Không đi theo lối mòn của những công trình thiên về sự kiện, tác giả lựa chọn cách tiếp cận giàu tính nhân văn khi tái hiện chiến tranh qua số phận, ký ức và nghị lực phi thường của những nữ chiến sĩ đã âm thầm bảo vệ tuyến đường huyết mạch Trường Sơn dưới mưa bom bão đạn. Chính cách kể chuyện giàu sức lay động này đã góp phần giúp cuốn sách giành giải C Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII, năm 2025.

Trong suốt hành trình nghiên cứu, Sherry Buchanan đã đặt chân đến nhiều vùng đất của Việt Nam, đặc biệt, cảm xúc nhất là hành trình theo dấu con đường Hồ Chí Minh xuyên qua dãy Trường Sơn để lắng nghe, ghi chép và thấu hiểu những câu chuyện từ nhân chứng lịch sử. Những cuộc gặp gỡ ấy mở ra cho tác giả một góc nhìn sâu sắc và nhân văn về con người Việt Nam và tuyến đường Hồ Chí Minh lịch sử.

  Bìa cuốn sách.

Với dung lượng 244 trang, “Đường mòn Hồ Chí Minh” được ví như một “con tàu vượt thời gian”, đưa độc giả trở về một thời kỳ lịch sử hào hùng nhưng cũng đầy bi tráng. Qua từng trang sách, người đọc không chỉ hiểu hơn về vai trò quan trọng của tuyến đường Trường Sơn mà còn cảm nhận sâu sắc sự hy sinh thầm lặng của hàng vạn con người, đặc biệt là những cô gái trẻ.

Trong những câu chuyện mà tác giả dày công ghi chép, hình ảnh các nữ chiến sĩ hiện lên vừa cụ thể, vừa giàu sức lay động. Đó là nữ anh hùng Ngô Thị Tuyển với sức mạnh phi thường khi vác cùng lúc hai hòm đạn tiếp tế cho tiền tuyến; là nữ chỉ huy Nguyễn Thị Kim Huế với những vết sẹo do bom đạn in hằn trên cơ thể như một chứng tích không thể xóa nhòa của chiến tranh... Từ những chân dung sống động ấy, lịch sử không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành những số phận có thật, gần gũi.

Trên nền tảng những con người cụ thể, chiều sâu khác biệt của “Đường mòn Hồ Chí Minh” dần được mở ra khi Sherry Buchanan chủ động tìm đến những “khoảng lặng sâu” của lịch sử. Theo thống kê, trong khoảng 60.000 thanh niên xung phong tham gia bảo vệ tuyến đường, có rất nhiều nữ chiến sĩ ở độ tuổi từ 17 đến 24. Họ đã băng rừng, vượt suối, đối mặt với bom đạn, bệnh tật và thiếu thốn để giữ vững mạch máu giao thông của đất nước.

Không ít độc giả sẽ thấy lặng người khi đọc những dòng viết trầm mặc của tác giả về những nữ thanh niên xung phong trẻ tuổi: “Khi tôi ghé thăm các ngôi đền và lắng nghe những câu chuyện của các chị, các cô, những chiến sĩ bảo vệ con đường, có gì đó bất ngờ đã diễn ra: Tôi đã trở thành một khách hành hương. Tôi, người vốn quên sạch những lời cầu nguyện, “đã cầu khấn” tại những ngôi đền trên núi cho những người đã hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ để bảo vệ đất nước của mình...”.

Một trong những điểm cuốn hút của cuốn sách nằm ở hệ thống tranh vẽ, bản đồ, ký họa được lồng ghép xuyên suốt, giúp hành trình Trường Sơn hiện lên vừa sinh động, vừa chân thực. Giọng văn mềm mại, giàu chất tạo hình của Sherry Buchanan đưa người đọc vào một nhịp điệu miên man như đang dõi theo một chuyến du ký đầy cảm xúc. Như có đoạn miêu tả cảnh rừng Trường Sơn, tác giả viết: “Trở lại với con đường, chúng tôi đến một thung lũng khoáng đạt và trù phú, đi dọc theo một dòng sông trong vắt. Làn gió se lạnh mang theo hơi ẩm. Những mảng rong rêu xanh như ngọc lập lờ dưới đáy sông. Những triền cát trải dài hai bên bờ...”.

Cầm cuốn sách trên tay, người đọc không chỉ hiểu thêm về lịch sử con đường chi viện cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mà còn để ghi nhớ, suy ngẫm và trân trọng những con người đã âm thầm góp phần làm nên hình hài đất nước hôm nay.