Dự án thoát nước giai đoạn hai của thành phố Hà Nội, trong đó có việc làm đường dọc theo bờ sông Tô Lịch đã được khởi động từ nhiều năm nay, song đoạn đi qua phường Hạ Đình, quận Thanh Xuân chưa thể tiến hành do công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) còn nhiều vướng mắc. Lý do rất đơn giản là chưa có sự đồng thuận, nhất trí giữa các hộ dân và chính quyền địa phương trong việc đền bù, giải tỏa mặt bằng.

Trong đơn kiến nghị gửi các cơ quan chức năng, các hộ dân tại ngõ 117, đường Khương Đình, tổ 2, cụm 1, phường Hạ Đình khẳng định: Đất đai, nhà cửa của họ là hợp pháp, đa số có nguồn gốc từ những năm 1980 và 1990. Tất cả đều có từ trước khi dự án được duyệt. Trước đây, khu dân cư này thuộc quyền quản lý của phường Thượng Đình và xã Khương Đình (10 hộ thuộc phường Thượng Đình, có hộ khẩu và sinh hoạt tại phường, 61 hộ còn lại do xã Khương Đình quản lý, đa số đã nhập hộ khẩu và sinh hoạt tại xã).

Đến năm 1997, xã Hạ Đình chuyển thành phường Hạ Đình nên 10 hộ dân do phường Thượng Đình quản lý có quyết định chuyển sang phường Hạ Đình cùng 61 hộ dân của xã Khương Đình. Năm 1991, chính quyền xã Khương Đình tiến hành thu các khoản tiền như: Thu tiền đền bù hoa màu, thu tiền sử dụng đất bờ sông để hợp thức hóa việc người dân làm nhà. Chính quyền phường Thượng Đình xác nhận đóng dấu, xác nhận việc mua bán nhà, đất của các hộ dân. Chính vì vậy, cả 71 hộ dân trên đều sinh sống ổn định từ đó đến nay, không có tranh chấp xảy ra. Thực tế cho thấy, nhà đất của các hộ dân nơi đây đều có nguồn gốc từ những năm 1990 đến 1992 và có xác nhận của chính quyền địa phương. Rõ ràng, các hộ dân đã sử dụng nhà đất từ trước thời điểm Luật Đất đai năm 1993 có hiệu lực thi hành. Sự bất hợp lý là họ bị áp giá khác với các hộ dân thuộc các phường: Thượng Đình, Khương Trung cũng nằm trong diện GPMB của dự án này và đều chung nguồn gốc về đất là thời điểm hình thành và nằm trên một rẻo đất, có địa giới hành chính liền kề.

Văn bản mà đại diện của chính quyền phường Hạ Đình cho là gốc để xác định nguồn gốc của thửa đất 71 hộ dân đang sinh sống, đã bị xóa hết ngày, tháng, năm…

Đầu năm 2008, khi dự án triển khai, chính quyền địa phương lại cho rằng, 71 hộ dân ở trên đất lưu không bờ sông và đưa ra phương án hỗ trợ giải phóng mặt bằng chỉ ở mức từ 2 đến 3 triệu đồng/m², tùy thuộc vào từng vị trí. Ngày 27-5-2010, cơ quan chức năng lại đưa ra dự thảo phương án bồi thường hỗ trợ tới các hộ dân được hưởng 100% của mức 50.000 đồng/m² và không được nhận nhà, đất tái định cư.

