Thông tin nghi vấn có mộ tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng: Xác minh cẩn trọng, hành động khoa học

Từ những thông tin quý giá

Sáng 4-6, trao đổi với Báo Quân đội nhân dân, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh cho biết: Thông tin nghi vấn tại Công viên Lê Thị Riêng có mộ tập thể liệt sĩ là những cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 được Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh tiếp nhận từ hồ sơ do ông Nguyễn Xuân Thắng, một kiến trúc sư ở TP Hồ Chí Minh cung cấp. Trong các tài liệu, có tấm ảnh chụp một nhóm người, gồm cả người lớn và trẻ em, đang chứng kiến cảnh mai táng liệt sĩ tại một hố chôn tập thể, được cho là ở khu nghĩa địa Đô Thành, còn gọi là nghĩa địa Chí Hòa-Chợ Quán trước đây (Công viên Lê Thị Riêng hiện nay). Lãnh đạo Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo cơ quan chính trị đăng tải hình ảnh (đã được phục dựng bằng công nghệ) lên một số nền tảng số, kèm thông tin tìm kiếm nhân chứng liên quan. Sau khi đăng tải, cơ quan chức năng đã tiếp nhận thêm nhiều thông tin quý giá, đồng thời nhận được sự hỗ trợ tích cực của một số nhân chứng lịch sử.

Ngày 31-5, đoàn công tác Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh do Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung dẫn đầu đã tiến hành khảo sát thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng. Tham gia đoàn có đại diện các cơ quan chuyên môn, lãnh đạo địa phương cùng một số nhân chứng lịch sử, người dân từng sinh sống gần khu nghĩa địa Đô Thành trước đây. Tại hiện trường, các nhân chứng như ông Nguyễn Thành Phước, ông Phan Văn Mưa, ông Nguyễn Văn Nhiều cùng ông Nguyễn Văn Định đã trực tiếp đối chiếu địa hình hiện trạng với ký ức, tư liệu lịch sử và những bức ảnh còn lưu giữ. Theo các nhân chứng, khu vực khảo sát từng thuộc nghĩa địa Đô Thành, nơi được cho là đã diễn ra hoạt động chôn cất tập thể trong giai đoạn chiến tranh, đặc biệt sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Đoàn khảo sát Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh và các nhân chứng đối chiếu sơ đồ với thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng, ngày 31-5-2026. Ảnh: NGUYỄN VĂN HÙNG

Từ những thông tin bước đầu, đoàn khảo sát đã xác nhận được nhiều đặc điểm địa hình, đồng thời từng bước khoanh vùng một số vị trí nghi vấn để tiếp tục nghiên cứu. Đoàn khảo sát cũng tiến hành giải mã từng chi tiết trong ảnh tư liệu, đối chiếu với thực địa nhằm tìm kiếm thêm căn cứ phục vụ quá trình xác minh.

Tiếp đó, ngày 1-6, Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh tiếp tục tổ chức khảo sát thực địa với sự tham gia của lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Hồ Chí Minh cùng nhiều cơ quan chức năng. Qua quá trình nghiên cứu bản đồ, tư liệu lưu trữ kết hợp lời kể của nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa, Ban chỉ đạo 515 bước đầu xác định một số khu vực có dấu hiệu liên quan đến nghi vấn vị trí chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ hy sinh.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung khẳng định, quá trình xác minh được thực hiện hết sức thận trọng, khách quan và khoa học. “Việc khảo sát, xác minh các địa điểm nghi có hài cốt liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn thể hiện trách nhiệm, đạo lý đối với thế hệ cha anh. Mỗi nguồn tư liệu, mỗi lời kể của nhân chứng đều rất quan trọng, góp phần làm sáng tỏ những nhận định khoa học”, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh.

