Lời giải cho nhiệm vụ ngày một cao hơn, phức tạp hơn?

Cơ hội lớn về khoa học công nghệ

CMCN 4.0 mang đến cho công tác PCCC&CNCH các ứng dụng công nghệ hiện đại, như: Ứng dụng hệ thống cảnh báo cháy sớm, công nghệ phun sương hạt nano, hệ thống báo cháy thông minh, chế tạo thiết bị định vị, giám sát an toàn cho lực lượng PCCC&CNCH; ứng dụng các mạng cảm biến có dây, không dây và mạng cảm biến thông minh vào các hệ thống vòi phun nước chữa cháy; các thiết bị phát hiện khói và nhiệt; các thiết bị CNCH trong môi trường độc hại, dưới nước. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích tự động số lượng tòa nhà trong khu vực chữa cháy, dân số, đường đi đến khu vực cần chữa cháy. Các robot thông minh sử dụng trí tuệ nhân tạo được nghiên cứu, chế tạo để cảnh báo, phát hiện cháy, nổ; trực tiếp tham gia chữa cháy, CNCH, nhất là những nơi nguy hiểm, con người khó hoặc không thể tiếp cận.

Hội thi Phòng cháy chữa cháy của lực lượng phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ TP Hà Nội. Ảnh: Tuấn Linh

Song song với việc ứng dụng các thành tựu của CMCN 4.0 vào công tác PCCC&CNCH thì vấn đề đào tạo nguồn nhân lực PCCC&CNCH có thể đáp ứng được yêu cầu cũng được đặt ra. Theo Thiếu tướng, TS Lê Quang Bốn, Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC: Nhà trường đã và đang đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và nghiên cứu khoa học đáp ứng yêu cầu đào tạo trong bối cảnh CMCN 4.0. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai nhiều phần mềm phục vụ công tác quản lý đào tạo, giảng dạy, nghiên cứu khoa học; xây dựng nhiều phòng học thông minh, phòng học chuyên đề, phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo chuyên sâu, các phòng thử nghiệm khả năng chống cháy; xây dựng trung tâm huấn luyện, thực hành về chữa cháy, CNCH... cùng với các trang thiết bị, các mô hình hiện đại trị giá hàng trăm tỷ đồng phục vụ đào tạo nguồn nhân lực PCCC&CNCH chất lượng cao.

Những năm gần đây, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH tại các địa phương, cơ sở kinh tế-xã hội bắt đầu triển khai ứng dụng kỹ thuật số để kết nối thông tin báo cháy từ cơ sở, công trình đến người quản lý và lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH. Qua đó, góp phần phát hiện sớm sự cố cháy nổ, xử lý, cứu chữa vụ cháy nhanh, kịp thời, hiệu quả cao. 

Nắm bắt, tận dụng tối đa công nghệ 

Về thực trạng công tác PCCC&CNCH hiện nay, Đại tá Nguyễn Minh Khương, Phó cục trưởng Cục PCCC&CNCH đánh giá: "Ngày nay, công tác PCCC được xã hội quan tâm, người dân có ý thức tốt hơn trong việc PCCC, cộng với các trang thiết bị chữa cháy được hiện đại hóa nên hiệu quả công tác PCCC đã được nâng cao hơn so với những năm trước đây. Tuy nhiên, nếu so với sự phát triển của các cơ sở sản xuất, chung cư, nhà cao tầng, các khu đô thị đang được xây dựng nhanh chóng thì công tác PCCC&CNCH vẫn chưa thực sự đáp ứng tốt. Vì vậy, thời gian tới cần tận dụng tốt hơn nữa cơ hội mà cuộc CMCN 4.0 mang lại. Nhưng kinh phí đầu tư cho các trang thiết bị hiện đại này rất lớn nên cần tăng cường xã hội hóa công tác PCCC&CNCH, nếu kêu gọi được các nguồn kinh phí xã hội hóa để đầu tư về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cùng với việc ứng dụng công nghệ hiện đại thì hiệu quả công tác PCCC&CNCH chắc chắn sẽ cao hơn”. 

Ngay trong lĩnh vực “nóng” nhất của công tác PCCC&CNCH là phòng, chống cháy rừng, việc ứng dụng các trang thiết bị hiện đại vào thực hiện đã tăng hiệu quả PCCC rừng, làm giảm đáng kể các đám cháy trong những năm gần đây. Trò chuyện với ông Nguyễn Quốc Hiệu, Phó cục trưởng Cục Kiểm lâm (Tổng cục Lâm nghiệp), chúng tôi được biết: Hiện nay, Cục Kiểm lâm đã nghiên cứu ứng dụng viễn thám và công nghệ thông tin địa lý trong theo dõi, phát hiện cháy rừng. Đây là hệ thống theo dõi cháy rừng trực tuyến, sử dụng công nghệ tiên tiến, nhằm giúp theo dõi cháy rừng, tự động phát hiện sớm các điểm báo cháy trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Từ khi đưa hệ thống này vào sử dụng để theo dõi và phát hiện cháy rừng, nhất là vào thời kỳ cao điểm, mỗi tháng có hàng nghìn điểm cháy được hệ thống phát hiện và cung cấp kịp thời cho cơ quan có trách nhiệm ở địa phương và các chủ rừng để xử lý. Theo đó, từ năm 2016 đến nay, tình trạng cháy rừng lớn và thiệt hại do cháy rừng gây ra giảm đáng kể. Bình quân thiệt hại do cháy rừng gây ra giai đoạn 2011-2015 mỗi năm hơn 1.700ha, giai đoạn 2016 đến nay giảm xuống còn khoảng 1.000ha.

Mới đây, tại cuộc hội thảo khoa học về “Công tác PCCC&CNCH ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0 và ứng phó với biến đổi khí hậu”, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cũng cho rằng cần phải tận dụng tối đa những thành tựu của CMCN 4.0 vào công tác PCCC&CNCH để đạt hiệu quả cao hơn. Nghiên cứu, đổi mới, kiện toàn mạnh mẽ tổ chức bộ máy của lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH, trong đó có thể tham khảo thêm mô hình tổ chức lực lượng này của các nước tiên tiến trên thế giới. Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống giám sát thông minh, quản lý công tác PCCC&CNCH. Nhanh chóng nắm bắt và ứng dụng cuộc CMCN 4.0 vào công tác PCCC &CNCH để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày một cao hơn, phức tạp hơn.

NGỌC HÂN