Quá bức xúc, các hộ dân nơi đây đã khiếu kiện. Giải thích về những thắc mắc của các hộ dân trên, ông Nguyễn Công Ích, Chủ tịch UBND phường Hạ Đình cho biết: “Theo bản đồ địa chính số 7 đo vẽ năm 1990 của xã Khương Đình thì thửa số 32 có diện tích 1.570m², chủ sử dụng là UBND xã, loại đất chuyên dùng, mục đích sử dụng là lưu không bờ sông, như vậy có thể xác định vào thời điểm này khu vực này vẫn là đất lưu không, chưa có nhà”. Còn ông Nguyễn Đình Sơn, cán bộ địa chính xã cho biết: “Căn cứ vào giấy tờ do nhân dân cung cấp, thì khu vực này có thể xác định trước kia là đất lưu không ven sông. Vào khoảng những năm 1990, nhân dân tự khai hoang, trước là để tăng gia, sau đó chuyển thành nhà ở. Việc nhân dân tự sử dụng để tăng gia cũng như chuyển thành đất ở đã được UBND xã Khương Đình xử lý bằng cách thu một khoản tiền “xử lý đất lưu không” hoặc “nộp xử lý hoa màu”, “nộp tiền đất bờ sông Tô Lịch”. Một số hộ dân sau khi nộp tiền xử lý, chính quyền địa phương có ghi rõ diện tích sử dụng, nhưng phần lớn các hộ còn lại không ghi rõ diện tích. Có hai loại hồ sơ để UBND phường khẳng định đất 71 hộ dân đang làm nhà sinh sống là đất lưu không bờ sông, đó là: Sổ địa chính của xã Khương Đình (lập ngày 26-7-1994) và bản đồ địa chính của xã Khương Đình (1990)”. Khẳng định như đinh đóng cột, nhưng ông Sơn cũng chỉ đưa ra được một văn bản xử lý đất lưu không số 08 XLĐ/UB của UBND xã Khương Đình, huyện Thanh Trì ban hành. Bất ngờ hơn, phần ghi ngày, tháng, năm đã bị xóa hết. Ông Sơn giải thích, phần ngày tháng, năm bị xóa bao giờ ông không biết, vì khi tiếp nhận giấy tờ thì nó đã như thế rồi (!)

Ông Phạm Mạnh Tường, thương binh hạng 5/8, bức xúc: “Gia đình tôi mua nhà tại phường Hạ Đình từ năm 1998, có giấy xác nhận của UBND phường. Hoàn cảnh gia đình hết sức khó khăn, tôi là thương binh, hai mắt không còn nhìn thấy gì; con trai là Phạm Viết Tiến, 50 tuổi, là bộ đội chiến đấu tại chiến trường Cam-pu-chia bị ảnh hưởng chiến tranh nên tâm thần bất ổn. Ngày 27-5-2010, tôi nhận được thông báo của UBND quận Thanh Xuân về dự thảo phương án bồi thường 100% của đơn giá 50.000đồng/m² và không được phân nhà tái định cư. Gia đình tôi, cũng như các hộ dân trong vùng giải tỏa, đều không đồng tình với mức đền bù này. Đề nghị chính quyền địa phương xem xét lại mức đền bù và bố trí đất, nhà tái định cư cho chúng tôi. Bên cạnh đó, cần hỗ trợ tiền di dời cho người dân”.

Việc giải phóng mặt bằng đối với 71 hộ dân ở phường Hạ Đình còn nhiều điểm chưa rõ, nhất là về nguồn gốc đất. Người dân cam kết luôn ủng hộ dự án, sẵn sàng di dời, bàn giao mặt bằng khi chính sách đền bù, tái định cư thỏa đáng. Còn chính quyền lại cứ khăng khăng, đây là đất lưu không bờ sông. Rõ ràng, giữa chính quyền địa phương và 71 hộ dân chưa tạo được tiếng nói chung đồng thuận, nên dự án cứ giậm chân tại chỗ. Chúng tôi kiến nghị: Chính quyền quận, thành phố, cùng các cơ quan chức năng sớm vào cuộc điều tra, xác minh và có kết luận về nguồn gốc đất, để có phương án hỗ trợ, đền bù, tái định cư cụ thể tránh để người dân bị thiệt thòi. Có như vậy, dự án thoát nước trên mới nhanh chóng được hoàn thành và tình trạng khiếu kiện kéo dài mới được giải quyết.

Bài và ảnh: Hà Vũ