Ngày đầu tiên năm mới 2010, chúng tôi vào xã Nậm Giải (huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An). Nơi đây, tháng 10-2007 đã có một cơn lũ quét tàn khốc đi qua... Dấu vết của cơn lũ đó giờ vẫn còn hiện rõ: Bên đường, những mảnh ruộng hoang hóa, lòng sông Nậm Giải xói lở, những gốc cây cổ thụ bị nước lũ đánh bật, còn chỏng chơ trên sườn núi.

Cán bộ Đội Xây dựng cơ sở số 6 và bà con bản Mờ.

Những năm qua, cuộc sống của bà con dân bản được quan tâm, giúp đỡ thường xuyên và hiệu quả của các cấp, các ngành; song còn khó khăn, vất vả. Con đường rừng cheo leo một bên là vực thẳm sau cơn mưa lớn đã bị lở một đoạn, chiếc xe tải của đội sửa chữa đường mà chúng tôi đi nhờ suýt nữa thì lật xuống vực. Trung tá Phan Duy Tiến - Chính trị viên Ban CHQS huyện Quế Phong nói với chúng tôi: “Chuyện giao thông đi lại ở vùng núi khó khăn như Nậm Giải luôn là một vấn đề đặt ra thường trực đối với cấp ủy, chính quyền và các cơ quan chức năng địa phương. “Điện, đường, trường, trạm” đòi hỏi phải được đầu tư, xây dựng một cách đồng bộ, nhưng có lẽ, đường giao thông vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Bởi có đường, sự giao lưu kinh tế, văn hóa - xã hội ở vùng sâu, vùng xa với bên ngoài mới được thực hiện, mọi mặt đời sống của nhân dân mới có điều kiện để nâng cao”.

Ngày đầu tiên năm mới 2010, cán bộ, chiến sĩ, đội viên Đội xây dựng cơ sở số 6 có mặt đầy đủ tại địa bàn công tác. Trụ sở chính của Đội là một căn nhà sàn xinh xắn nép bên sườn đồi. Thượng tá Lang Văn Hiền - Đội trưởng cho biết: “Đội có hai bộ phận, một ở xã Nậm Nhoóng và một ở xã Nậm Giải. Dù là ngày nghỉ lễ nhưng anh em trong đội vẫn bám bản, bám dân tuyên truyền, vận động bà con bản Mờ xây dựng bản văn hóa”. Theo lời già bản, bản Mờ (tiếng dân tộc Thái), có nghĩa là bản mới. Bản có biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào, dân số 78 hộ, 346 khẩu, chủ yếu là dân tộc Thái, tỉ lệ hộ nghèo đến 56%. Nhớ lại cơn lũ năm 2007, bản Mờ và Nậm Giải đã bị cô lập hoàn toàn với bên ngoài, không có hệ thống thông tin liên lạc, tuyến đường độc đạo bị sạt lở nhiều điểm, khiến cho việc cơ động các lực lượng cứu hộ, cứu nạn gặp khó khăn… Nhưng giờ đây, chúng tôi thấy trên cột nhà sàn treo chiếc điện thoại di động của đồng chí Đội trưởng. Chỉ ở đó thỉnh thoảng mới có một chút sóng điện thoại chập chờn, phải treo sẵn điện thoại, soạn sẵn tin nhắn, khi nào có sóng “bay đến” thì máy tự động gửi đi... Đó là kênh liên lạc duy nhất với bên ngoài bằng công nghệ thông tin, còn lại, mọi mệnh lệnh, chỉ thị, báo cáo từ trên xuống, từ dưới lên chỉ còn cách dựa vào… chạy bộ.

Nhưng đó không phải là khó khăn lớn nhất đối với cán bộ, chiến sĩ Đội Xây dựng cơ sở số 6 khi nhận nhiệm vụ giúp đỡ bản Mờ xây dựng thành bản văn hóa của địa phương. Đội trưởng Lang Văn Hiền tâm sự: “Mình là người dân tộc Thái, mình biết khó nhất là vận động bà con bỏ những tập tục lạc hậu, ví dụ như việc vận động nhân dân di chuyển gia súc, gia cầm dưới gầm sàn nhà, xây dựng hố xí hợp vệ sinh. Bà con nói, hàng ngàn năm nay, dân bản mình đã sống như thế rồi, quen rồi, không việc gì phải thay đổi cả”.

