Khắc khoải trong cơn khát!

Về với xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên), chúng tôi gặp ông Cao Đình Bản đang đứng trên đồng mía gần 3ha. Tiếng thở dài của ông hắt ra thật buốt lòng: “Hơn 40 triệu đồng đầu tư vào đây các chú ạ. Vậy mà giờ trời cho một đống lá khô!”. Không riêng ông Bản, nhiều hộ dân lân cận lá mía khô bạc trắng cả khu đồi. Bà con cho hay: “Chắc tới 10 năm nay mới gặp đợt nắng hạn dài ngày đến thế này. Nếu như những năm trước một tuần chỉ cần tưới một lần là cây trồng đủ nước để sống, nay cây cối đã khô tận rễ!”.

Nắng hạn gay gắt làm cho nhiều diện tích mía ở các huyện: Đồng Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh... khô héo, gây thiệt hại nặng. Tại xã Xuân Sơn Bắc (Đồng Xuân), nhiều diện tích mía trồng ở vùng gò đồi khô héo, còn mía trồng ven sông thì không phát triển. Huyện Sơn Hòa được coi là đất mía, nhưng nắng hạn cũng làm cho cánh đồng mía của các xã: Sơn Nguyên, Sơn Hà... khô trắng! Ông Lê Y Pớ, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện Sơn Hòa cho biết: "Huyện có gần 13.000ha mía. Thời gian qua không có mưa, nắng như đổ lửa, mía chết trải dài ở hầu hết các cánh đồng trong huyện. Nhiều chân ruộng tỷ lệ cây chết đến 70%. Thời điểm này nếu có mưa cũng không thể cứu vớt được, vì cây mía kiệt sức, khô cháy".

Hàng trăm ha lúa ở Tây Hòa mất trắng.

Trước tình hình nắng hạn gay gắt, Ban giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam rất lo lắng về vùng nguyên liệu mía quy hoạch cho Công ty CP Mía đường Tuy Hòa. 6.000ha diện tích mía nhưng diện tích mía khô héo đã lên đến gần 2.000ha. Trung bình 1ha mía, nhà máy đầu tư trước cho nông dân 10 triệu đồng, nay mía chết, nông dân lo lắng không có tiền trả nợ. Thống kê của Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên, niên vụ mía 2019-2020, toàn tỉnh trồng hơn 23.600ha, nắng hạn làm cho 2/3 diện tích mía bị khô do không có nguồn nước tưới. 

Với cây lúa, cũng theo số liệu của Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên, vụ hè thu năm 2019, toàn tỉnh có 25.000ha lúa, nhưng đợt nắng hạn gay gắt kéo dài nhiều tháng qua làm cho hơn 6.000ha lúa hè thu thiếu nước, tập trung tại các huyện: Tuy An, Đông Hòa và Tây Hòa; trong đó, diện tích đang bị thiệt hại gần 5.000ha và có 1.260ha khô héo, mất trắng vì không có nước tưới. Nếu không mưa, diện tích có nguy cơ thiệt hại thời gian tới khoảng gần 6.000ha... Đặc biệt, ở xã Hòa Thịnh (Tây Hòa), nông dân ở các địa phương đã cắt lúa hè thu khô héo về làm thức ăn cho gia súc trên diện tích gần 600ha... Huyện có diện tích thiệt hại lớn nhất là Tuy An với gần 1.400ha; Tây Hòa thiệt hại gần 1.300ha... 

Cần đồng bộ giải pháp chống hạn

Ông Trần Hữu Thế, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên cho hay: “Trước tình hình nắng hạn kéo dài, gây thiệt hại rất lớn cho sản xuất nông nghiệp, địa phương đã xuất khoảng 50% nguồn ngân sách dự phòng phục vụ công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả hạn hán, thiếu nước. Tỉnh cũng có báo cáo về tình hình nguồn nước, công tác phòng, chống hạn hán và xâm nhập mặn năm 2019 với Chính phủ. UBND tỉnh cũng huy động nguồn lực, tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp chống hạn hán”.

 Các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội cũng vận động các nguồn xã hội hóa giúp đỡ các địa phương. Mới đây, đại diện chương trình "Nhịp cầu nhân ái" của Đài Phát thanh và Truyền hình Phú Yên phối hợp với gia đình chị Lê Minh Thu cùng các nhà hảo tâm của TP Hà Nội bàn giao 4 giếng nước cho chính quyền các xã trọng điểm thiếu nước sinh hoạt, như: Sơn Định, Cà Lúi, Phước Tân và Suối Bạc của huyện Sơn Hòa. Kinh phí mỗi giếng trị giá 25-30 triệu đồng. Sau khi đưa vào sự dụng đã giúp bà con các xã trên có nước sinh hoạt.

Để giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt trong thời gian tới, UBND tỉnh Phú Yên đã chỉ đạo các huyện, thị xã, thành phố kêu gọi các thành phần kinh tế tham gia, nâng cấp mở rộng các công trình cấp nước tập trung quy mô lớn ở nông thôn bằng hình thức xã hội hóa; khai thác nguồn nước từ hồ chứa, hồ thủy điện, sông lớn để bảo đảm nước tưới, nước sinh hoạt. Trước mắt, UBND tỉnh đề xuất Chính phủ hỗ trợ tổng kinh phí chống hạn sản xuất năm 2019 và hỗ trợ cấp nước sinh hoạt cho nhân dân hơn 57 tỷ đồng... Song, giải pháp căn cơ, lâu dài là UBND tỉnh, các sở, ban, ngành cần đồng bộ các giải pháp chống hạn, chuyển đổi cây trồng để thích ứng với biến đổi khí hậu, tận dụng tối đa các nguồn nước và tuyên truyền, nâng cao ý thức về sử dụng tiết kiệm nguồn nước cho người dân...

NGUYỄN VĂN HẠNH