Nữ cán bộ hưu trí mất nhà vì trò lừa cho vay lãi suất cao

Ngày bà S. tiều tụy bước ra khỏi căn nhà ở thành phố Quy Nhơn (tỉnh Bình Định trước đây, nay là phường Lê Lợi, tỉnh Gia Lai) để trao trả căn nhà cho người mua trúng đấu giá, nhiều người đứng nhìn mà không khỏi chạnh lòng. Người phụ nữ ấy đã ngoài 70 tuổi, là cán bộ hưu trí, có hiểu biết, nhưng vẫn bị lừa, để đến mức căn nhà duy nhất-tài sản tích cóp cả đời của bà bỗng dưng phải sang tên cho người khác.

Hướng dẫn đương sự làm thủ tục thi hành án dân sự. Ảnh: Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 10 tỉnh Gia Lai cung cấp 

Đây là vụ việc khá phức tạp. Anh Nguyễn Hoàng Anh (Trưởng phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 tỉnh Gia Lai) là chấp hành viên thứ ba tiếp nhận hồ sơ vụ việc...

Nhiều năm trước, sau khi nghỉ hưu, bà S. được người quen tới tỉ tê cho người khác vay lãi suất cao. Khi biết bà S. không có tiền tích lũy, người ấy hứa hẹn giúp bà S. vay vốn ngân hàng bằng chính căn nhà của mình, rồi cho vay lại để hưởng lãi suất chênh lệch. Nghĩ mình không bán nhà, mà chỉ ủy quyền người khác thay mặt thực hiện thủ tục vay vốn, nên bà S. không mảy may nghi ngờ, đặt bút ký. Bà không ngờ, trong văn bản ấy lại có cả quyền định đoạt tài sản. Có được giấy ủy quyền, người quen bèn làm thủ tục sang tên cho chính mình, rồi đem thế chấp vay vốn ngân hàng. Khoản vay mất khả năng thanh toán, ngân hàng khởi kiện, ngôi nhà bị kê biên, bán đấu giá để xử lý khoản nợ thế chấp. Khi ấy, bà S. mới bàng hoàng nhận ra mình đã bị lừa.

Bà S. liên tục làm đơn khiếu nại gửi các cấp. Các cơ quan chức năng vào cuộc, nhưng tất cả đều đi đến cùng một kết luận: Giao dịch được xác lập hợp pháp theo hồ sơ, tài liệu đã ký kết.

Ngày thi hành án, chấp hành viên Nguyễn Hoàng Anh hiểu mình đang thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, triển khai thi hành một bản án được tuyên đúng pháp luật, đã có hiệu lực. Nhưng anh cũng hiểu và thông cảm với người phụ nữ già nua trước mặt-nạn nhân của sự nhẹ dạ và thiếu hiểu biết pháp lý.

Hướng dẫn đương sự làm thủ tục thi hành án dân sự. Ảnh: Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 10 tỉnh Gia Lai cung cấp 

Bản án đã được thi hành, không có cơ sở pháp lý nào để hỗ trợ bà S. Nhưng lòng trắc ẩn trước hoàn cảnh đáng thương của bà S. đã thôi thúc anh Hoàng Anh tìm gặp người mua trúng đấu giá, tìm gặp ngân hàng, tìm gặp các đoàn thể ở địa phương, vận động hỗ trợ người phụ nữ đáng thương ấy. Người mua nhà hỗ trợ 50 triệu đồng, ngân hàng cũng trích quỹ hỗ trợ thêm một phần, các đoàn thể địa phương cũng tham gia quyên góp được một phần nữa. Ngày bà S. nhận tiền hỗ trợ, nước mắt lăn dài trên khuôn mặt tiều tụy, thấm vào từng nếp nhăn của cả tuổi già và những đêm dài mất ngủ. Số tiền ấy không thể bù đắp cho những mất mát mà bà S. phải gánh chịu. Nhưng nó cho bà S. thấy, những người thực thi pháp luật và những người xung quanh không quay lưng với hoàn cảnh của bà.

Vay hộ, thành nợ xấu

Khu vực 7 Thi hành án dân sự tỉnh Khánh Hòa nằm trên địa bàn nhiều xã, phường thuộc tỉnh Kon Tum trước đây. Nhiều năm gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên này, chấp hành viên Lộ Phú Vinh (Phó trưởng Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 7 tỉnh Khánh Hòa) cũng phải giải quyết nhiều vụ việc đồng bào Raglai bị lừa đảo bởi người quen.