Với tấm lòng chân thành, các anh đã thuyết phục bà con dân bản bằng việc làm, bằng lời nói. Già làng, trưởng bản, các đảng viên của bản đã được cán bộ Đội Xây dựng cơ sở mời đi tham quan những mô hình tốt ở xã Châu Kim và các nơi khác. Được mắt thấy, tai nghe, cộng với sự vào cuộc của cán bộ các cấp, bà con bản Mờ đã dần dần làm theo. Cán bộ, chiến sĩ Đội Xây dựng cơ sở được phân công từng người về các hộ gia đình tuyên truyền, vận động, giúp đỡ, hướng dẫn bà con xây dựng chuồng trại gia súc tách riêng, làm hố xí hợp vệ sinh, tổ chức làm điểm ở 3 gia đình để bà con tham quan, làm theo. Đội trưởng Lang Văn Hiền cho rằng đó là một kinh nghiệm thực tiễn trong tiến hành công tác dân vận: Chỉ bằng những việc làm thực tế, mô hình thực tế có hiệu quả mới thuyết phục được bà con xóa bỏ những tập tục lạc hậu. Ông Lô Văn Thương, 80 tuổi nói: “Cả đời mình, đêm nằm ngủ nghe tiếng con trâu, con bò, con gà, con vịt lục cục dưới gầm nhà sàn quen rồi. Bây giờ đưa nó ra nằm ngoài vườn, tách biệt cũng thấy như thiếu cái gì đó, nhưng bù lại là sạch sẽ, không có mùi hôi thối. Người già, trẻ con được ngồi trò chuyện dưới gầm nhà, vui lắm”…

Và đón năm mới, dưới gầm nhà sàn ông Lương Văn Hồng, một cuộc gặp mặt nhỏ giữa cán bộ, chiến sĩ Đội Xây dựng cơ sở số 6 và bà con dân bản được nhanh chóng tổ chức. Trưởng bản Vi Văn Thanh khởi động bộ âm li loa máy do Ban CHQS huyện mới tặng, điệu nhạc dân tộc Thái nhịp nhàng vang lên. Rượu cần được mang đến. Mọi người nắm tay nhau bước vào vòng tròn múa hát vui vẻ. Cô gái bản xinh đẹp Quang Thị Lan khuôn mặt đỏ lựng không biết vì rượu cần hay vì điều gì nữa?...

Ngày đầu tiên năm mới nhưng Trung úy Nguyễn Viết Ngọc, đội viên Đội Xây dựng cơ sở số 6 mới tăng cường có vẻ hơi buồn. Hỏi ra mới biết anh chàng này mới cưới vợ chưa đầy một tháng. Chưa hết tuần trăng mật thì chồng phải lên biên giới làm nhiệm vụ, để lại người vợ trẻ ở quê nhà. Ngọc thủ thỉ: “Em nói với cô ấy rằng, vợ chồng xa cách anh biết em rất buồn, nhưng chúng mình còn trẻ, em biết đấy, trong đội còn có nhiều anh, nhiều chú còn khó khăn hơn chúng ta… Hôm nay, nhìn mọi người vui vẻ, em nhớ vợ em lắm…”. Trong đội, người có hoàn cảnh khó khăn hơn cả là Thiếu tá Nguyễn Doãn Minh, con trai đầu bị bệnh bại liệt não, chỉ nằm bất động, vợ lại bị bệnh tim. Toàn bộ tiền lương, phụ cấp anh đều dành dụm mang chữa bệnh cho hai mẹ con nhưng không thể nào đủ được. Hôm trước, ngày cuối năm 2009, Đội trưởng Lang Văn Hiền gọi Minh đang ở dưới bản về: “Anh em trong đơn vị quyên góp được một triệu đồng, cậu cầm lấy về mua thuốc cho cháu và cô ấy. Cậu cũng nên nghỉ vài hôm ở nhà động viên cô ấy…”.

Xây dựng bản Mờ thành bản văn hóa, từ thành công trong vận động nhân dân di chuyển gia súc, gia cầm dưới gầm sàn nhà, xây dựng hố xí hợp vệ sinh, Đảng ủy, Ban CHQS huyện Quế Phong và Đội Xây dựng cơ sở số 6 tiếp tục tuyên truyền vận động bà con làm giàn bầu, bí, vườn rau, làm vệ sinh đường thôn bản. Cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS huyện đã ủng hộ mỗi hộ láng nền nhà 3 tạ xi măng và giúp công, số tiền mua xi măng được trích từ quỹ "Tiết kiệm bản thân, để phần người khó". Giữa nền nhà sàn láng xi măng có một kết cấu rất lạ, đó là cái ô vuông đắp lắp đường ống dẫn thoát nước. Thấy tôi thắc mắc, Chính trị viên Ban CHQS huyện Phan Duy Tiến giải thích: “Đó là vị trí để đặt bình rượu cần, đường ống nhựa sẽ dẫn nước suối rơi vãi ra ngoài. Điều ấy tuy nhỏ nhưng nói lên một điều rất có ý nghĩa là làm việc gì cho dân cũng đều phải căn cứ vào phong tục, tập quán, thói quen sinh hoạt của bà con mà lựa chọn cách thức, phương pháp cho phù hợp”.

Cuối chiều, sương mờ phủ trắng núi rừng. Phiên giao ban đầu năm của Đội Xây dựng cơ sở số 6 ở bản Mờ diễn ra nhanh chóng. Thượng tá, Đội trưởng Lang Văn Hiền sau khi tóm tắt tình hình, triển khai kế hoạch, phân công nhiệm vụ cho các bộ phận, giở cuốn sổ đã cũ sờn ghi chi chít những dòng chữ phiên âm tiếng dân tộc Thái, dân tộc Mông. Thật là tự nhiên, anh trở thành thầy giáo dạy tiếng dân tộc ít người cho các đội viên của mình…


Bài và ảnh: TRẦN HOÀI - TRỌNG LỘC