Trải nghiệm Tết của gia đình Hà Nội xưa

Nằm trong khuôn khổ chương trình “Tết Việt - Tết Phố” 2026 do UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp với Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội tổ chức, ngôi nhà số 87 Mã Mây được sắp đặt và giới thiệu tới công chúng không gian sinh hoạt, đón Tết của một gia đình Hà Nội xưa. Đây vốn là một ngôi nhà cổ ở Hà Nội, được xây dựng khoảng những năm 1890; sau đó được trùng tu, bảo tồn; được công nhận là Di sản cấp Quốc gia từ năm 2004.

Du khách tham quan không gian Tết của gia đình Hà Nội xưa tại ngôi nhà số 87 Mã Mây.

Bước qua ngưỡng cửa, sự tương phản không gian là điều đầu tiên du khách cảm nhận được. Nếu bên ngoài ngôi nhà là sự đông vui, nhộn nhịp, thì bên trong ngôi nhà là sự tĩnh tại của một gia đình trung lưu Hà Nội xưa. Không gian Tết được tái hiện bằng sự sắp đặt chỉn chu, giản dị mà tinh tế theo phong cách người Tràng An.

Tầng 1 và tầng 2 của ngôi nhà số 87 Mã Mây được bài trí để phục dựng không khí đón Tết Nguyên đán. Cái hay của không gian này là sự vừa vặn. Từ cách trang trí đến những hiện vật đều không hào nhoáng, phô trương mà toát lên vẻ thâm trầm, kín đáo. Bộ bàn ghế cổ, cây, hoa và những bức tranh treo tường tạo cảm giác thân thuộc như gia chủ chỉ vừa mới đi vắng hoặc đang lui vào gian nhà trong để chuẩn bị trà nước. 

Không gian bếp tái hiện nhịp sinh hoạt ngày Tết của gia đình Hà Nội xưa, đặc biệt là những phần việc mà người phụ nữ đảm nhiệm.

Không gian Tết nơi đây khiến người ta liên tưởng đến dáng vẻ, phẩm hạnh của người phụ nữ Hà Nội xưa. Qua từng đồ vật được bài trí, có thể nhận ra sự tần tảo, khéo léo trong cách vun vén việc nhà; sự tỉ mỉ, kính cẩn sắp đặt đồ thờ tự; sự hiền hậu, thanh lịch trong tác phong, cử chỉ. Từ không gian này, thế hệ hôm nay có thể thấy được sự trân trọng của thế hệ trước dành cho Tết qua từng món đồ được nâng niu, qua nền nếp gia phong được gìn giữ. Nơi đây còn gợi nhắc cho người xem về vai trò của người phụ nữ trong gia đình: Người xây tổ ấm, người góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi Tết đang dần trở nên nhanh và gọn hơn, không gian tại 87 Mã Mây như một điểm neo giữ ký ức. Khách tham quan trong và ngoài nước đến đây không chỉ để chụp những bức ảnh vì thấy lạ, thấy thích thú. Họ còn đến để quan sát và chiêm nghiệm. Có những vị khách lớn tuổi đứng lặng rất lâu trước gian thờ, có lẽ họ tìm thấy một mảnh ký ức tuổi thơ của chính mình. Lại có những bạn trẻ tò mò quan sát cách sắp đặt không gian ngôi nhà, để hiểu hơn về phong tục Tết.

Không gian phòng khách tạo cảm giác thân thuộc với khách tham quan.

Nguyễn Trần Ngọc Khuê (20 tuổi, ở phường Hà Đông, TP Hà Nội) nán lại rất lâu bên gian bếp cổ, chia sẻ đầy xúc động: “Bước vào đây, nhìn thấy sự tỉ mỉ, ngăn nắp trong từng nếp sinh hoạt, tôi mới thực sự thấm thía giá trị của hai chữ “nếp nhà”. Không gian nơi đây mang lại cho tôi cảm giác vừa lạ lẫm, vừa bình yên. Tôi nhận ra Tết của người Hà Nội xưa đẹp không phải vì xa hoa, mà vì sự trân trọng và gắn kết giữa các thành viên, điều mà đôi khi người trẻ chúng tôi vô tình lãng quên”. Như thế, sự mộc mạc, chân thật của không gian gia đình đã chạm được đến cảm xúc của cả những bạn trẻ gen Z, một thế hệ vốn quen với nhịp sống hiện đại.

Rời 87 Mã Mây, dư âm về nếp nhà Hà Nội xưa có lẽ sẽ đọng lại trong cảm nhận của mỗi người. Việc phục dựng không gian Tết của một gia đình Hà Nội xưa vừa là hoạt động văn hóa ý nghĩa dịp Tết, vừa là lời nhắc nhở nhẹ nhàng với mỗi chúng ta về nguồn cội: Dù cuộc sống có đổi thay và hiện đại đến đâu, sự ấm cúng của gia đình và những giá trị truyền thống vẫn luôn là điều quan trọng, là nơi chốn bình yên nhất để ta quay về.