Tại hội nghị đối thoại giữa Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hà Nội với 150 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH vừa được tổ chức, đại diện nhiều đơn vị sử dụng lao động cho biết lý do nợ đóng, chậm đóng BHXH của người lao động (NLĐ) vì gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh (SXKD), doanh thu giảm sâu hoặc thua lỗ nên không đủ khả năng tài chính. Chính vì thế, cơ quan BHXH và doanh nghiệp cần phối hợp để tìm ra những giải pháp hữu hiệu tháo gỡ khó khăn. 

Gần 79.000 đơn vị, doanh nghiệp nợ đóng BHXH

Thống kê của BHXH TP Hà Nội cho thấy, tính đến ngày 30-9-2022, toàn thành phố còn gần 79.000 đơn vị, doanh nghiệp nợ đóng BHXH của gần 1 triệu NLĐ với số tiền hơn 5.101 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm trước, số tiền nợ BHXH giảm gần 183 tỷ đồng, nhưng vẫn chiếm 8,87% tổng số tiền cần thu. Đáng chú ý, số nợ phải tính lãi là hơn 1.813 tỷ đồng, tăng 205,8 tỷ đồng so với thời điểm cuối năm 2021; trong đó có tới 3.543 đơn vị nợ kéo dài từ hai năm trở lên với số tiền nợ hơn 1.450 tỷ đồng, tăng hơn 138 tỷ đồng so với cuối năm trước.

Đại diện nhiều đơn vị sử dụng lao động cho biết, việc nợ đóng, chậm đóng BHXH của NLĐ do gặp khó khăn trong hoạt động SXKD, dẫn đến giảm sâu doanh thu hoặc thua lỗ nên không đủ khả năng tài chính. Một số đơn vị, doanh nghiệp tuy không thua lỗ nhưng do chưa thu được nợ từ phía đối tác nên tạm thời khan hiếm dòng tiền vận hành bộ máy, trong đó có việc chi lương, đóng BHXH cho NLĐ.

leftcenterrightdel
 Thanh tra việc đóng bảo hiểm xã hội tại Hà Nội. Ảnh: THU HIỀN

Ngoài những yếu tố khách quan, việc nợ đóng, chậm đóng BHXH còn xuất phát từ nguyên nhân chủ quan. Đó là tình trạng người sử dụng lao động cố tình nợ đóng hoặc đóng không đúng thời gian, không đủ số lượng lao động đang làm việc thực tế tại doanh nghiệp, thậm chí có trường hợp coi việc nợ BHXH là một trong những giải pháp để doanh nghiệp có thể tồn tại.

Đề xuất các giải pháp tháo gỡ

Ông Đặng Trần Dũng, Giám đốc Công ty Cổ phần Cơ khí xây dựng 121-Cienco1 (do BHXH quận Long Biên quản lý) cho rằng, để có thể khắc phục các khoản nợ kéo dài, trước hết doanh nghiệp đang nợ đóng phải tồn tại, phát triển và có lợi nhuận. Mà doanh nghiệp muốn hoạt động thì phải có NLĐ làm việc trong mọi quy trình.

Từ thực tế hoạt động của đơn vị mình, ông Đặng Trần Dũng kiến nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu đề xuất giải pháp “khoanh nợ” trong một khoảng thời gian nhất định đối với những đơn vị, doanh nghiệp có khả năng trả nợ. Còn bà Dương Thị Thu Hà, Trưởng phòng Tổ chức-Nhân sự của Công ty Cổ phần Coma 18 (do BHXH quận Hà Đông quản lý) phản ánh, việc nợ đóng BHXH trong thời gian từ cuối năm 2019 đến nay khiến một số NLĐ của đơn vị chưa được giải quyết chế độ hưu trí, thai sản, ốm đau...

Hiện Công ty Cổ phần Coma 18 đang nỗ lực khắc phục tình trạng nợ đóng nhưng chưa đủ khả năng khắc phục hoàn toàn. Từ thực tế này, bà Dương Thị Thu Hà mong các cơ quan chức năng xem xét, giải quyết những chế độ BHXH cho NLĐ theo thời điểm doanh nghiệp nợ gốc, không tính theo thời gian số nợ phải tính lãi, tạo điều kiện cho NLĐ sớm được thụ hưởng các quyền lợi, còn doanh nghiệp có cơ hội “giữ chân” NLĐ.

Tuy nhiên, về phía cơ quan quản lý, bà Dương Tuyết Mùi, Phó trưởng phòng Lao động-Tiền lương và BHXH (Sở Lao động-Thương binh và Xã hội TP Hà Nội) nêu rõ quan điểm đối với kiến nghị của các đơn vị, doanh nghiệp: "Việc nợ đóng, chậm đóng BHXH là hành vi bị nghiêm cấm tại các quy định hiện hành về BHXH.

Tùy theo mức độ vi phạm, các đơn vị có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc chuyển cơ quan điều tra để xử lý hình sự. Tuy nhiên, với tinh thần chia sẻ, cùng gỡ vướng mắc, các cơ quan chức năng của TP Hà Nội tăng cường tổ chức đối thoại, đồng thời tập trung đôn đốc thu nợ. Những doanh nghiệp có tên trong danh sách thanh tra nợ đóng BHXH, nếu chủ động khắc phục, các cơ quan chức năng sẽ dừng thanh tra".

Ông Vũ Đức Thuật, Phó giám đốc BHXH TP Hà Nội nhấn mạnh về trách nhiệm, nghĩa vụ của người sử dụng lao động đối với việc đóng đầy đủ BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho NLĐ. Để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ, cách tốt nhất là người sử dụng lao động cần hoàn thành nghĩa vụ, trách nhiệm đóng BHXH.

Thời gian tới, BHXH TP Hà Nội tiếp tục tăng cường công tác đôn đốc thu, thường xuyên rà soát, đối chiếu, phân loại đơn vị chậm đóng để áp dụng các giải pháp phù hợp, hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm được xác định là giải pháp tích cực trong việc tăng thu, giảm tình trạng chậm đóng và răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, đồng thời thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội.

Trong lúc hoạt động của các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn, rất cần các cơ quan thực hiện chính sách an sinh xã hội tăng cường các hoạt động đối thoại, lắng nghe các ý kiến từ đơn vị sử dụng lao động, kịp thời tìm biện pháp hỗ trợ, giải quyết khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện để doanh nghiệp ổn định SXKD. Đồng thời, qua đó cũng giúp các doanh nghiệp nắm bắt được chủ trương, chính sách mới của Nhà nước về lao động, tiền lương và BHXH, để thực hiện tốt quyền lợi chính đáng cho NLĐ tại đơn vị mình. 

AN AN