Báo động tình trạng ô nhiễm tiếng ồn và khói bụi
Yên Nội là xã miền núi nghèo thuộc huyện Thanh Ba. Con đường làng dẫn chúng tôi vào khu 3, xã Yên Nội ngoằn ngoèo, gập ghềnh với những "ổ voi, ổ gà" rất khó đi. Vốn là vùng quê yên bình, nhưng từ ngày Công ty Xi măng về đây xây dựng và đi vào hoạt động, cuộc sống của người dân trong xã bị thay đổi. Ông Nguyễn Hồng Đoàn (45 tuổi) người dân khu 3, xã Yên Nội, cho biết: “Khoảng năm 2008, Công ty Xi măng về đây. Thời gian đầu công ty tổ chức khai thác với công suất thấp nên không ảnh hưởng nhiều đến đời sống của người dân. Nhưng vài năm trở lại đây, khi công ty mở rộng sản xuất thì mọi chuyện xấu đi trông thấy. Hằng ngày, cứ khoảng 11-12 giờ, họ nổ mìn, khiến nhà cửa của chúng tôi rung chuyển, trẻ con giật mình khóc thét. Do ảnh hưởng dư chấn nên tường nhà của chúng tôi nứt toác hết cả”.
Một trong những viên đá to bắn vào nhà dân khi nổ mìn.
Ông Nguyễn Tiến Việt (72 tuổi) cũng ở khu 3, xã Yên Nội đem ra một túi to đựng những viên đá được bọc túi ni-lông, kèm theo mảnh giấy chú thích ngày giờ bắn vào nhà các hộ dân trên địa bàn, ông Việt nói: “Đây là viên đá rơi sau nhà tôi ngày 7-5-2011. Hôm đó chỉ cần tôi tiến thêm một chút nữa là đá rơi vào đầu. Đây là viên đá ngày 24-9-2013 rơi vào nhà anh Vân. Còn đây là viên đá ngày 6-1-2016 nặng 0,4kg rơi vào mái nhà của tôi... Đây là những viên đá mà phía công ty đã đến lập biên bản để đền bù, còn những viên đá nhỏ thì nhiều vô kể”.
Được biết, mỗi lần công ty cho nổ mìn phá đá là khói bụi bay khắp cả xóm. Đã thế, máy nghiền đá hoạt động liên tục, phả khói bụi. Vì thế, bụi bám đầy trần nhà, rải trên mặt nước giếng... của mọi hộ dân trong địa bàn. Quá bức xúc, người dân xã Yên Nội nhiều lần gửi đơn kiến nghị lên các cơ quan chức năng phản ảnh. Từ năm 2013, Công ty Xi măng đã nhiều lần cam kết hỗ trợ đền bù thiệt hại cho người dân. Tuy nhiên, hứa là vậy, nhưng việc đền bù thì hết sức chậm và vẫn tiếp tục khai thác đá.
Trước thực trạng trên, Chủ tịch UBND huyện Thanh Ba đã có cuộc đối thoại với người dân xã Yên Nội. Trong buổi đối thoại, Chủ tịch UBND huyện cam kết giải quyết mọi kiến nghị của người dân. Ngày 23-3-2017, đại diện Phòng Tài nguyên và Môi trường và Ban Giải phóng mặt bằng tái định cư của huyện về làm việc với người dân khu vực gần mỏ đá. Tại cuộc họp này đã thống nhất sẽ giải quyết dứt điểm các kiến nghị của bà con trước ngày 14-4-2017. Thế nhưng, đến ngày 17-4-2017 vụ việc vẫn chưa được giải quyết.
Đền bù chưa thỏa đáng?
Được biết, tình trạng mất trật tự kéo dài trên địa bàn xã Yên Nội vừa qua ngoài nguyên nhân do Công ty Xi măng khai thác đá, còn có một lý do khác, đó là việc người dân không đồng tình với những quy định về giá đền bù theo Quyết định số 11/2014-QĐ/UBND của UBND tỉnh Phú Thọ. Cụ thể là về giá đền bù đất 420.000 đồng/m2, theo người dân là quá thấp so với giá thị trường. Bởi năm 2016, chính quyền xã cho đấu giá khu đất gần Trường Tiểu học Yên Nội với giá 700.000 đồng/m2 (giá ưu đãi). Còn thực tế là giá 1,5 triệu đồng/m2. Về giá đền bù vật liệu xây dựng và cơ sở hạ tầng, cây cối quá thấp so với quy định. Ông Nguyễn Hồng Đoàn đưa ra ví dụ: Ở thời điểm hiện nay, công thợ trát tường là 45.000 đồng/m2, nhưng giá đền bù chỉ 35.000 đồng/m2 (cả nguyên vật liệu). Năm 2014 (thời điểm định giá), giá cát xây dựng là 150.000-160.000 đồng/m3, nhưng hiện nay đã lên tới 350.000-400.000 đồng/m3. Các hạng mục như ống nước thì đều tính chung một giá 7.000 đồng/m bất kể đó là ống to hay ống nhỏ. Ông Nguyễn Tiến Việt cho biết: “Gia đình tôi có một vườn sấu, mỗi năm cho thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng, nhưng họ chỉ đền bù một lần với giá 1,4 triệu đồng. Còn gia đình ông Nguyễn Hồng Đoàn, có hơn 200m2 đất hiện đang làm trang trại chăn nuôi 70 con lợn, nếu chuyển ra khu tái định cư chỉ được cấp 100m2, còn phần đất dư thừa đang ở thì phải chịu đền bù theo giá quy định năm 2014. Hiện tại đã có 7 hộ dân nhận tiền đền bù, nhưng đến nay vẫn chưa được nhận đất nên bất đắc dĩ họ phải đi thuê, hoặc ở tạm với người thân".
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Minh Chuyên, Bí thư Đảng ủy xã Yên Nội cho biết: “Không phủ nhận lợi ích về kinh tế của Công ty Xi măng như tạo việc làm, giúp địa phương xây dựng các công trình công ích. Tuy nhiên, quá trình khai thác có lúc đã gây ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Theo tôi, tình trạng trên xuất phát từ hai nguyên nhân: Một là, người dân phản đối công ty khai thác đá nổ mìn gây ảnh hưởng đến nhà cửa và các công trình xây dựng, ảnh hưởng đến môi trường sống; hai là, giá đền bù chưa thỏa đáng. Chúng tôi đề nghị các cơ quan chức năng sớm có biện pháp giải quyết dứt điểm, bảo đảm quyền lợi cho người dân, lập lại trật tự trên địa bàn".
Bài và ảnh: PHẠM KIÊN