Đi giữa những thanh âm của ký ức

Ngay từ lối vào triển lãm, tiếng nhạc đã dẫn người xem bước vào thế giới âm nhạc của cố nhạc sĩ Thanh Tùng. Những ca khúc từng gắn với nhiều thế hệ như: Lời tỏ tình của mùa xuân, Hoa cúc vàng, Một mình, Giọt sương trên mí mắt, Ngôi sao cô đơn,… lần lượt vang lên qua tiếng rè nhẹ của cassette cũ, tiếng quay lao xao của đĩa than hay những đoạn ghi âm đã nhuốm màu thời gian. Âm nhạc ở đây không đơn thuần để nghe, mà có vai trò như chất liệu dẫn dắt người xem bước vào ký ức.

Triển lãm “Legacy of Love” thu hút sự quan tâm từ công chúng.

Không gian triển lãm được thiết kế như một hành trình đi qua cuộc đời người nhạc sĩ. Mỗi khu vực tương ứng với một lát cắt đời sống và âm nhạc khác nhau: Từ những năm tháng thủa ấu thời, tới khi trở thành học sinh miền Nam tập kết ra Bắc, cho đến thời kỳ du học tại Nhạc viện Bình Nhưỡng (Triều Tiên), rồi những năm tháng hoạt động âm nhạc sôi nổi sau ngày trở về nước, và giai đoạn ông trở thành một trong những nhạc sĩ đại chúng có ảnh hưởng mạnh mẽ trong thập niên 1980-2000.

Dọc lối đi là hàng trăm bức ảnh tư liệu, những trang bản thảo viết tay, thư từ, băng đĩa cũ và nhiều hiện vật lần đầu được gia đình cố nhạc sĩ công bố. Không chỉ ngắm nhìn các hiện vật, hàng chục ca khúc tiêu biểu của cố nhạc sĩ Thanh Tùng, di sản quý giá của ông để lại cho đời, cũng được số hóa để khách tham quan có thể trực tiếp nghe qua tai nghe cá nhân tại triển lãm. Nhiều người đứng rất lâu trước một bài hát quen thuộc, như thể đang nghe lại một phần tuổi trẻ của chính mình.

 Ban tổ chức giới thiệu đến du khách tham quan những hình ảnh, hiện vật của cố nhạc sĩ Thanh Tùng tại triển lãm.

Họa sĩ Vũ Ngọc Long, Giám đốc Nhà triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền, chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên Nhà triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền dành phần lớn không gian cho việc trưng bày tư liệu, hình ảnh thay vì lấy các tác phẩm hội họa làm trung tâm. Sự lựa chọn ấy xuất phát từ mong muốn mở rộng cách tiếp cận nghệ thuật, để công chúng cảm nhận rằng giá trị sáng tạo không chỉ tồn tại trong khuôn khổ của một loại hình biểu đạt, mà còn được lưu giữ trong ký ức, tư liệu và những dấu ấn đời sống của nghệ sĩ. Thông qua di sản âm nhạc, triển lãm hướng tới việc lan tỏa tinh thần nghệ sĩ trân trọng nghệ sĩ, nơi các loại hình nghệ thuật có thể đối thoại, nâng đỡ và truyền cảm hứng cho nhau. Những ca khúc đã đi cùng nhiều thế hệ không chỉ là di sản âm nhạc quý giá, mà còn có thể trở thành chất liệu, nguồn cảm hứng sáng tạo cho người yêu mỹ thuật, đồng thời góp phần gìn giữ và tiếp nối các giá trị văn hóa nghệ thuật trong đời sống đương đại”.

Giữa không gian triển lãm, khu vực trưng bày về gia đình của nhạc sĩ Thanh Tùng, một trong những nguồn cảm hứng lớn của đời ông, khiến nhiều người chậm bước ngắm nhìn. Tại đây, trang nhạc viết tay ca khúc “Một mình” đã chạm đến cảm xúc của nhiều người xem. Lời ca “Bao đêm tôi đã một mình nhớ em. Đêm nay tôi lại một mình” thể hiện nỗi nhớ da diết của cố nhạc sĩ dành cho người vợ quá cố. Qua từng nốt nhạc trên khuông nhạc, nỗi cô đơn và khoảng trống mà ông mang theo sau biến cố mất vợ hiện lên rõ rệt trước mắt công chúng.

