Cuốn sách được hình thành từ những trải nghiệm trực tiếp của Hoàng Liêm trong giai đoạn 1973-1975, khi tác giả cùng nhiều sinh viên rời giảng đường, vào chiến trường Nam Bộ, tham gia chiến đấu trong các chiến dịch như: Chiến dịch Nam Tây Nguyên, Giải phóng Bù Đăng, chiến dịch Phước Long, chiến dịch giải phóng Mộc Bài,…

Không triển khai theo trình tự thời gian tuyến tính, cuốn sách vận hành theo dòng hồi ức, kết hợp giữa câu chuyện cá nhân và bối cảnh kháng chiến. Từ đó, chân dung thế hệ thanh niên rời giảng đường, bước vào chiến trường hiện lên với những hành trang giản dị: Tình đồng chí, lý tưởng và những ước mơ còn dang dở.

Nội dung cuốn sách tập trung khắc họa những con người cụ thể. Đó là Nguyễn Quốc Khải - người đồng đội vừa gần gũi vừa giàu trách nhiệm, hy sinh khi che chắn cho tổ cáng thương binh; là Bùi Khắc Tường - chàng sinh viên giàu nghị lực, mang theo chất lãng mạn vào đời lính; hay nhiều gương mặt khác đã lần lượt ngã xuống nơi chiến trường khi tuổi đời còn trẻ. Những câu chuyện về họ không kể theo hướng bi kịch hóa, mà được đặt trong dòng chảy ký ức tự nhiên, khiến sự mất mát trở nên thấm sâu và lặng lẽ.

 Cuốn sách “Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi” .

Song song với chiến trường, cuốn sách dành dung lượng cho những ký ức đời thường của tác giả và đồng đội: Quãng thời gian học tập nơi giảng đường, những lần sơ tán, những cuộc chia tay vội vã, hình ảnh gia đình, thầy cô và cả những rung động đầu đời,… Những lát cắt ấy góp phần làm dày thêm chiều sâu ký ức của tác phẩm.

Từ đó, câu chuyện được nối dài sang hiện tại. Sau chiến tranh, Hoàng Liêm tiếp tục đi tìm, tri ân đồng đội, gắn bó với gia đình liệt sĩ. Sự trở về của tác giả vì thế gắn với trách nhiệm gìn giữ và tiếp nối những điều còn dang dở của những đồng đội đã ngã xuống.

Về mặt thể loại, tác phẩm có sự đan xen giữa văn xuôi và thơ, giọng văn điềm tĩnh, không tô đậm kịch tính, thiên về sự chân thực và cảm xúc được tiết chế. Chính cách viết này giúp các câu chuyện giữ được độ tin cậy, tạo dư âm lâu dài.

“Người lính trở về cùng những chàng trai trẻ mãi” không chỉ lưu giữ ký ức về người lính năm xưa, mà còn gợi nhắc thế hệ hôm nay về trách nhiệm trân trọng, gìn giữ hòa bình.