Bài 2: Hiệu quả từ các mô hình phát triển kinh tế

Đánh thức tiềm năng của đất

Trước đây, người Khơ-me vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chỉ quen với các nghề truyền thống như đánh cá, dệt chiếu, dệt vải, đan lát, làm đường thốt nốt, làm gốm… Tuy nhiên, những nghề này cũng chỉ đủ ăn chứ chưa tạo ra được sự đột phá để thoát nghèo, làm giàu. Hơn nữa, nhiều nơi đất còn để hoang hóa, lãng phí, trong khi không ít gia đình thiếu đất sản xuất, một số hộ dân còn có tính ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước… Tuy nhiên, nhờ các chính sách của Đảng, Nhà nước, sự hướng dẫn của các tổ chức, các nhà khoa học, đất đai đã được sử dụng hiệu quả, nhiều vùng đầm lầy trước đây đã biến thành các khu nuôi tôm-cá hay vùng chuyên canh lúa-tôm-cá.

Mô hình trồng đậu bắp giúp dân xã Hòa Lợi, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh xóa đói giảm nghèo

Ở huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, bà con Khơ-me rất phấn khởi với mô hình chuyển đổi 38.714ha diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang trồng hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày hoặc nuôi trồng thủy sản. Bà con cũng tự tin hơn khi được Nhà nước hỗ trợ chuyển đổi gần 7000ha lúa 2 vụ, sang trồng lúa cao sản theo mô hình “cánh đồng mẫu lớn”.

Ông Thạch Sô Phanh, Phó trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trà Cú nói rằng: “Chúng tôi tổ chức sản xuất thống nhất một quy trình kỹ thuật, sử dụng các giống lúa chất lượng cao như OM 6976, OM 4900, OM 5886, OM 9915, OM 7347, OM 54, xuống giống đồng loạt, áp dụng biện pháp “1 phải - 5 giảm” và liên kết với các doanh nghiệp bán hỗ trợ cho nông dân thuốc bảo vệ thực vật, phân bón…, giúp bà con đạt lợi nhuận 33,989 triệu đồng/ha, cao hơn hộ sản xuất ngoài mô hình đến 13,494 triệu đồng/ha”. Anh Thạch Quang Sơn, ở xã Hàm Giang cho biết thêm: “Mô hình làm ăn mới giúp nông dân khai thác tốt tiềm năng của đất, nâng cao thu nhập và có cuộc sống ngày càng phát triển”.

Đến xã Ngọc Đông, huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng), chúng tôi rất ấn tượng với mô hình lúa-tôm của Hợp tác xã Hòa Lời. Ông Mai Văn Chính, Chủ nhiệm HTX Hòa Lời giới thiệu: “Với mô hình lúa-tôm, chúng tôi thu hoạch bình quân 5 tấn lúa khô/ha, trừ chi phí đi còn lãi được từ 38 đến 40 triệu đồng/ha/năm. Còn nuôi tôm sú trong ruộng lúa cũng rất hiệu quả. Nhiều hộ đồng bào Khơ-me thu lời từ 50 đến 100 triệu đồng/ha nuôi tôm mỗi vụ”. Mô hình sản xuất lúa-tôm không chỉ được áp dụng ở các địa phương của huyện Mỹ Xuyên, mà còn lan rộng đến các vùng khác có người Khơ-me sinh sống như Giá Rai (Bạc Liêu), Tiểu Cần (Trà Vinh), Thốt Nốt (Cần Thơ). Bà con Khơ-me ở ĐBSCL nói rằng: “Cứ có đất sản xuất, thì chỗ nào cũng có thể thoát nghèo, làm giàu”.

Thoát nghèo làm giàu từ chăn nuôi

Đồng chí Nguyễn Trung Hiếu, Chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng cho biết: “Nhiều năm nay, bà con Khơ-me đã sử dụng nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước và vốn vay của ngân hàng để phát triển sản xuất khá hiệu quả. Do quỹ đất ít, các mô hình chăn nuôi bò sữa, nuôi heo, gà, vịt của bà con đã mang lại lợi ích kinh tế cao”. Ở tỉnh Sóc Trăng, nhiều người đã biết đến mô hình chăn nuôi bò sữa ở xã Viên An, nuôi heo, nuôi gà ở xã Liêu Tú của bà con Khơ-me huyện Trần Đề.

Xã Viên An được mệnh danh là “xã bò sữa”. Chủ tịch UBND xã Triệu Hường (người Khơ-me) kể: “Chăn nuôi ở đây phát triển hơn cả trồng lúa. Ngoài 3000 con heo các loại, chúng tôi còn có 632 con bò, trong đó có 500 con bò sữa. Giá sữa tươi hiện nay khá cao là 11.000 đồng/kg, mỗi con bò có thể cho từ 15 đến 20kg sữa mỗi ngày”.

