Vai trò của cán bộ trong quản lý, điều hành ở địa phương

Mới đây, tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: Cán bộ cấp cơ sở và chất lượng cán bộ có ý nghĩa quyết định trong việc thực thi mức độ đúng và trúng của chính sách; đồng thời nêu rõ, hiện đất nước đang bước vào giai đoạn mới trong bối cảnh chúng ta đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đến tận cơ sở, vì vậy việc nâng cao chất lượng cán bộ cấp cơ sở có ý nghĩa quyết định trong quá trình phát triển đất nước.

Do vậy, quán triệt yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về nâng cao năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở ở các địa phương trên phạm vi cả nước hiện nay càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Theo quy định của Đảng, Nhà nước và Luật Tổ chức cán bộ, chúng ta có thể hiểu: Cán bộ cơ sở là những người giữ chức vụ, chức danh chủ chốt trong các cơ quan của hệ thống chính trị ở cấp xã, phường, đặc khu (bí thư, phó bí thư, chủ tịch, các cấp phó, người đứng đầu các phòng, ban cấp xã và tương đương). Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Do đó, chất lượng và năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả quản lý, điều hành ở từng địa phương.

Ban chỉ đạo bầu cử xã Tứ Mỹ (tỉnh Hà Tĩnh) triển khai công tác bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: LỆ QUYÊN

Việc đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ hằng năm thường dựa trên các tiêu chí: Chấp hành chủ trương, chính sách; phẩm chất đạo đức; năng lực lãnh đạo, điều hành; tinh thần trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Như vậy, năng lực thực thi công vụ không chỉ thể hiện ở trình độ chuyên môn mà còn bao gồm thái độ phục vụ, trách nhiệm và đạo đức công vụ của người cán bộ.

Sau gần một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, có thể thấy, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ ngày càng được nâng cao. Phần lớn cán bộ được đào tạo cơ bản, có lập trường chính trị vững vàng và có tinh thần trách nhiệm trong công việc. Nhiều địa phương đã chú trọng cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Ý  thức phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ cơ sở từng bước được nâng lên, từng bước xây dựng hình ảnh chính quyền thân thiện, gần dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý, điều hành của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu của nền hành chính hiện đại. Kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống và giải quyết vấn đề trong thực tiễn của một số cán bộ chưa tốt, dẫn đến việc giải quyết công việc còn chậm hoặc chưa thấu đáo. Ý thức trách nhiệm và đạo đức công vụ của một số cán bộ chưa cao, vẫn còn tình trạng gây phiền hà, sách nhiễu cho người dân. Khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giải quyết công việc của nhiều cán bộ cơ sở còn hạn chế, trong khi xu hướng xây dựng chính quyền số đang ngày càng phát triển...

Giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ cơ sở hiện nay

Một là, chú trọng nâng cao chất lượng công tác tuyển chọn và bố trí cán bộ

Cấp cơ sở là nền tảng của hệ thống chính trị, nơi trực tiếp triển khai mọi chủ trương, nghị quyết vào cuộc sống. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ. Nếu công tác tuyển chọn và bố trí cán bộ không chú trọng năng lực thực tiễn thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của địa phương. Trước hết, đổi mới công tác tuyển dụng cán bộ theo hướng công khai, minh bạch, đúng người, đúng việc; tuyệt đối tránh hiện tượng nhiều người nhưng không thạo việc; cấp ủy các cấp bám sát Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 9-5-2024 của Bộ Chính trị Quy định về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới; có bộ tiêu chí, tiêu chuẩn rõ ràng, cụ thể, sát từng diện cán bộ, đáp ứng về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực chuyên môn, uy tín cá nhân...; có thái độ “dĩ công vi thượng” việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh.

Việc bố trí cán bộ phải căn cứ vào năng lực thực tiễn, trình độ chuyên môn và yêu cầu thực tế công việc gắn đặc thù từng địa phương. Đồng thời, thực hiện tốt công tác quy hoạch, luân chuyển cán bộ, nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho cán bộ được rèn luyện, cống hiến mọi khả năng bản thân cho địa bàn.