Chị Bạch Dương, con gái cố nhạc sĩ Thanh Tùng, chia sẻ: “Sau khi mẹ mất, bố có khoảng thời gian rất cô đơn. Tôi nghĩ những gì ông viết trong bài hát “Một mình” gần như là cảm xúc thật của chính cuộc đời mình lúc đó. Bố không nói nhiều về nỗi đau, nhưng ông gửi hết vào âm nhạc”.

Di sản từ tình yêu và ký ức

Ít ai biết rằng, triển lãm “Legacy of Love” bắt đầu từ một mong muốn rất giản dị của gia đình cố nhạc sĩ Thanh Tùng là lưu giữ lại tư liệu của ông cho con cháu. Ban đầu, gia đình chỉ nghĩ đến việc sắp xếp lại hình ảnh, băng đĩa và các bản ghi cũ của ông. Nhưng càng đi sâu vào quá trình tìm kiếm, gia đình ông càng nhận ra cuộc đời và âm nhạc của ông chứa đựng nhiều câu chuyện có thể chạm tới công chúng hôm nay. Qua đó, từ ý nghĩ lưu giữ trong phạm vi gia đình, dự án dần mở rộng thành một triển lãm quy mô lớn.

Hơn hai năm qua, gia đình bắt đầu lần tìm lại hệ thống tư liệu âm thanh từ những năm 1970, đối chiếu từng bản ghi, từng tấm ảnh và những tài liệu rời rạc còn sót lại. Công việc ấy không hề dễ dàng bởi nhiều hiện vật đã thất lạc theo thời gian, nhiều tư liệu nằm rải rác ở nhiều nơi trong và ngoài nước. Tuy nhiên, chính trong quá trình ấy, gia đình lại nhận được sự giúp sức từ rất nhiều người yêu nhạc. Có người từ Đức cẩn thận scan từng bức ảnh cũ gửi về Việt Nam; có người ở TP Hồ Chí Minh đóng gói các bộ băng cassette, đĩa nhạc rồi gửi ra Hà Nội. Nhiều bạn bè, nghệ sĩ và nhà sưu tầm cũng chủ động chia sẻ những hiện vật quý mà ngay cả gia đình trước đó chưa từng được nhìn thấy.

Đối với gia đình, hành trình tìm thấy bộ sưu tập khoảng 20 đĩa than từ thời nhạc sĩ Thanh Tùng còn dùng nghệ danh Mai Đắc Linh để lại nhiều kỷ niệm khó quên. Ban đầu, những nhà sưu tầm thậm chí không biết Mai Đắc Linh chính là nhạc sĩ Thanh Tùng. Chỉ sau nhiều cuộc trò chuyện, họ mới biết và hiểu tâm nguyện của gia đình và sẵn sàng trao lại những kỷ vật đến gia đình.

 Triển lãm mở ra không gian lưu giữ ký ức, âm nhạc và tinh thần sống của nhạc sĩ Thanh Tùng.

Có lẽ vì thế mà triển lãm mang tên “Legacy of Love” (Di sản của tình yêu). Không chỉ là di sản âm nhạc, đó còn là phần ký ức về một con người đã sống rất sâu nặng với tình thân, với nghệ thuật và với những điều đẹp đẽ mà ông tin tưởng suốt cả cuộc đời. Đặc biệt hơn, triển lãm còn là sự kết tinh của tình cảm yêu mến mà bạn bè, đồng nghiệp, các nhà sưu tầm và nhiều thế hệ khán giả dành đến cố nhạc sĩ Thanh Tùng.

Chị Bạch Dương bày tỏ: “Điều gia đình mong muốn không chỉ là nhắc lại tên tuổi của một nhạc sĩ nổi tiếng, mà còn giúp công chúng hiểu hơn về con người phía sau những bản tình ca quen thuộc. Bố tôi thường được nhớ tới như một người viết nhạc tình. Nhưng với ông, tình yêu còn là tình người, là cách sống tử tế với gia đình, bạn bè và mọi người xung quanh”.