Bài 1: Cùng lo, cùng làm, huy động nhiều nguồn lực

Thực hiện hỗ trợ NCC về nhà ở, cùng với kinh phí của Trung ương, các địa phương đã nỗ lực cùng lo, cùng làm, chủ động vượt khó, với nhiều cách làm sáng tạo, huy động thêm nhiều nguồn lực, giúp NCC cải thiện rõ rệt điều kiện nhà ở.

Chủ động vào cuộc, đạt kết quả tích cực

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, sau hơn 6 năm thực hiện Quyết định 22, đến hết tháng 6-2019, toàn quốc đã và đang thực hiện hỗ trợ về nhà ở cho 315.166 hộ NCC (trong tổng số hơn 393.700 hộ đã được xét duyệt), đạt hơn 80% kế hoạch. Các địa phương tiêu biểu thực hiện tốt chính sách này là: Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh; các tỉnh: Quảng Ninh, Hưng Yên, Cao Bằng, Yên Bái, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Tháp…

Nhiều năm qua, ông Ngô Đức Ninh, thương binh hạng 4/4, ở số nhà 24, ngõ 16, đường Hạ Lý, phường Hạ Lý (Hồng Bàng, Hải Phòng) sống trong gian nhà rộng khoảng 20m2 đã xuống cấp; nền nhà trũng sâu so với mặt ngõ, mỗi khi mưa xuống, nước đọng thành vũng trong nhà. Sống trong điều kiện như vậy đã lâu, nhưng ông không thể xây mới, thậm chí không thể sửa chữa nhà vì điều kiện kinh tế gia đình rất khó khăn. Được sự hỗ trợ kinh phí của Nhà nước theo Quyết định 22 (40 triệu đồng), cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương, mới đây, gia đình ông đã xây dựng lại nhà khang trang, ổn định cuộc sống.

Từ hôm được về ở trong ngôi nhà mới, vợ chồng ông Phạm Hồng Cư và bà Nguyễn Thị Lộc (phường Hàng Kênh, quận Lê Chân, TP Hải Phòng) như khỏe hẳn ra. Căn nhà không rộng nhưng thoáng mát, đầy đủ tiện nghi giúp ông bà thuận tiện trong sinh hoạt. Ông Cư nguyên là bộ đội tên lửa, là bệnh binh, sức khỏe yếu, các con làm công nhân, cuộc sống gia đình còn nhiều khó khăn nên không có điều kiện giúp đỡ xây dựng lại nhà cửa cho bố mẹ. Khi nhận được kinh phí hỗ trợ của Nhà nước theo Quyết định 22, cùng sự giúp đỡ của chính quyền địa phương và họ hàng, người thân, ông Cư đã xây được ngôi nhà tổng trị giá gần 150 triệu đồng. Từ hôm có nhà mới, bà con khối phố thường qua lại chia vui, làm cho không khí gia đình ông thêm đầm ấm, hạnh phúc.

Thực tế triển khai Quyết định 22 cho thấy, do số lượng NCC cần hỗ trợ về nhà ở lớn, kinh phí Nhà nước hỗ trợ có hạn (40 triệu đồng/hộ xây mới nhà; 20 triệu đồng/hộ sửa chữa nhà), do vậy để hộ NCC có được ngôi nhà vững chắc, việc huy động nhiều nguồn lực, cùng sự nỗ lực của hộ NCC là hết sức quan trọng. Đồng chí Lê Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Hải Phòng khẳng định: “Việc chăm lo, tri ân NCC với cách mạng nói chung, hỗ trợ NCC về nhà ở nói riêng được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố xác định cần làm ngay, làm kịp thời, không chờ đến khi có đủ điều kiện, bởi NCC mỗi năm một giảm đi, năm nào cũng có các cụ tuổi cao sức yếu về với tiên tổ. Sự quan tâm kịp thời, nhất là hỗ trợ về nhà ở có ý nghĩa thiết thực nhất khi NCC còn sống”.

Với tinh thần đó, để chủ động đẩy nhanh việc hỗ trợ nhà ở cho NCC, do nguồn kinh phí Nhà nước hỗ trợ (80%) về địa phương chậm, nên cùng với hỗ trợ kịp thời 20% kinh phí của địa phương, TP Hải Phòng còn thực hiện ứng trước kinh phí hỗ trợ NCC về nhà ở. Nhờ vậy, đến hết năm 2018, thành phố có hơn 10.700 hộ NCC đã hoàn thành xây mới, sửa chữa nhà (đạt hơn 80% số hộ). Tháng 12-2018, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 32 về cơ chế, chính sách hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở đối với NCC có khó khăn về nhà ở bằng hai hình thức: Tiền mặt hoặc vật liệu (xi măng và gạch). Theo bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Trưởng phòng NCC, Sở Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) TP Hải Phòng: Mức hỗ trợ quy đổi thành tiền trị giá 32 triệu đồng/nhà xây mới, 16 triệu đồng/nhà sửa chữa. Theo Nghị quyết 32, đến hết năm 2019, toàn thành phố có 5.220 hộ NCC được thành phố phê duyệt hỗ trợ vật liệu xi măng, gạch, ước tính trị giá hơn 100 tỷ đồng.