Sẽ tổ chức hội thảo chuyên đề

Hiện, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh đang phối hợp với các chuyên gia ngành vật lý địa cầu thuộc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh sử dụng công nghệ hiện đại tiến hành các phương pháp thăm dò địa vật lý nhằm phát hiện những manh mối, dấu hiệu trong lòng đất. Bên cạnh đó, trong ngày 4-6, lực lượng chức năng của Ban chỉ đạo 515 thành phố và Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh cũng đã làm việc với Ban Quản lý nghĩa trang Bình Hưng Hòa để tìm kiếm thêm thông tin liên quan đến đợt di dời phần mộ tại nghĩa địa Đô Thành vào năm 1983. Theo đó, phần lớn các ngôi mộ (có nấm mộ) tại khu vực này đã được quy tập về khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa. Đây có thể là nguồn dữ liệu quan trọng giúp làm rõ những biến động địa hình, vị trí chôn cất trong quá khứ; tìm kiếm, nghiên cứu những tài liệu ghi chép liên quan đến mộ tập thể liệt sĩ (nếu có).

Trao đổi với chúng tôi qua điện thoại vào trưa 4-6, ông Nguyễn Xuân Thắng cho biết, ông đã có nhiều năm tham gia hỗ trợ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đồng hành với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam. “Hồ sơ tôi cung cấp cho Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh là những tư liệu, hình ảnh được sưu tầm, nghiên cứu từ nhiều nguồn khác nhau và có độ xác tín rất cao. Theo đánh giá của tôi từ những gì nghiên cứu được thì khả năng đến 95% trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng hiện nay có hố chôn tập thể liệt sĩ. Vấn đề là chúng ta cần thực hiện tổng thể các giải pháp để xác định chính xác vị trí có hài cốt liệt sĩ”, ông Nguyễn Xuân Thắng nhận định.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thêm: Thực hiện công văn của Văn phòng Chính phủ ngày 1-6 về việc tổ chức hội thảo về mộ liệt sĩ tập thể được đưa về chôn tại nghĩa địa Chí Hòa-Chợ Quán; Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh phối hợp với các cơ quan chức năng Trung ương và địa phương sẽ tổ chức hội thảo chuyên đề, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, các nhân chứng lịch sử. Hội thảo sẽ đánh giá toàn diện các nguồn thông tin, thẩm định độ xác thực của các chứng cứ, từ đó xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho những bước đi tiếp theo. Trong trường hợp xác định rõ có hài cốt liệt sĩ trong các rãnh mộ dưới lòng đất, công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính, an táng... sẽ được thực hiện tỉ mỉ, thận trọng, khoa học theo quy định, với tinh thần trách nhiệm và nghĩa cử tri ân cao nhất.

Đừng "câu view" trên xương máu cha anh

Trong khi các cơ quan chức năng đang làm việc với tinh thần thận trọng, trách nhiệm và tôn trọng sự thật lịch sử, thì trên không gian mạng lại xuất hiện không ít biểu hiện phản cảm. Nhiều tài khoản đã sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các hình ảnh, video giả mạo hiện trường, dựng cảnh phát hiện hài cốt liệt sĩ, cắt ghép thông tin, hình ảnh giả để "câu view". Thậm chí, có trường hợp cố tình thổi phồng thông tin, gắn thêm những tình tiết li kỳ, giật gân nhằm thu hút lượt xem, lượt tương tác và kiếm lợi từ sự quan tâm của cộng đồng. Những hành vi này gây ảnh hưởng đến quá trình xác minh của các cơ quan chức năng, làm nhiễu loạn thông tin, tạo ra những kỳ vọng hoặc hiểu lầm không đáng có đối với thân nhân liệt sĩ và dư luận xã hội.

Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh khẳng định, cho đến thời điểm này, các cơ quan chức năng vẫn đang trong quá trình điều tra, khảo sát, thu thập chứng cứ và chưa đưa ra bất kỳ kết luận nào về vị trí, quy mô hay hiện trạng của mộ tập thể liệt sĩ nghi vấn tại Công viên Lê Thị Riêng. Mọi thông tin không xuất phát từ Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh hoặc các cơ quan chức năng có thẩm quyền đều cần được kiểm chứng thận trọng. Việc một số đối tượng lấy xương máu của các thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc để "câu view" là hành động vô luân, cần phải lên án, chấm dứt ngay.