Giải pháp nào để công trình giao thông chống chịu được thiên tai?

Nhanh chóng mở đường tạm sau sạt lở, lũ quét

Giữa tháng 7-2026, đợt mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất kéo dài khiến hạ tầng giao thông trên các tuyến Quốc lộ 279 và Quốc lộ 32 thuộc địa bàn xã Mường Than (tỉnh Lai Châu) bị hư hỏng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng của người tham gia giao thông.

Trước tình hình đó, Bộ Xây dựng đã ban hành quyết định công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai, để kịp thời khắc phục sự cố, hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông trên các tuyến quốc lộ.

Lực lượng chức năng khắc phục sạt lở trên các tuyến giao thông do ảnh hưởng của mưa lũ.

Theo Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng), nguyên nhân trực tiếp của sự cố là do mưa lớn kéo dài, cộng với địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh, hệ thống sông, suối dày đặc, cùng nhiều khu vực có nền địa chất yếu, làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở.

Tại một số khu vực tại Lai Châu, lượng mưa trên 400mm, gây lũ quét, lũ ống, sạt lở đất diện rộng, trong đó xã Mường Than chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Lượng lớn đất đá, cây cối từ khu vực dãy Hoàng Liên Sơn trượt xuống, kết hợp lũ từ thượng lưu, tạo thành trận lũ quét lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và cơ sở hạ tầng. 

Mưa lũ gây hư hỏng nền đường, mặt đường, công trình thoát nước, mái taluy và các công trình phòng hộ. Tình trạng này đòi hỏi phải triển khai ngay các giải pháp xử lý khẩn cấp để bảo đảm an toàn giao thông, ổn định công trình.

Quốc lộ 32 thông xe tạm sau khi khắc phục sạt lở.

Ban Quản lý dự án 2 đã chỉ đạo đơn vị tư vấn giám sát và các nhà thầu khẩn trương huy động nhân lực, máy móc, thiết bị để xử lý hiện trường. Vật liệu được tập kết khẩn cấp phục vụ sửa chữa và mở đường tạm ngay khi nước rút. Các đơn vị tổ chức hót dọn đất đá sạt lở, cắm biển báo, căng dây, lắp đặt đèn cảnh báo, bố trí lực lượng cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, chỉ 2 ngày sau khi xảy ra sự cố sạt lở, chia cắt, tuyến đường tạm đã được thông xe, khôi phục tạm thời tuyến giao thông huyết mạch; đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, tạo điều kiện để các lực lượng chức năng tiếp cận những bản bị cô lập, triển khai tìm kiếm, cứu nạn, cứu trợ, khắc phục hậu quả thiên tai.

Chủ đầu tư đang phối hợp với các nhà thầu khảo sát hiện trường, đánh giá các vị trí hư hỏng, xây dựng phương án xử lý. Mục tiêu là hoàn thành dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc trước ngày 30-11-2026, sớm đưa công trình vào khai thác.

Giải pháp lâu dài cho công trình giao thông trước thời tiết cực đoan

Vừa qua, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, Bộ đã có công điện yêu cầu các đơn vị trong toàn ngành chủ động tăng cường phòng, chống thiên tai, ứng phó áp thấp nhiệt đới và gió mạnh trên biển. Chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án triển khai ứng phó, cứu hộ, cứu nạn khi có tình huống, tuyệt đối không được lơ là, chủ quan.                      

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu rà soát toàn bộ công trình hạ tầng giao thông, xây dựng, đặc biệt là hệ thống tiêu thoát nước trên các tuyến giao thông trọng điểm, các đô thị lớn; sẵn sàng phương án, vật tư, thiết bị, nhân lực, kịp thời khắc phục sự cố, bảo đảm giao thông trong trường hợp thời tiết cực đoan gây sạt lở, gián đoạn giao thông tại các tuyến đường huyết mạch.

Thời tiết cực đoan tác động lớn đến cơ sở hạ tầng, đời sống người dân.

Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan, đơn vị duy trì chế độ trực ban 24/24 giờ, theo dõi sát diễn biến thời tiết, chủ động dự báo các kịch bản bất lợi, xử lý kịp thời mọi tình huống phát sinh, báo cáo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Xây dựng.

Biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, tác động lớn đến cơ sở hạ tầng, kinh tế xã hội. Trong đó, lũ lụt ở miền Trung, miền núi phía Bắc, hạn hán kéo dài ở Tây Nguyên, nước biển dâng làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long... đặt ra bài toán về giải pháp lâu dài nâng cao khả năng chống chịu của các công trình giao thông trước những diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết.

Để thích ứng với các điều kiện thời tiết cực đoan, các công trình giao thông cần được tính toán với tần suất thiết kế có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu và các điều kiện bất lợi nhất; nghiên cứu, áp dụng các giải pháp thiết kế như: Cầu cạn, hầm xuyên núi; gia cố ổn định lâu dài mái taluy bằng đinh neo, lưới thép cường độ cao gia cường, tường chắn có cốt...

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng các mô hình dự báo lũ quét, sạt lở đất trên phạm vi toàn quốc; quy hoạch, sắp xếp, bố trí các công trình dân dụng, giao thông tại những khu vực có mức độ an toàn cao hơn, qua đó giảm thiểu nguy cơ công trình bị chia cắt, hư hỏng khi xảy ra thiên tai.