Người Raglai vốn thật thà, rất tin tưởng người quen, lại có một số người không biết chữ hoặc không hiểu hết chữ nghĩa phổ thông, nên dễ bị mắc lừa. Trong đó có một vụ khiến anh Vinh nhớ mãi.

Một người nông dân đi vay ngân hàng 20 triệu đồng, người đi cùng bảo: "Anh vay giúp tôi 10 triệu nữa". Người vay đồng ý. Nhưng tất cả chỉ là thỏa thuận miệng, không có người làm chứng. Toàn bộ hồ sơ vay vốn đều đứng tên người nông dân. Nhận được 30 triệu đồng, người nông dân về đưa cho người kia 10 triệu đồng, vẫn đinh ninh mình chỉ nợ ngân hàng 20 triệu đồng. Nhưng ngay sau đó, người kia ngó lơ nghĩa vụ trả nợ. Ngân hàng khởi kiện, người đứng tên khoản vay trở thành bị đơn, bị tuyên phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Bản án có hiệu lực, cơ quan thi hành án vào cuộc. Người nông dân bật khóc, kể lại nội tình sự việc. Anh Vinh tin người nông dân nói thật nhưng mọi chứng cứ đều chống lại anh ấy. Camera ngân hàng cũng lưu trữ đầy đủ hình ảnh người nông dân nhận đủ 30 triệu từ ngân hàng. Pháp luật cần chứng cứ và người chấp pháp chỉ tuân theo chứng cứ. Dù luật quy định, trong quan hệ dân sự, các bên đương sự phải tự mình cung cấp chứng cứ để bảo vệ quyền lợi, nhưng anh Vinh vẫn chủ động giúp người nông dân tìm kiếm chứng cứ. Đáng tiếc là anh không thể tìm được chứng cứ nào giúp người nông dân chứng minh việc vay hộ 10 triệu, nên đành phải vận động thi hành bản án.

"Đó là những lúc khó khăn nhất với mỗi chấp hành viên. Chúng tôi không phải là người gây ra thiệt hại, nhưng lại trực tiếp đối diện với nỗi đau của người dân khi hậu quả xảy ra", anh Vinh trải lòng.

Những khoản vay từ cơn sốt đất

Còn ở Gia Lai, chấp hành viên Đặng Tấn Dũng (Phó trưởng Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 10) vẫn đang phải theo đuổi một vụ việc kéo dài nhiều năm liên quan đến hàng chục tỷ đồng và hàng loạt hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

 Đất đai là một trong những tài sản được kê biên nhiều nhất để phục vụ thi hành án dân sự. Ảnh: Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 tỉnh Khánh Hòa cung cấp

Bấy giờ, ở Gia Lai đang có đợt "sốt đất", nhu cầu tìm mua đất rất lớn. Một người đàn ông lợi dụng nhu cầu vay vốn của đồng bào, đứng ra cho vay hàng loạt. Nhưng thay vì làm hợp đồng vay mượn, người này lại làm hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Những người nông dân không hiểu khái niệm "chuyển nhượng", chỉ nghĩ đó là thủ tục vay vốn thông thường, nên đồng loạt ký tên hoặc điểm chỉ vào hợp đồng. Đến khi đất đai bị sang nhượng, hoặc bị đem thế chấp nơi khác, họ mới biết mình đã mất quyền với tài sản và làm đơn khiếu kiện khắp nơi. "Chúng tôi vẫn đang tiếp tục phải giải quyết vụ việc rất phức tạp này. Không hề dễ dàng. Điều chúng tôi trăn trở nhất không phải là khối lượng công việc quá đồ sộ, mà là giá như người dân hiểu biết pháp luật hơn, giá như họ đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, giá như họ bớt tin tưởng vào những lời hứa hẹn...", anh Dũng đưa ánh mắt nhìn xa xăm, tưởng như đang nói lời gan ruột với những người nông dân vốn chỉ quen chân lấm, tay bùn, chưa bao giờ phải đối mặt với các tình huống pháp lý như vậy.

Ở những vụ án mang tính lừa đảo như vậy, chấp hành viên luôn tìm mọi cách để trợ giúp tối đa cho nạn nhân. Tuy nhiên, nhiều vụ việc, chấp hành viên cũng "lực bất tòng tâm" và đó là lúc họ thấy buồn lòng nhất. Nhưng dẫu sao, sự nhiệt thành, tấm lòng sẻ chia của chấp hành viên cũng trở thành nguồn động viên không nhỏ cho những nạn nhân đang mất niềm tin vào xung quanh, giúp họ biết cảnh giác hơn với những lời đường mật, hay những món hời tự nhiên được bày ra trước mắt...

(Còn nữa)