Ngược dòng thời gian về 75 năm trước, ngày 15-3-1951, tại xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên, Tổng đội Văn công thuộc Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị) chính thức được thành lập. Đơn vị đã trải qua nhiều tên gọi từ Tổng đội Văn công, Tổng đoàn Văn công, Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị, Đoàn Ca múa Quân đội đến Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội ngày nay.

Trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại và các cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới, các thế hệ nghệ sĩ-chiến sĩ của Nhà hát đã không sợ hy sinh, theo sát từng bước chân bộ đội trên khắp các chiến trường. Những tác phẩm bất hủ đã ra đời từ thực tiễn rực lửa: “Chiến thắng Điện Biên” (Đỗ Nhuận), “Đường chúng ta đi” (Huy Du), “Biết ơn chị Võ Thị Sáu” (Nguyễn Đức Toàn), “Tiếng đàn Ta lư” (Huy Thục), “Tiến bước dưới quân kỳ” (Doãn Nho)... Những giai điệu ấy không chỉ là âm nhạc, mà là tiếng lòng của dân tộc, là lời hiệu triệu thôi thúc hàng triệu con tim ra trận.

Tập thể Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội trong buổi ghi hình MV “Ý Đảng-Lòng dân” chào mừng thành công Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: ĐĂNG MẠNH

Vinh dự lớn lao nhất và cũng là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Nhà hát chính là sự kiện ngày 11-5-1964 được Bác Hồ đến thăm, tặng quà và chụp ảnh lưu niệm. Lời dạy của Người: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy” đã trở thành lẽ sống, thành bản lĩnh chính trị của mỗi nghệ sĩ-chiến sĩ.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, Nhà hát tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, 15 đồng chí được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật; 17 đồng chí được Nhà nước phong tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, 67 nghệ sĩ ưu tú, 3 nhà giáo ưu tú cùng nguồn lực tài năng trẻ, Nhà hát đã xây dựng hàng chục nghìn chương trình nghệ thuật đặc sắc.

Trong giai đoạn 2020-2025, dù chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và những biến động phức tạp của tình hình thế giới, Nhà hát vẫn tổ chức thành công 1.026 chương trình nghệ thuật. Những chuyến lưu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; những chương trình đối ngoại quốc phòng tại Army Games hay các cuộc giao lưu hữu nghị biên giới đã góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam yêu chuộng hòa bình.

Thành tích 4 lần liên tiếp giành huy chương vàng toàn đoàn tại các kỳ liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân và toàn quốc là minh chứng cho nội lực sáng tạo không ngừng của Nhà hát. Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (2021) và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba (2026)-nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống Nhà hát cùng nhiều cờ thi đua của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực thầm lặng của tập thể cán bộ, nghệ sĩ.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đóng vai trò là “sứ giả văn hóa”. Các chương trình biểu diễn phục vụ đối ngoại không chỉ là sự giao lưu đơn thuần mà là kênh quảng bá sức mạnh mềm của Việt Nam. Thông qua những làn điệu dân ca, những vũ điệu đậm chất truyền thống kết hợp với phong cách biểu diễn chuyên nghiệp, chúng ta cho bạn bè quốc tế thấy một Việt Nam hòa bình, thân thiện nhưng có chiều sâu văn hóa hàng nghìn năm; góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, củng cố tình đoàn kết giữa Quân đội nhân dân Việt Nam với quân đội các nước.

Để xứng đáng với sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Quân đội, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội đã và đang cụ thể hóa các nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII (nhiệm kỳ 2025-2030), quan điểm của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị về phát triển văn hóa, văn học, nghệ thuật trong Quân đội. Chiến lược phát triển của Nhà hát tập trung vào các trụ cột cốt yếu sau:

Thứ nhất: Giữ vững tính Đảng, tính dân tộc và tính chiến đấu văn hóa nghệ thuật Quân đội. Mỗi chương trình nghệ thuật phải là một bài học chính trị sống động, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng.

Thứ hai: Đổi mới sáng tạo gắn liền với hơi thở thời đại. Nhà hát chú trọng vào việc sáng tạo những tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật số, âm thanh, ánh sáng hiện đại vào dàn dựng, nhằm tiếp cận gần hơn với công chúng trẻ, giúp các tác phẩm cách mạng có sức lan tỏa rộng rãi hơn trên các nền tảng số.

Thứ ba: Tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Nhà hát xác định xây dựng con người là trung tâm. Mỗi nghệ sĩ phải là một tấm gương về đạo đức cách mạng, “đẹp trên sân khấu, đẹp trong đời thường”. Việc rèn luyện phong cách làm việc khoa học, kỷ luật, tình đồng chí, đồng đội chính là nền tảng để tạo nên những chương trình nghệ thuật nhân văn.

Thứ tư: Trọng dụng nhân tài và đào tạo thế hệ kế cận. Chiến lược văn hóa nghệ thuật của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng nhấn mạnh vào việc đào tạo nguồn lực chất lượng cao. Nhà hát đã và đang thực hiện các chính sách đặc thù để thu hút những thủ khoa, tài năng xuất sắc từ các học viện, nhà trường đào tạo nghệ thuật. Nhà hát tạo môi trường “sinh thái làm nghề” thuận lợi để các nghệ sĩ trẻ được thử thách, cống hiến và tỏa sáng, bảo đảm sự tiếp nối vững chắc giữa các thế hệ.

Trước vận hội mới của đất nước, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội luôn nỗ lực giữ vững vị thế là lực lượng xung kích trên mặt trận văn hóa, đưa tiếng hát quân hành hòa cùng nhịp đập phát triển của đất nước. Mỗi tiết mục, mỗi vở diễn sẽ là một đóa hoa tươi thắm dâng lên Đảng, lên Bác Hồ kính yêu, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; xứng đáng là cánh chim đầu đàn tung cánh trên bầu trời nghệ thuật cách mạng Việt Nam.