Gỡ vướng mắc trong quản lý người nghiện ma túy

Theo Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội), tính đến thời điểm cuối năm 2018, cả nước có khoảng 222.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó ở TP Hồ Chí Minh có tới 23.500 người, chiếm hơn 10%. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Công an, đây chỉ là con số có hồ sơ quản lý, còn thực tế có thể gấp nhiều lần con số này. Điều đáng quan tâm ở đây là việc sử dụng ma túy tổng hợp ngày càng gia tăng, số vụ "phê" ma túy tập thể ngày càng nhiều. Đơn cử, tháng 5-2019, lực lượng công an kiểm tra một quán bar tại Đà Nẵng phát hiện 80 người dương tính với ma túy. Tiếp đó, tại một quán karaoke ở Long An, lực lượng chức năng phát hiện 70/71 người dương tính với ma túy. Ngày 23-6, Công an TP Biên Hòa (Đồng Nai) phát hiện 200 thanh niên dương tính với ma túy tại một quán bar trên địa bàn. 

Thiếu tá Nguyễn Xuân Việt, Công an phường Phú Lương (Hà Đông, Hà Nội) cho biết: “Công tác thu gom, quản lý người nghiện hiện gặp nhiều khó khăn vì không ít đối tượng nghiện trong tình trạng ngáo, không nhớ nổi tên, địa chỉ của mình. Ngoài ra, nhiều địa phương có các đối tượng nghiện lang thang, ngang nhiên sử dụng ma túy ở nơi công cộng. Khi gặp lực lượng chức năng, họ tự gây thương tích để không bị bắt đi cai nghiện tập trung. Trong khi đó, quy định hiện hành yêu cầu phải xác định được nơi đăng ký thường trú trong thời hạn 15 ngày mới đưa vào trại cai nghiện. Với thời hạn như vậy, nhiều đối tượng khác tỉnh, thậm chí cách xa hàng nghìn cây số nên chỉ gửi công văn nhờ xác minh qua đường bưu điện. Khi nhận được kết quả trả lời thì đã hết thời hạn”. Cũng về vấn đề này, bà Đỗ Thị Thanh Vân, Phó chủ tịch UBND phường Cẩm Sơn, TP Cẩm Phả (Quảng Ninh) chia sẻ: “Một khó khăn nữa là do các địa phương, gia đình cố tình che giấu, không khai báo, khai báo không đúng về tình trạng nghiện ma túy trên địa bàn. Một số gia đình chỉ vì thương con nên thiếu kiên quyết, không hợp tác, chỉ đến khi con quậy phá, dọa giết hàng xóm mới chịu cho lực lượng chức năng đưa đối tượng đi cai nghiện”.

Theo luật sư Nguyễn Thanh Tùng, Văn phòng Luật sư Phạm Hồng Hải và cộng sự (Đoàn Luật sư TP Hà Nội): Khó khăn trong công tác quản lý người nghiện ma túy còn đến từ lỗ hổng, sự chồng chéo, bất cập, không thống nhất trong chính sách pháp luật. Luật Phòng, chống ma túy quy định tổ chức cai nghiện bắt buộc cho người từ 12 đến dưới 18 tuổi, trong khi Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định chỉ áp dụng biện pháp này đối với người đủ 18 tuổi trở lên. Luật Phòng, chống ma túy quy định người nghiện sau khi chấp hành xong hình thức cai nghiện buộc phải áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện từ 1 đến 2 năm, trong khi đó, Luật Xử lý vi phạm hành chính yêu cầu trả về địa phương những trường hợp đã chấp hành xong quyết định cai nghiện bắt buộc. Hay Nghị định số 136/2016/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 221/2013/NĐ-CP quy định đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc phải là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên, trong khi đối tượng nghiện ma túy ngày càng trẻ hóa.

“Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định người sử dụng ma túy dưới bất kỳ hình thức nào cũng có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm, nếu tái phạm có thể lĩnh án tù 5 năm. Còn theo Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, người sử dụng trái phép chất ma túy không bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà chỉ bị phạt hành chính, mức phạt là cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Điều này làm giảm tính răn đe, cũng là nguyên nhân dẫn đến số người nghiện ngày càng tăng”, luật sư Nguyễn Thanh Tùng cho biết thêm.

Dưới góc nhìn giám sát thực thi luật, một số đại biểu Quốc hội đã chỉ ra rằng, việc quản lý nhà nước về người nghiện ma túy hiện đang được giao cho 6 bộ, ngành cùng chính quyền địa phương mà hệ thống văn bản thì không quy định rõ công việc, quyền hạn cũng như chế tài khi không thực thi tốt phần việc của mình. Vì vậy, khi người nghiện phạm tội, đặc biệt là phạm tội nghiêm trọng thì không quy được trách nhiệm cho cấp, ngành nào mà chỉ chạy theo giải quyết vụ việc.

Từ những vấn đề nêu trên cho thấy, việc quản lý người nghiện ma túy đang bộc lộ nhiều vướng mắc cần tháo gỡ. Các gia đình, địa phương cần chủ động, kịp thời thông báo với cơ quan chức năng về các trường hợp nghiện ma túy. Pháp luật cần điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung làm rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng bộ, ngành trong việc quản lý người nghiện; đồng thời phải có những giải pháp quyết liệt ngăn chặn việc vận chuyển, buôn bán, tàng trữ trái phép các chất ma túy.

KIM DUNG