Tỉnh Thanh Hóa có số lượng khá lớn NCC, điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn, song các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh đã có chính sách ưu tiên hỗ trợ nhà ở đối với NCC, nhất là bảo đảm nguồn ngân sách hỗ trợ của địa phương. Theo ông Dương Văn Huệ, Phó giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh, đến nay, sau hơn 6 năm thực hiện Quyết định 22, tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ xây mới, sửa chữa hơn 26.000 căn nhà cho NCC, đạt khoảng 80%; giai đoạn 2 (từ tháng 8-2017), tỉnh có hơn 25.150 gia đình NCC trong diện cần được hỗ trợ về nhà ở, đến nay cũng đã thực hiện đạt gần 80% số hộ.

Theo khảo sát của chúng tôi, huyện Cẩm Thủy (Thanh Hóa) có 983 hộ gia đình NCC với cách mạng đủ điều kiện được hỗ trợ về nhà ở. Đến nay đã hoàn thành xây dựng nhà ở cho 853 hộ. Cùng với nguồn kinh phí hỗ trợ của Chính phủ; chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể đã kêu gọi và huy động được nguồn kinh phí, vật liệu, ngày công đáng kể từ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hỗ trợ các hộ gia đình NCC thuộc đối tượng nghèo để xây mới, sửa chữa nhà bảo đảm chắc chắn.

Với nỗ lực cao, huy động nhiều nguồn lực, TP Hà Nội đã sớm “về đích”, hoàn thành việc hỗ trợ xây dựng và sửa chữa nhà ở cho NCC theo Quyết định 22 vào năm 2017, với tổng số 7.178 hộ, trong đó kinh phí hộ NCC đã nhận, gồm kinh phí hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, ngân sách thành phố và kinh phí vận động xã hội hóa là gần 380 tỷ đồng; kinh phí UBND cấp quận, huyện, cấp xã hỗ trợ thêm là hơn 6 tỷ đồng.

Từ năm 2014 đến hết năm 2018, TP Đà Nẵng hỗ trợ sửa chữa, xây mới 7.423 nhà cho NCC với tổng kinh phí hơn 224 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ gần 84 tỷ đồng; ngân sách thành phố gần 51 tỷ đồng; ngân sách quận, huyện hơn 29 tỷ đồng, các sở, ngành hơn là 20 tỷ đồng; vận động các doanh nghiệp và Quỹ đền ơn đáp nghĩa ủng hộ hơn 40 tỷ đồng. Cơ quan chức năng thành phố và chính quyền các địa phương còn hướng dẫn, tư vấn cho hộ NCC sửa chữa, xây mới nhà bảo đảm chất lượng và tiêu chuẩn “3 cứng” (nền cứng; khung, tường cứng; mái cứng).

Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng đầu tháng 7-2019, UBND tỉnh Lâm Đồng quyết định hỗ trợ 25,3 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở cho NCC. Tổng số nhà xây mới và sửa chữa dự kiến là 704 căn, trong đó mức hỗ trợ xây mới 50 triệu đồng/căn, sửa chữa 30 triệu đồng/căn.

Đại diện các đoàn thể địa phương đến chia vui với gia đình người có công ở tổ 18, phường Hàng Kênh (Lê Chân, Hải Phòng) vừa được hỗ trợ xây dựng nhà mới. Ảnh: THẢO NGUYÊN.

Chỉ đạo quyết liệt, phối hợp đồng bộ

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trọng Ninh, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết: Để bảo đảm kết quả theo lộ trình thực hiện Quyết định 22, Bộ Xây dựng (cơ quan chủ trì triển khai thực hiện) đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành liên quan nhằm thực hiện hiệu quả, bảo đảm tính khả thi của chính sách này. Quá trình thực hiện, Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề nghị Bộ LĐ-TB&XH thẩm định đề án hỗ trợ NCC với cách mạng về nhà trên địa bàn cả nước để thống nhất số liệu báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt. Trong quá trình thực hiện chính sách, hai bộ thường xuyên trao đổi, nắm bắt những khó khăn, vướng mắc của các địa phương kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn, tháo gỡ theo thẩm quyền.

Để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm nguồn vốn và tiến độ giải ngân, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 25-7-2017, trong đó quy định rõ các điều và hiệu lực thi hành việc thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với NCC với cách mạng giai đoạn 2. Ngày 27-6-2019, Chính phủ có Nghị quyết số 46/NQ-CP về tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở đối với NCC đến hết ngày 31-12-2019, giúp tháo gỡ nhiều khó khăn đang đặt ra.

Thực tế cho thấy, mức hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước theo quy định tại Quyết định 22 (40 triệu đồng/hộ xây mới nhà ở; 20 triệu đồng/hộ sửa chữa nhà ở, thời điểm năm 2013) là rất khó để các hộ NCC có thể triển khai thực hiện thi công, nhất là trong những năm gần đây. Do vậy, nhất thiết phải có sự hỗ trợ, huy động thêm từ nhiều nguồn cùng sự quan tâm, giúp đỡ của chính quyền, ban, ngành địa phương. Có như vậy, hộ gia đình NCC mới “có đà” để triển khai thực hiện; đồng thời ngôi nhà được xây dựng mới, sửa chữa mới bảo đảm khang trang, chắc chắn, giúp cải thiện rõ rệt điều kiện nhà ở, chất lượng cuộc sống của NCC.

(còn nữa)

Nhóm phóng viên CTĐ, CTCT