Cần bổ sung chính sách chăm sóc người cao tuổi

QĐND - Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất ở châu Á và đứng thứ 7 trên thế giới về tốc độ già hóa dân số. Chăm sóc người cao tuổi là một phần quan trọng của các chương trình, chính sách kinh tế và xã hội.

Sau khi Chương trình Hành động Quốc gia về người cao tuổi (NCT) giai đoạn 2012-2020 được phê duyệt vào năm 2012, các vấn đề liên quan đến NCT đã được đưa vào các chính sách và chương trình của Chính phủ. Tuy nhiên, vì nhóm dân số cao tuổi tiếp tục tăng lên nên Việt Nam cần có những chính sách, chiến lược thực tế và phù hợp để bảo đảm các vấn đề và nhu cầu của NCT được đưa vào trong các chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Theo ông Thái Phúc Thành-Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, thì hiện nay mức độ bảo trợ chăm sóc người già ở Việt Nam đang còn rất khiêm tốn, chưa thể có điều kiện tốt hơn để chăm sóc NCT. Mức trợ cấp hằng tháng (chung cho cả cộng đồng) cho NCT khoảng 180.000 đồng/người đối với người từ 80 tuổi trở lên mà không có lương hưu, hoặc người già neo đơn không có người phụng dưỡng. Hiện cũng mới chỉ có 1,5 triệu NCT nhận được trợ cấp xã hội hằng tháng. Hệ thống trung tâm nuôi dưỡng bảo trợ NCT trong cả nước mới có hơn 200 trung tâm, do đó việc chăm sóc người già vẫn phụ thuộc vào các gia đình và các nhà hảo tâm. Số NCT tăng lên nhưng số người sống độc thân, gia đình hạt nhân cũng tăng lên. Do đó, mô hình gia đình đang có nhiều biến động lớn. Năm 1993 vẫn có tới 80% NCT sống với gia đình, nhưng hiện nay chỉ còn 72,3% và đang giảm dần. Theo điều tra quốc gia về NCT, có đến 30% NCT cho biết không thể chia sẻ khi buồn, 11% bị nói nặng lời, 4% bị từ chối nói chuyện và 1,6% bị đánh đập, đe dọa.

Người cao tuổi cần được chăm sóc sức khỏe thường kỳ.

Tiến sĩ Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình khẳng định, Việt Nam đang là nước có tốc độ già hóa nhanh, vì thế chúng ta phải nhìn nhận NCT như một phần của xã hội. Những vấn đề nảy sinh trong việc chăm sóc người già như chính sách lương hưu, bảo hiểm y tế đang là vấn đề cấp bách cần giải quyết.

Mặt khác, mặc dù tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng tăng nhưng gánh nặng bệnh tật vẫn đè nặng lên sức khỏe NCT với 95% NCT mang bệnh mãn tính không lây nhiễm. Điều tra quốc gia về NCT năm 2011 cho thấy, trong tổng số hơn 9 triệu NCT, chỉ có 4,8% số họ có sức khỏe tốt và rất tốt, 67,2% là yếu và rất yếu, 95% NCT có bệnh, nhưng lại có 26,1% NCT không có bất cứ loại bảo hiểm y tế nào, trên 51% NCT không đủ tiền chi trả cho việc điều trị, dẫn đến không điều trị. Đặc biệt, tỷ lệ NCT ở nông thôn bị đau ốm hoặc chấn thương trong 12 tháng được điều trị bởi cán bộ y tế rất thấp, chỉ chiếm 13% (23,5% ở thành thị).

Tuy nhiên, theo TS Dương Quốc Trọng, ở một góc độ khác, già hóa dân số cũng mang lại nhiều cơ hội. NCT đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ gia đình và cộng đồng. Cho dù NCT chủ động hỗ trợ hay tham gia trực tiếp vào các hoạt động kinh tế, họ vẫn có những đóng góp to lớn tới sự phát triển kinh tế xã hội. Kinh nghiệm và bài học của các quốc gia cho thấy, cần có những chính sách và chiến lược thực tế, được xây dựng và thực hiện nhằm đáp ứng các nhu cầu dịch vụ xã hội cụ thể của NCT, bao gồm cả chăm sóc y tế.

Ông Đàm Hữu Đắc, Phó chủ tịch thường trực Hội NCT Việt Nam chia sẻ, NCT cũng mong muốn được đóng góp xây dựng đất nước. Các chính sách hiện nay tuy chưa thực sự sát sao nhưng NCT chia sẻ với Nhà nước trong điều kiện còn nhiều khó khăn. Quan trọng là NCT muốn được tạo điều kiện, môi trường để có thể phát huy khả năng, giúp đỡ cộng đồng.

Bài và ảnh: THU HƯƠNG