Xuất phát từ một trăn trở rất thật trong quá trình học tập và quan sát đời sống văn hóa xung quanh, các sinh viên nhận ra rằng chèo đang dần xa lạ với thế hệ trẻ. Với nhiều em nhỏ, chèo gần như là một khái niệm mơ hồ, thậm chí bị nhầm lẫn với những hoạt động đời thường như chèo thuyền hay trèo cây. Theo nhóm thực hiện, khoảng cách ấy không bắt nguồn từ giá trị của chèo, mà từ cách nghệ thuật này được giới thiệu và tiếp cận. Từ nhận thức đó, dự án được khởi xướng với mong muốn tìm một lối đi gần gũi và mềm mại hơn, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần truyền thống của chèo.

Sinh viên biểu diễn trong dự án Chèo "kéo". 

Điểm đáng chú ý là dự án không lựa chọn con đường hiện đại hóa nội dung chèo. Các sinh viên không thay đổi tích truyện, cũng không pha trộn các yếu tố đương đại để tạo hiệu ứng lạ mắt. Thay vào đó, các bạn tập trung đổi mới cách kể câu chuyện xoay quanh chèo. Những nhân vật quen thuộc như chú Bờm, phú ông, câu chuyện đổi quạt mo trong vở “Nắm xôi kỳ diệu” được sử dụng làm nền tảng để xây dựng không gian trải nghiệm mang tên "Làng Chèo phiêu lưu ký". Tại đây, các em nhỏ không chỉ xem chèo mà còn được bước vào thế giới của chèo, được chạm, được chơi, được nhập vai và sống cùng các nhân vật.

Là một trong những sinh viên theo sát dự án từ những bước đầu, Hoàng Mai Phương, Trưởng ban tổ chức cho biết: “Các hoạt động của dự án được thiết kế theo hướng trải nghiệm đa giác quan. Các em không chỉ xem chèo mà còn được hóa trang, thử diễn các trích đoạn, tham gia triển lãm tương tác, học hát và học diễn trực tiếp cùng nghệ sĩ. Cách tiếp cận này giúp khán giả trẻ tiếp nhận chèo bằng cảm xúc và trải nghiệm cá nhân trước, từ đó hình thành sự tò mò về giá trị nghệ thuật và chiều sâu văn hóa phía sau”.

Học sinh biểu diễn trong dự án Chèo "kéo".  

Trong quá trình triển khai, dự án sớm xác định rõ vai trò của nhóm sinh viên không phải là trung tâm mà là cầu nối. Thông qua các hoạt động hợp tác với nghệ sĩ chèo gạo cội, tiêu biểu là NSƯT Ngọc Ánh, Trưởng đoàn 3 Nhà hát Chèo Hà Nội, dự án tạo điều kiện để nghệ sĩ tiếp cận gần hơn với khán giả, đồng thời giúp người trẻ hiểu và trân trọng hơn những giá trị đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sự ghi nhận từ phía nghệ sĩ cho thấy khi sinh viên trực tiếp đứng ra tổ chức và kết nối, hiệu quả lan tỏa trở nên rõ nét và bền bỉ hơn.

Từ phía Học viện Ngoại giao, những sinh viên được đào tạo bài bản về truyền thông và văn hóa đối ngoại khi tham gia vận hành dự án đã vận dụng các kiến thức về nghiên cứu công chúng, thiết kế trải nghiệm, xây dựng câu chuyện thương hiệu và ngoại giao văn hóa. Song song với đó là sự hướng dẫn chuyên môn của các giảng viên, góp phần bảo đảm chiều sâu văn hóa và tính chuẩn mực của nghệ thuật truyền thống trong suốt quá trình thực hiện.

Hiệu quả của cách làm này được thể hiện qua những con số và phản hồi thực tế. Ở mùa đầu tiên, dự án tiếp cận hơn một nghìn lượt khán giả trẻ thông qua triển lãm tương tác “Chạm nét chèo” và đêm diễn “Say lời hát”. Sang mùa tiếp theo, chương trình tập trung vào đối tượng học sinh tiểu học và thu hút hơn 300 em tham gia, trong đó có hơn 30 em đăng ký lớp học chuyên sâu, vượt xa kỳ vọng ban đầu của ban tổ chức.

Điều đáng trân trọng hơn cả là sự đồng hành của phụ huynh. Dù bận rộn, nhiều gia đình vẫn đưa con em tham gia đều đặn, theo dõi từng buổi học và cùng luyện tập tại nhà. Những phản hồi từ người tham gia cho thấy chèo không hề xa cách khi được tiếp cận đúng cách. Nhiều em nhỏ bày tỏ sự hào hứng, đến lớp đúng giờ, chủ động luyện tập và hợp tác nghiêm túc để hoàn thành các tiết mục. Có em chia sẻ rằng trước đây không nghĩ học chèo lại vui và thú vị đến vậy, qua các trích đoạn được học, các em hiểu thêm những câu chuyện nhân văn giản dị mà sâu sắc.

Nhìn về dài hạn, dự án được xác định không phải là một sự kiện ngắn hạn mà là một hành trình. Mỗi mùa tổ chức có thể khép lại, nhưng mạch kết nối với văn hóa truyền thống vẫn tiếp tục được mở ra. Kỳ vọng lớn nhất của những sinh viên đứng sau dự án là khép lại mỗi mùa, sẽ có thêm những khán giả trẻ hiểu chèo hơn, yêu chèo hơn và sẵn sàng tiếp tục lan tỏa những giá trị ấy bằng những sáng kiến mới.