Cấp bách bảo đảm an toàn giao thông trên các tuyến cao tốc - Bài 1: Yêu cầu cấp thiết hoàn thiện mạng lưới cao tốc

Gần 1.500km đường cao tốc được hoàn thành năm 2025

Theo Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, năm 2025, nhu cầu vận tải tiếp tục tăng cao, trong đó vận tải hành khách tăng trưởng 22% về lượng vận chuyển, 14% về luân chuyển, vận tải hàng hóa tăng trưởng 14,7% (vận chuyển) và 14% (luân chuyển) nhưng tai nạn giao thông cả nước đã giảm đáng kể trên cả 3 tiêu chí (số vụ, số người chết, số người bị thương). Các hành vi vi phạm phổ biến trước đây như sử dụng rượu bia, vi phạm tốc độ, vượt đèn đỏ có xu hướng giảm rõ rệt.

Cụ thể, năm 2025, cả nước xảy ra 18.601 vụ tai nạn giao thông, làm chết 10.491 người, bị thương 12.312 người (trong đó có 27 vụ đặc biệt nghiêm trọng, làm chết 96 người, bị thương 74 người). So với cùng kỳ năm 2024, giảm 5.312 vụ (tương đương giảm 22,21%), giảm 711 người chết (giảm 6,35%), giảm 5.259 người bị thương (giảm 29,93%).

Đáng chú ý, tai nạn giao thông chủ yếu xảy ra trên đường bộ với 18.447 vụ, làm chết 10.379 người, bị thương 12.282 người (trong đó có 26 vụ đặc biệt nghiêm trọng, làm chết 96 người, bị thương 74 người). So với cùng kỳ năm 2024, giảm 5.295 vụ (tương đương giảm 22,3%), giảm 710 người chết (6,4%), giảm 5.257 người bị thương (29,97%).

Cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thuộc tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông vừa được khánh thành vào tháng 12-2025.

Thời gian qua, mạng lưới đường bộ cao tốc tại Việt Nam không ngừng được mở rộng. Bộ Xây dựng cho biết, đến hết năm 2025, cả nước hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc, 458km nút giao và đường dẫn (tổng là 3.803km đường bộ cao tốc); 1.701km đường bộ ven biển.

Bộ Xây dựng đánh giá, đây là những bước tiến lớn so với các năm trước, thể hiện kết quả của phong trào “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc” và việc huy động tổng lực nguồn lực cho cao tốc; các dự án cao tốc khác đang triển khai thi công cơ bản bám sát tiến độ đề ra.

Tính riêng trong năm 2025, cả nước hoàn thành 1.491km đường bộ cao tốc; 456km đường quốc lộ; 251km đường ven biển, đặc biệt là đã hoàn thành, thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc-Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau, đang tiếp tục triển khai cao tốc Cà Mau - Cái Nước, các cao tốc trục ngang như Tân Phú - Bảo Lộc, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, đường giao thông Đất Mũi - cảng Hòn Khoai...

Nhiều tuyến cao tốc có bề rộng hạn chế, nguy cơ ùn tắc, tai nạn

Hiện nay, do phân kỳ đầu tư, một số tuyến cao tốc được đầu tư với 2 làn xe mỗi bên, không có làn dừng khẩn cấp liên tục, thay vào đó, bố trí các điểm dừng xe khẩn cấp với khoảng cách 4-5km có một điểm. Đây là các vị trí phương tiện có thể tạm dừng, đỗ khi gặp sự cố hoặc các tình huống cần thiết. Có tuyến cao tốc chỉ mới được đầu tư 2 làn xe như tuyến Cam Lộ - La Sơn trên trục Bắc-Nam hay đoạn Yên Bái - Lào Cai thuộc cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Các đoạn tuyến này hiện đang được đầu tư mở rộng.

Tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn thuộc cao tốc Bắc-Nam phía Đông chỉ có 2 làn xe, hiện đang được đầu tư mở rộng.

Quá trình vận hành thực tế cho thấy, các tuyến cao tốc này tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc, mất an toàn giao thông. Đã có nhiều vụ tai nạn đáng tiếc xảy ra, làm nhiều phương tiện bị hư hỏng, giao thông ách tắc.

Trước đó, vào ngày 9-7-2025, vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra giữa 2 xe khách trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết khiến 3 người tử vong. Nguyên nhân được xác định do xe khách gặp sự cố phải dừng trên làn đường xe chạy do không có làn dừng khẩn cấp, dẫn đến xe khách phía sau tông vào.

Phương tiện lưu thông trên các tuyến cao tốc với chiều rộng mặt đường hạn chế cũng phải đối mặt với nguy cơ xảy ra ùn tắc. Do mỗi chiều xe chạy chỉ có 2 làn nên khi xảy ra va chạm, sự cố, việc điều tiết giao thông gặp nhiều khó khăn, dẫn đến ùn tắc, nhất là khi lưu lượng phương tiện tăng cao, đặc biệt vào dịp lễ, Tết.

Thực hiện quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội, khoảng 1.178km đường cao tốc với quy mô 4 làn xe hạn chế được xây dựng trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông. Qua kiểm tra, Bộ Công an đã nhận định: Những tuyến không có làn dừng xe khẩn cấp khi xảy ra sự cố, tai nạn giao thông thì lực lượng chức năng khó tiếp cận điểm xảy ra vụ việc để xử lý ngay, nguy cơ cao gây tai nạn giao thông liên hoàn và ùn tắc giao thông kéo dài. Cơ quan chức năng cũng đề nghị cần xây dựng lộ trình cụ thể để nâng cấp, cải tạo các tuyến cao tốc phân kỳ chưa đạt tiêu chuẩn an toàn của đường cao tốc.

Hiện nay, các đoạn tuyến cao tốc này đang được khai thác với tốc độ tối đa 90km/giờ. Bộ Xây dựng đề xuất mở rộng cao tốc Bắc-Nam phía Đông lên 6 làn xe. Việc mở rộng quy mô mặt cắt ngang đáp ứng quy chuẩn đường cao tốc sẽ giúp nâng tốc độ khai thác lên 120km/giờ, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cao hơn do tiết kiệm chi phí vận hành, thời gian đi lại...