Cơn mưa chiều đổ xuống rầm rầm khi chúng tôi đến nhà anh Liu Văn Đơ ở ấp Bờ Đập. Vợ và con trai của anh vẫn bình thản cho 7 con bò sữa ăn cỏ và uống nước sau mỗi lần vắt sữa. Mỗi con bò của gia đình anh cho khoảng 3 tấn sữa tươi/năm. Như thế, mỗi năm gia đình anh Đơ sẽ có thu nhập khoảng 230 triệu đồng (trừ các khoản chi phí có lãi khoảng 150 triệu đồng/năm). Anh Đơ nói: “Được Nhà nước cấp vốn, cán bộ huyện hướng dẫn về kỹ thuật, nuôi bò sữa có lời lắm mà lại tiết kiệm được đất đai”.

Đến nhà anh Triệu Thol ở ấp Bưng Buối, xã Liêu Tú, chúng tôi thấy thú vị khi được tham quan trang trại nuôi heo của vợ chồng anh với 110 con heo các loại trong hệ thống chuồng khá quy củ. Anh Triệu Thol nuôi cả heo nái, heo thịt và heo giống. Mỗi năm gia đình anh thu về hơn 300 triệu đồng từ nuôi heo và trồng lúa. Có tiền, anh mua sắm được nhiều vật dụng đắt tiền phục vụ cho sinh hoạt như 5 chiếc xe gắn máy, ti vi, tủ lạnh, máy cày ruộng, máy xay xát… Ở xã Liêu Tú, chúng tôi còn đến thăm nhà chị Thạch Thị Bích Thảo, là hộ nuôi heo và nuôi gà giỏi. Chỉ hơn một năm khi được hỗ trợ và cho vay vốn làm ăn, chị đã nuôi được gần 10 con heo thịt và 200 con gà. Dự kiến khi xuất chuồng sẽ thu lời từ 10 đến 15 triệu đồng.

Nhìn căn nhà đúc to đẹp của vợ chồng anh Chau Hên ở chân núi Cấm (Tịnh Biên, An Giang), ít người biết vì sao gia đình người Khơ-me này lại “phất” lên nhanh thế. Nhưng khi nghe anh kể về những ngày vất vả của mình trên đồng ruộng, rồi gom góp tiền để chăn nuôi bò, mới thấy nghị lực “thoát nghèo, làm giàu” của anh lớn đến mức nào. Chỉ có 2 công đất gần trạm bơm điện Châu Lăng, vợ chồng Chau Hên vừa trồng lúa, vừa trồng rau. Có tiền dư là anh lại đi mua bò về nuôi. Qua mấy năm, đàn bò của anh đã sinh sôi lên tới 16 con. Không chỉ làm nhà to, Chau Hên còn đầu tư làm nhà máy xay xát lúa. Anh bảo: “Chăn nuôi, kết hợp với trồng trọt và làm nghề chà lúa sống khỏe lắm. Các cháu nhà tôi cũng có điều kiện học hành tốt”. 

Người Khơ-me làm trang trại

Ông Dương Sà Kha, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Sóc Trăng nói với chúng tôi: “Bà con Khơ-me của miền Tây Nam Bộ nhiều người bây giờ đã biết làm trang trại rồi đấy”. Đến HTX Nông nghiệp 19-5 ở phường 5, TP Sóc Trăng, chúng tôi được anh Nguyễn Út Hậu, Chủ nhiệm HTX giới thiệu về anh Sơn Nưl. Hơn 10 năm về trước, gia đình Sơn Nưl cũng phải kiếm ăn từng bữa. Được Nhà nước hỗ trợ vốn, Sơn Nưl mượn thêm tiền quy hoạch ruộng đất để trồng lúa, trồng màu, đào ao thả cá và làm chuồng nuôi heo. Qua 5 năm, gia đình anh đã có 6ha trồng lúa cao sản 2 vụ, đạt năng suất hơn 6 tấn/ha/vụ; 1ha rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày; hơn 500m2 diện tích ao thả cá; một xưởng cơ khí… Mỗi năm, gia đình đình Sơn Nưl thu về từ 100 đến 150 triệu đồng.

Ở thị xã Vĩnh Châu (Sóc Trăng), người thương binh hạng 2/4 Châu Minh Đức được nhiều người biết đến bởi anh là một người làm trang trại giỏi. Từ lúc còn là diện hộ nghèo phải trợ cấp, được sự hỗ trợ vốn của Nhà nước, anh đã dẫn đầu trong danh sách 100 hộ người Khơ-me sản xuất kinh doanh giỏi của tỉnh. Hiện nay, trang trại theo mô hình VACR của anh đem lại hiệu quả kinh tế cao. Mỗi năm, trang trại này cung cấp cho thị trường 1.200 con heo giống tốt. Với 20ha đất ruộng, anh quy hoạch nuôi cá-tôm, trồng cây ăn quả, trồng lúa cao sản. Thu nhập mỗi năm, trừ chi phí, anh Đức thu lời hơn 400 triệu đồng. Người thương binh này còn giúp đỡ nhiều bà con trong vùng về con giống, kỹ thuật sản xuất, cho mượn vốn không lấy lãi… Ở vùng ĐBSCL, có rất nhiều người dân Khơ-me như anh Sơn Nưl, anh Châu Minh Đức. Họ đang khẳng định một cách sinh động rằng: Người Khơ-me ngày càng ấm no và hạnh phúc hơn.

Bài và ảnh: Bá Hiên – Phi Hùng – Văn Xây

 Bài 1: Nỗ lực chiến thắng đói nghèo