai kịp. Dự thảo Nghị định đã đưa ra một số cơ chế hỗ trợ cụ thể để phát triển nhà ở dành cho sĩ quan. Cụ thể là yêu cầu xác định rõ quỹ đất để phát triển nhà ở dành cho sĩ quan ngay từ giai đoạn lập quy hoạch; các tiêu chuẩn thiết kế, giá bán, cho thuê, cho thuê mua.  Một số cơ chế ưu đãi cụ thể đối với nhà đầu tư tham gia dự án nhà ở dành cho sĩ quan như miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; các chính sách ưu đãi về thuế; chính sách hỗ trợ về tài chính từ nguồn ngân sách của Trung ương và địa phương...; khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển quỹ nhà ở dành cho sĩ quan. Đồng thời, xây dựng các cơ chế huy động vốn trung hạn và dài hạn; thành lập Quỹ phát triển nhà ở Bộ Quốc phòng…

Gắn trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm nhà ở cho sĩ quan

Dự thảo Nghị định đã có nhưng qui định cụ thể, gắn trách nhiệm của các bộ, ngành, chính quyền địa phương trong thực hiện chính sách hậu phương quân đội; bảo đảm tính công khai, minh bạch; khuyến khích nhiều thành phần tham gia phát triển nhà ở dành cho sĩ quan; góp phần tháo gỡ khó khăn cho các địa phương trong việc bảo đảm nhà ở cho sĩ quan.

Cụ thể, Bộ Kế hoạch và Đầu tư căn cứ vào đề án xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở dành cho sĩ quan thuộc các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và dự toán kinh phí trợ cấp về nhà ở của Bộ Quốc phòng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt để bố trí ngân sách thực hiện; 

Bộ Tài chính căn cứ kế hoạch sử dụng ngân sách bảo đảm nhà ở cho sĩ quan của Bộ Quốc phòng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt để cấp phát và quản lý ngân sách theo quy định hiện hành; hướng dẫn việc thành lập và quản lý, sử dụng Quỹ phát triển nhà ở Bộ Quốc phòng;  

Bộ Xây dựng hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh triển khai các dự án xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người có thu nhâp thấp và quy hoạch xây dựng các khu dân cư, trong đó có một tỷ lệ ưu tiên thích hợp đảm bảo nhà ở cho sĩ quan quân đội trên địa bàn;

Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ưu tiên giải quyết đất đai cho các dự án phát triển nhà ở dành cho sĩ quan của Bộ Quốc phòng trên địa bàn;

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phối hợp và thống nhất với Bộ Quốc phòng để xác định nhu cầu bảo đảm nhà ở, bảo đảm quỹ đất cho các dự án nhà ở dành cho sĩ quan khi lập quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương. Bố trí một tỷ lệ thích hợp nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người có thu nhập thấp của địa phương để cho sĩ quan đang công tác trong các đơn vị quân đội trên địa bàn được mua, thuê, thuê mua. Tạo điều kiện để Bộ Quốc phòng chủ động triển khai các dự án nhà ở dành cho sĩ quan. Ưu tiên giao đất cho chủ đầu tư các dự án nhà ở dành cho sĩ quan thuộc địa phương mình.

Để  Nghị định được ban hành  phù hợp với tình hình mới, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thiết thực, Ban soạn thảo dự án Nghị định rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc Báo Quân đội nhân dân. Các ý kiến đóng góp xin gửi về: Báo Quân đội  nhân dân, số 7 Phan Đinh Phùng, Hà Nội, Email: hoặc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 16 Lê Hồng Phong, Ba Đình, Hà Nội, Email:  toasoanwebcp@chinhphu.vn.

Minh Nguyệt