Từ ký ức Vị Xuyên đến cảm xúc nghệ thuật trên sân khấu tròn

Nhắc đến xiếc, công chúng thường nghĩ tới những kỹ thuật mạo hiểm, nhào lộn hay sự bất ngờ đầy kịch tính. Nhưng dưới bàn tay dàn dựng của NSND Tống Toàn Thắng - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, cùng ê-kíp sáng tạo (biên đạo múa Đỗ Thúy Hiền, họa sĩ thiết kế NSND Nguyễn Đạt Tăng, biên tập âm nhạc Đỗ Huy Hùng và Tiến Thành), ngôn ngữ xiếc đã vượt qua giới hạn phô diễn kỹ năng thuần túy để trở thành một tác phẩm nghệ thuật tổng hợp có chiều sâu tư tưởng.

Hình ảnh giới thiệu chương trình nghệ thuật tổng hợp "Vó ngựa biên cương". 

Trăn trở từ một chuyến đi thực tế tại Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy và Khu tưởng niệm các liệt sĩ ở mặt trận Vị Xuyên, NSND Tống Toàn Thắng mang về nỗi niềm thao thức: Làm sao để đưa sự hy sinh thầm lặng của người lính lên sân khấu xiếc một cách trang trọng, chân thành mà không bị rơi vào lối minh họa khiên cưỡng?

Chính từ câu hỏi ấy, “Vó ngựa biên cương” ra đời. Chương trình không phải là những màn diễn rời rạc, mà được xâu chuỗi thành một hành trình cảm xúc kéo dài 90 phút, đi từ khung cảnh thanh bình, qua bão lửa chiến tranh, đến sự tiếp nối thế hệ và niềm tin chiến thắng.

“Chúng tôi muốn làm cho lịch sử không hiện lên như những câu chuyện xa xôi, mà trở thành một trải nghiệm nghệ thuật gần gũi, có hình ảnh, âm thanh, chuyển động và cảm xúc”, NSND Tống Toàn Thắng bày tỏ

 
 
Các tiết mục xiếc đậm sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam vùng biên cương Tổ quốc. 

Kỹ thuật xiếc khắc họa hình tượng người lính Cụ Hồ

Mỗi lực lượng Quân đội có một “chất liệu” nghệ thuật riêng. Nếu như các chương trình trước gắn liền với biển đảo hay rừng Trường Sơn, thì với Bộ đội Biên phòng, chất liệu ấy là núi cao, cột mốc, tiếng sáo, phiên chợ vùng cao, chú chó nghiệp vụ và đặc biệt là những chú chiến mã.

Chương trình mở đầu bằng hoạt cảnh “Chiều biên giới”, không gian mở ra với hình ảnh chiến sĩ đứng gác thăng bằng trên đôi tay vững chắc, các cô gái múa hoa Ban, và những nếp sinh hoạt đời thường như cày ruộng, chăn dê. Kỹ thuật đu dây nam nữ bay bổng gợi lên hình ảnh biên cương vừa hùng vĩ vừa thơ mộng.

Ở hoạt cảnh “Hát về anh”, khi không khí bình yên bị phá tan bởi tiếng bom pháo, nghệ thuật xiếc xử lý cái chết và sự hy sinh không trực diện, nặng nề. Sau khói lửa, sân khấu lắng lại với những kỷ vật: Ba lô, bi đông, đôi giày và bức ảnh người thân. Đồng đội nâng niu di vật xếp quanh cột mốc chủ quyền, để rồi từ đau thương, kỹ thuật cầu bật, tạo hình trụ khối vươn lên như một tượng đài sống động của ý chí tiếp nối.

Như tên gọi chương trình, tiết mục “Vó ngựa biên cương” khai thác tối đa kỹ thuật phi ngựa, đổ người, luồn qua cổ ngựa và đứng trên lưng ngựa ở tốc độ cao. Những động tác hiểm hóc được nghệ thuật hóa chính là biểu tượng cho lòng quả cảm, sự dẻo dai của những người lính tuần tra nơi phên giậu.

 
 
 
 Hình ảnh người lính Cụ Hồ được tái hiện đậm nét trong các tiết mục xiếc kỹ thuật và mạo hiểm.

Chương trình Đi cùng năm tháng qua 8 mùa tổ chức (Sống mãi với Điện Biên, Ký ức Trường Sơn, Biển đảo là quê hương, Vùng trời bình yên...) đã khẳng định vị thế một thương hiệu nghệ thuật giàu tính nhân văn.

Không dừng lại ở việc biểu diễn trên sân khấu, chương trình diễn ra vào các ngày 24, 25 và 26-7 còn là điểm hẹn kết nối những tấm lòng nhân ái. Ban tổ chức phối hợp cùng các nhà hảo tâm, doanh nghiệp trao trực tiếp những phần quà nghĩa tình tới các cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh và nạn nhân chất độc da cam.

“Đến với rạp xiếc không chỉ để xem những màn trình diễn mạo hiểm, mà là để cảm nhận một trái tim Việt Nam đang đập cùng nhịp đập nơi biên cương Tổ quốc”, NSND Tống Toàn Thắng xúc động nói.