Trao quyền “thiết kế chính sách” - mở động lực mới cho Hà Nội phát triển

Trao quyền thực chất, nâng cao năng lực tự chủ

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật hiện hành, song lại mở rộng đáng kể phạm vi phân cấp, phân quyền. Cách tiếp cận mới không dừng ở việc quy định chi tiết, mà chuyển mạnh sang trao quyền chủ động cho chính quyền thành phố.

Điểm nhấn quan trọng là lần đầu tiên Hà Nội được xác lập vai trò “thiết kế chính sách”. Điều này đồng nghĩa, thành phố không chỉ tổ chức thực thi, mà còn có thể chủ động xây dựng, đề xuất và thí điểm các cơ chế phù hợp với thực tiễn. Đây là bước chuyển mang tính nền tảng, tạo dư địa để Hà Nội linh hoạt xử lý những vấn đề đặc thù của đô thị lớn.

Theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy, giá trị cốt lõi của dự thảo luật không nằm ở số lượng thẩm quyền được giao, mà ở chất lượng và chiều sâu của phân quyền.

Hà Nội có thể chủ động sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng cơ chế cán bộ phù hợp; ban hành chính sách đặc thù; thí điểm các mô hình mới; tự quyết trong quy hoạch, quản lý không gian đô thị đa tầng; đồng thời được giữ lại một phần tăng thu và quyết định các dự án lớn.

Thủ đô Hà Nội ngày càng phát triển theo hướng "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại". Ảnh: Quang Thái

Đáng chú ý, dự thảo cho phép HĐND và UBND thành phố ban hành một số quy định khác với văn bản của cơ quan Trung ương trong những trường hợp cụ thể, nhằm bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp thực tiễn. Thành phố cũng được phép triển khai các cơ chế thí điểm, tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo.

Trong lĩnh vực tổ chức bộ máy và công vụ, cơ chế “xin - cho” từng bước được thay thế bằng “tự chủ - tự quyết”. Hà Nội được quyền quyết định cơ cấu tổ chức, biên chế, chính sách thu nhập; chủ động tuyển dụng, bổ nhiệm nhân sự. Đặc biệt, thành phố có thể xây dựng chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Về quy hoạch, dự thảo quy định Hà Nội chỉ lập một quy hoạch tổng thể duy nhất, thay thế các loại quy hoạch hiện hành. Thành phố được quyền phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch, chủ động di dời các cơ sở không phù hợp, đồng thời mở rộng không gian phát triển theo hướng đô thị xanh, thông minh, đa trung tâm, khai thác hiệu quả không gian ngầm và không gian trên cao.

Chủ động chuẩn bị đưa luật vào cuộc sống

Được trao quyền mạnh mẽ hơn từ dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội đứng trước cơ hội quan trọng để tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại lâu nay trong quá trình phát triển.

Theo Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, trên nền tảng thể chế mới, Hà Nội có điều kiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững hơn. Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào vốn và lao động, thì trong giai đoạn tới sẽ dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây chính là hướng đi để nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Đặc biệt, các cơ chế mới cũng tạo điều kiện huy động nguồn lực quy mô lớn cho phát triển hạ tầng. Việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị gắn với khai thác quỹ đất xung quanh các tuyến giao thông không chỉ giúp giải quyết bài toán vốn, mà còn góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại.

Hà Nội được quyền quyết định cơ cấu tổ chức, biên chế, chính sách thu nhập cán bộ. Ảnh: Huy Dương

Trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực cho phát triển ngày càng lớn, việc hoàn thiện cơ chế PPP, đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư và khai thác hiệu quả tài nguyên đô thị sẽ là chìa khóa để Hà Nội tháo gỡ các “điểm nghẽn” về vốn, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững.

Cùng với việc được trao quyền, yêu cầu về năng lực thực thi cũng trở nên cấp thiết. Hà Nội sẽ phải đảm nhận đồng thời hai vai trò: Xây dựng chính sách và tổ chức thực hiện. Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ am hiểu pháp luật, mà còn có tư duy chiến lược và khả năng dự báo.

Theo tính toán, để triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi), thành phố cần ban hành số lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật. Khối lượng công việc lớn, trong khi yêu cầu về chất lượng và tiến độ đều cao, đặt ra áp lực không nhỏ đối với bộ máy quản lý.

Tuy nhiên, Hà Nội đã chủ động chuẩn bị từ sớm. Thành phố đã xây dựng danh mục và đề cương cho nhiều nội dung cần ban hành, đồng thời tổ chức tập huấn, bố trí nguồn lực và thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Việc chuẩn bị bài bản này giúp rút ngắn thời gian chuyển hóa quy định của luật thành các chính sách cụ thể.

Theo Phó giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, Luật Thủ đô (sửa đổi) không tạo ra sự thay đổi tức thì, nhưng là nền tảng pháp lý quan trọng để triển khai các mục tiêu phát triển trong trung và dài hạn. Khi các cơ chế mới được vận hành đồng bộ, hiệu quả sẽ dần được phát huy. Trong thời gian tới, sau khi luật được thông qua, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Với những đổi mới mang tính đột phá về phân quyền và cơ chế vận hành, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn, mở ra không gian phát triển mới cho Hà Nội, khẳng định vị thế đầu tàu, dẫn dắt phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.