Hai là, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp tác phong làm việc cho cán bộ cấp cơ sở

Với tính chất đặc thù các địa phương trong điều kiện sáp nhập hiện nay (địa bàn diện tích tự nhiên rộng, quy mô dân số đông, khối lượng công việc nhiều, yêu cầu cao về tiến độ, kết quả và trách nhiệm người đứng đầu). Cấp ủy địa phương chú trọng nâng cấp đào tạo, bồi dưỡng từ “học để đủ chứng chỉ” sang “huấn luyện theo bài toán thực tiễn”; hỗ trợ tại chỗ giữa cán bộ giàu kinh nghiệm với cán bộ trẻ; học trên thực tiễn của địa phương…

 Lãnh đạo xã Hòa An (tỉnh Cao Bằng) kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử tại địa phương. Ảnh: DƯƠNG LAN

Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kiến thức quản lý nhà nước; kỹ năng lãnh đạo, quản lý; kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, động viên; kỹ năng phát hiện, giải quyết vấn đề mới, khó; kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị thời gian và cảm xúc cá nhân. Bên cạnh đó, cần gắn công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ với thực tiễn công tác, tăng cường các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề... để nâng cao năng lực thực hành cho cán bộ cấp cơ sở.

Tăng cường giáo dục đạo đức công vụ và tinh thần phục vụ nhân dân, khi năng lực thực thi công vụ không chỉ phụ thuộc vào trình độ chuyên môn mà còn phụ thuộc vào đạo đức và thái độ phục vụ của người cán bộ. Xây dựng văn hóa công sở được thể hiện qua những chuẩn mực về “thái độ, đạo đức, tác phong và môi trường làm việc” của cán bộ, công chức, viên chức nhằm xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, văn minh, hiện đại; tăng tính trách nhiệm và đề cao “văn hóa từ chức” của cán bộ khi mắc sai phạm trong lãnh đạo, quản lý, điều hành...

Ba là, đổi mới cơ chế đánh giá, kiểm tra, giám sát và vai trò phản biện xã hội của nhân dân đối với đội ngũ cán bộ cơ sở

Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cán bộ dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ hài lòng của người dân. Thiết lập cơ chế đánh giá cán bộ bằng kết quả đầu ra và sự hài lòng của nhân dân; xây dựng hệ thống đánh giá đa chiều, định lượng hóa phù hợp với từng chức danh. Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong thực thi công vụ.

Đề cao vai trò nhân dân là chủ thể giám sát, phản biện các chủ trương, chính sách và chương trình kế hoạch hoạt động của chính quyền địa phương. “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”, khi lòng dân yên, cán bộ sẽ được dân tin, dân trọng, dân quý và khi đó sức mạnh của địa phương sẽ được nhân lên gấp bội. Bác Hồ đã căn dặn “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Do đó, cán bộ cơ sở tăng cường tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân; chủ động tiếp nhận và xử lý kịp thời các phản ánh, kiến nghị chính đáng của người dân; công khai minh bạch hoạt động của chính quyền...

Bốn là, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số; hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ

Trong bối cảnh xây dựng chính phủ điện tử và chính quyền số quốc gia hiện nay, cán bộ cơ sở cần nâng cao khả năng sử dụng, ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi khâu của chu trình hoạt động lãnh đạo, quản lý. Các địa phương cần tăng cường đào tạo kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ; ứng dụng phần mềm quản lý hành chính vào quản trị con người, thời gian, công việc, cùng với phát triển dịch vụ công trực tuyến, nhằm cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người dân.

Để cán bộ cơ sở thực sự yên tâm công tác và phát huy tối đa trình độ năng lực chuyên môn theo vị trí việc làm; có hứng thú làm việc và đề cao thái độ, trách nhiệm phục vụ nhân dân, các chủ thể liên quan cần có chính sách đãi ngộ phù hợp “làm theo năng lực, hưởng theo sản phẩm kết quả cống hiến” tránh hiện tượng cao bằng. Cụ thể, cần có lộ trình cải thiện chế độ tiền lương và phụ cấp; cấp ủy, lãnh đạo các cấp cần quan tâm tạo điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ trẻ, cán bộ mới được bổ nhiệm vị trí việc làm; luôn bảo đảm môi trường làm việc thuận lợi. Có chế độ chính sách hợp lý sẽ góp phần thu hút và giữ chân những người có năng lực trong bộ máy chính quyền cơ sở.