Nổi bật trong 30 tác phẩm mới được trưng bày tại bảo tàng (nằm trong đợt tiếp nhận 979 tác phẩm nghệ thuật do Hội Mỹ thuật Việt Nam chuyển giao mới đây), là hai bức tranh Đám tang người Chăm – Balamon và Hội thi xay ngô ở Hà Giang – hai lát cắt của đời sống văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Bức tranh Đám tang người Chăm – Balamon. 

Bức tranh Đám tang người Chăm – Balamon, tranh sơn dầu của tác giả Nguyễn Công Văn, thể hiện rõ tinh thần trang phục truyền thống và cách thức mai táng của dân tộc Chăm. Đám tang người Chăm phản ánh tinh thần trọng đạo lý, niềm tin vào sự siêu thoát, coi cái chết là sự trở về cội nguồn chứ không phải là kết thúc. Tinh thần ấy được thể hiện qua các nghi lễ trang trọng, ít ồn ào, tập trung vào việc tiễn đưa linh hồn được “nhập Kut” – về nơi an nghỉ vĩnh hằng, đồng thời thể hiện quan niệm về vòng luân hồi và trật tự xã hội trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng.

Một mảnh ghép khác của đời sống văn hóa vùng cao được thể hiện qua bức tranh Hội thi xay ngô ở Hà Giang, tranh sơn dầu của họa sĩ Nguyễn Trọng Cát. Tác phẩm tái hiện sinh động không khí ngày hội văn hóa của đồng bào dân tộc Mông, gắn liền với hoạt động lao động sản xuất quen thuộc. Hội thi xay ngô không chỉ mang ý nghĩa vui chơi mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng, sự gắn bó giữa con người với mùa màng, đất đai và niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc. Ngày hội được tổ chức với mong muốn quảng bá, giới thiệu những nét văn hóa truyền thống, phong tục tập quán của đồng bào địa phương đến du khách trong và ngoài nước, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch vùng cao nguyên đá Đồng Văn.

Chia sẻ sau khi tham quan triển lãm, bạn Nguyễn Diệu Anh (21 tuổi, phường Thanh Liệt, TP Hà Nội) – một người yêu thích tìm hiểu văn hóa các dân tộc vùng cao cho biết: “Tôi đặc biệt ấn tượng với bức Hội thi xay ngô ở Hà Giang. Không chỉ là một hoạt động lao động quen thuộc, bức tranh khiến mình cảm nhận rất rõ tinh thần gắn bó cộng đồng và niềm vui giản dị của đồng bào vùng cao. Qua đó, tôi hiểu rằng văn hóa không nằm ở những điều xa xôi, mà hiện diện trong chính đời sống thường ngày, trong cách con người cùng nhau làm việc và giữ gìn phong tục của dân tộc mình".

 Bức tranh Hội thi xay ngô ở Hà Giang.

Qua hai bức tranh Đám tang người Chăm – Balamon của họa sĩ Nguyễn Công Văn và Hội thi xay ngô ở Hà Giang của họa sĩ Nguyễn Trọng Cát, một bên là nghi lễ tâm linh trang nghiêm phản ánh quan niệm sống – chết của người Chăm, một bên là không khí lao động, lễ hội rộn ràng của đồng bào vùng cao song cả hai đều gặp nhau ở điểm chung: Lưu giữ và bảo tồn những giá trị truyền thống của bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong từng lớp màu được gìn giữ cẩn trọng ấy, văn hóa không chỉ thuộc về quá khứ mà còn tiếp tục hiện diện, nhắc nhở hôm nay và mai sau về trách nhiệm bảo tồn những giá trị đã làm nên sức sống của cộng đồng./.