(Tiếp theo và hết)

Nhân rộng mô hình hay, cách làm tốt

Trong quy hoạch xử lý chất thải của Thủ đô, đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 thì Hà Nội sẽ có 17 khu xử lý cả chất thải rắn và chất thải sinh hoạt. Đây là quy hoạch có tính chiến lược và tầm nhìn xa. Tuy nhiên, tính kịp thời thì chưa đạt được. Sự quá tải của hai khu xử lý rác thải Nam Sơn và Xuân Sơn thời gian qua là ví dụ điển hình. Đó là chưa nói đến Nhà máy điện rác Sóc Sơn chậm tiến độ với thời gian tính bằng năm. Chính vì vậy, việc đầu tiên cần làm là tính toán kỹ lưỡng các quy hoạch để vừa có tầm nhìn rộng, có tính chiến lược song cần cụ thể, triển khai thực hiện hiệu quả.

Cùng với quy hoạch, nếu các địa phương đều chủ động trong xử lý rác bước đầu cũng sẽ góp phần giải quyết bài toán rác thải. Quận Hai Bà Trưng (TP Hà Nội) những năm qua đã làm tốt công tác này. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó chủ tịch UBND quận Hai Bà Trưng cho biết: "Trên địa bàn quận, mỗi ngày trung bình có khoảng 360 tấn rác thải sinh hoạt. Quận đã ký hợp đồng vệ sinh môi trường với Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội. Trên cơ sở đó, quận thành lập ban quản lý dự án, triển khai công tác giám sát đến từng phường, theo dõi sát sao công tác vệ sinh môi trường của các tuyến đường, ngõ phố và kịp thời phản ánh, yêu cầu đơn vị làm vệ sinh điều chỉnh phương án thu gom rác thải hợp lý, hiệu quả". 

Nhiều thùng rác thông minh được bố trí trên địa bàn TP Hà Nội đã góp phần hỗ trợ thu gom rác thải. 

Căn cứ tình hình, địa bàn, chính quyền quận Hai Bà Trưng chủ động báo cáo thành phố cho xây dựng điểm ép rác và bố trí địa điểm có thể trữ được rác trong vòng một đến hai ngày. “Trong những lần bãi rác Nam Sơn quá tải, ùn ứ, nhiều quận khác của TP Hà Nội rơi vào tình trạng rác thải ngập đường nhưng tại quận Hai Bà Trưng, tình trạng này hầu như không xảy ra”, ông Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ.

Được biết, quận Hai Bà Trưng đang có chủ trương tìm thêm địa điểm xây dựng điểm ép rác để có thể xử lý, trữ được rác thải sinh hoạt trên địa bàn trong thời gian lâu hơn, nhằm chủ động xử lý các sự cố, tránh tình trạng rác thải bị ùn ứ gây mất vệ sinh môi trường tại địa bàn. Đây là giải pháp mà các quận, huyện, thị xã có thể tham khảo, vận dụng.

Huy động các nguồn lực xử lý rác thải

Cùng với sự chủ động của các cấp chính quyền địa phương thì việc kêu gọi, khuyến khích xã hội hóa cũng là cách làm hay để giải quyết bài toán rác thải cho Hà Nội.

Thời gian qua, dự án xã hội hóa lắp đặt thùng rác công nghệ trên các tuyến phố của Hà Nội do Công ty Cổ phần Công nghệ xanh Goda đã được triển khai. Chi phí do nhà đầu tư chi trả, lợi ích mang lại cho cộng đồng là không thể phủ nhận. Đây là hệ thống thùng rác thông minh sử dụng pin năng lượng mặt trời, nhận diện phân loại rác tái chế được lắp đặt miễn phí phục vụ người dân Thủ đô. Nhà đầu tư được phép tận dụng không gian phía trên thùng rác để làm quảng cáo nhằm thu hồi vốn và có kinh phí duy trì, bảo trì để các thùng rác này tiếp tục hoạt động. Bước đầu, các thùng rác này đã phát huy tác dụng, đặc biệt là tại những tuyến phố trung tâm, nơi có nhiều người qua lại.

Đầu tư nguồn lực cho công nghệ xử lý rác thải hiện đại là yêu cầu bức thiết hiện nay. Chính vấn đề này cũng đang cần sự chung tay của các nhà đầu tư, các chuyên gia và những người quan tâm. Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Chi nhánh Nam Sơn (Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội), hiện nay, Việt Nam nói chung và TP Hà Nội nói riêng đang áp dụng chủ yếu là công nghệ chôn lấp rác thải cũ, lạc hậu.

Để có thể giải quyết triệt để vấn đề rác thải ở Hà Nội hiện nay thì việc nhanh chóng nghiên cứu, đầu tư, ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào xử lý rác vẫn là khả thi nhất. Nhưng để chọn công nghệ xử lý rác nào để phù hợp với điều kiện kinh tế, đặc điểm, tình hình thì rất cần sự chung tay vào cuộc của các nhà quản lý, nhà khoa học, nhà đầu tư và những người tâm huyết với việc bảo vệ, giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp của Thủ đô.

Chú trọng tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân

Thực tế cho thấy, trước bất cứ vấn đề nào, để giải quyết một cách thấu đáo cần sự đồng lòng, nhất trí và trách nhiệm cao của người dân. Đối với vấn đề xử lý rác thải, vai trò, trách nhiệm của người dân càng quan trọng bởi liên quan trực tiếp, hằng ngày. Việc đầu tiên cần làm là phải tuyên truyền cho người dân có ý thức, thói quen phân loại rác thải ngay từ mỗi cá nhân và từng gia đình.

Theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, phân loại rác từ đầu và khoa học là vấn đề cốt lõi để tái chế và xử lý rác. Đây là xu hướng của thế giới nhằm tái chế, biến rác thải thành tài nguyên. Vì thế, cần giúp người dân hiểu được tầm quan trọng của khâu này. Tạo được đồng thuận, nâng cao ý thức người dân trong tham gia xử lý rác thải kết hợp với sự đồng bộ trong tất cả các khâu, các bước, từ thu gom đến xử lý thì mới mang lại hiệu quả cao nhất.

Bà Vũ Thị Hiền, ở tổ dân phố 11, phường Khương Trung (Thanh Xuân), chia sẻ: "Hầu hết người dân đều biết đến vấn đề phải phân loại rác thải từ hộ gia đình. Tuy nhiên, chưa thấy chính quyền hay cơ quan chức năng có các đợt tuyên truyền hoặc triển khai cụ thể. Bên cạnh đó, rác thải sau khi phân loại, đưa ra khu chứa rác cũng chưa thấy có đủ các thùng chứa và hướng dẫn bỏ riêng". Còn về vấn đề ý thức người dân, bà Hiền ủng hộ việc xử lý nghiêm, phạt nặng đối với những người xả rác ra đường, để rác không đúng nơi quy định. Bà Hiền cũng như nhiều người dân đều mong muốn các phương tiện thông tin đại chúng, chính quyền cần tuyên truyền nhiều hơn để người dân hiểu, nâng cao ý thức, chung tay với vấn đề xử lý rác thải.

Như vậy, rõ ràng việc tuyên truyền là cần thiết để thay đổi thói quen, quan niệm của người dân trong việc xả rác. Chỉ có làm tốt công tác tuyên truyền giúp người dân nâng cao ý thức bỏ rác đúng giờ, đúng quy định, phân loại rác thải ngay từ gia đình mới là giải pháp căn cơ giúp cải thiện môi trường đô thị.

 Bài và ảnh: TRẦN ANH - NGỌC HÂN