Ngày 13-11-2006 và ngày 23-12-2006, báo Quân đội nhân dân đăng các bài đánh giá cao chủ trương của UBND TP Hà Nội về việc cấp thẻ xe buýt miễn phí thí điểm cho thương binh, bệnh binh và người tàn tật trên địa bàn, đồng thời chỉ ra những trở ngại trong quá trình thực hiện. Tính đến nay hơn 6 tháng trôi qua, chúng tôi tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng của TP Hà Nội để thông tin đến bạn đọc những vấn đề liên quan đến hoạt động này.

Theo Trung tâm quản lý và điều hành giao thông đô thị Hà Nội-đơn vị trực tiếp cấp thẻ xe buýt miễn phí cho người khuyết tật, kể từ ngày thực hiện là 15-11-2006, đến hết tháng 3-2007 đã có 10.835 thẻ được cấp đến các đối tượng. Trong đó, 8.352 thẻ cho thương binh, 935 thẻ cho bệnh binh và 1.548 thẻ cho người khuyết tật. Số lượng khá lớn thế nhưng có một thực tế là rất nhiều đối tượng thuộc diện được cấp thẻ miễn phí lại không thể tiếp cận được với dịch vụ này.

Bao giờ xe buýt thành phương tiện giao thông phổ biến với người tàn tật? (ảnh Vnn)

Việc cấp thẻ xe buýt miễn phí cho thương binh và người tàn tật thí điểm trên địa bàn TP Hà Nội theo quyết định 4813/QĐ-UBND ngày 27-10-2006 của UBND TP Hà Nội là một trong những chủ trương đúng đắn, thể hiện sự quan tâm, tạo điều kiện của Đảng và Nhà nước ta với người khuyết tật nhằm giúp họ có thể tự đi lại, tham gia giao thông công cộng, tăng cường các hoạt động giao tiếp xã hội, được dư luận hết sức đồng tình. Thế nhưng thực tế, số người khuyết tật có thể sử dụng được thẻ xe buýt miễn phí chỉ là con số rất nhỏ, số còn lại chỉ giữ chúng "làm kỷ niệm". Bởi toàn bộ mạng lưới giao thông công cộng của Hà Nội từ đường sá, điểm dừng đỗ, thiết kế xe đều không phù hợp với việc đi lại của người khuyết tật. Anh Nguyễn Văn Thành, một phụ xe buýt trên tuyến số 22 Hà Đông-Gia Lâm cho biết: "Dù được cấp thẻ miễn phí xe buýt nhưng việc đi lại của người khuyết tật rất ít, nhất là những người khiếm thị và ngồi xe lăn. Bởi vì xe buýt hiện nay vẫn còn nhiều bất cập như không có hành lang cho xe lăn, thang trượt. Đối với những người khiếm thị, hệ thống thông báo bằng giọng nói tại các bến vẫn chưa có. Có lẽ vì thế, nhiều khi đi cả buổi cũng không thấy bóng dáng một ai".

Theo Sở Giao thông công chính Hà Nội, hiện nay toàn Hà Nội có 800 xe buýt hoạt động thuộc 4 đơn vị là Tổng công ty vận tải Hà Nội, công ty TNHH Bắc Hà, công ty cổ phần vận tải Đông Anh, công ty TNHH Bảo Yến. Tuy nhiên, hầu hết các loại xe này hiện nay đều có sàn xe cao, bậc lên xuống nhiều, chiều rộng cửa xe hẹp, không phù hợp với người khuyết tật, nhất là người khuyết tật vận động phải ngồi xe lăn. Trao đổi với chúng tôi về thực tế này, ông Trần Hùng Tuấn, giám đốc Trung tâm quản lý điều hành giao thông đô thị cho biết: "Nhìn chung với điều kiện cơ sở hạ tầng, phương tiện như hiện nay, việc phục vụ người khuyết tật, đặc biệt người khuyết tật vận động ngồi xe lăn là chưa thể thực hiện tốt. Trong 800 xe đang lưu hành hiện nay chỉ có 50 xe là có thể cải tạo được, trong đó có loại xe Renault SC 10 của Pháp là đáp ứng tốt nhất bởi sàn xe thấp, có thể thêm ván trượt tạo đường cho xe lăn dễ dàng. Để người khuyết tật có thể tiếp cận được với dịch vụ xe buýt, khoảng 750 xe không thể cải tạo được phải thay mới. Giá của những loại xe sàn thấp này trung bình có giá gấp đôi loại xe sàn cao (khoảng 2 tỉ đồng). Điều này có thể khẳng định là hơi quá sức với các doanh nghiệp hiện nay khi việc cải tạo, thay mới các doanh nghiệp phải tự mình cáng đáng”.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó giám đốc quản lý điều hành giao thông đô thị cho biết: Hiện nay chúng tôi đang thực hiện dự án HaNoi Eco Trans-Dự án xây dựng năng lực hệ thống vận tải công cộng thân thiện với môi trường với sự viện trợ của ba đối tác là Ủy ban châu Âu (EU), vùng Ile De France (Cộng hòa Pháp), TP Hanover và các tổ chức của chính phủ Đức, trong đó có hạng mục thí điểm tuyến 34 (Mỹ Đình-Gia Lâm) có thiết kế nhà chờ xe buýt, ô tô có thanh trượt, sàn thấp để người khuyết tật ngồi xe lăn có thể tự tham gia giao thông với loại hình này. Dự án kết thúc vào năm 2008, tuy nhiên, mới chỉ dừng lại ở việc hoàn thành tuyến mẫu, còn việc nhân rộng mô hình này chưa biết đến bao giờ mới thực hiện được vì nó phụ thuộc vào vốn, mặt bằng...

Để việc cấp thẻ xe buýt miễn phí trên địa bàn thành phố thực sự có ý nghĩa với người khuyết tật và trong tiến trình chung hướng tới một xã hội hòa nhập không vật cản và vì quyền lợi của người khuyết tật, rất cần có sự phối hợp đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành. Trong đó quan trọng nhất là việc cải tạo hệ thống đường sá, điểm dừng đỗ xe buýt và có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc giảm thuế, cải tạo, nâng cấp cũng như mua mới loại xe phù hợp để việc cấp thẻ xe buýt miễn phí của thành phố thực sự mang lại lợi ích cho người khuyết tật.

KIM DUNG