Mơ Hương Tích có nhiều loại, nhưng nổi tiếng và ngon nhất vẫn là mơ chấm son hay còn gọi là mơ kép giải. Đất Hương Sơn có loại mơ ngon như thế bởi hợp thổ nhưỡng, khí hậu nơi đây. Cây ra hoa vào tháng 12, đến tháng 4 năm sau bắt đầu cho thu hoạch. Quả chín có màu vàng ươm, tròn căng, cùi dày, hạt nhỏ, hương thơm dịu, vị chua thanh. Mơ Hương Tích đã được người dân từng bước khai thác theo hướng đa dạng hóa sản phẩm. Từ quả mơ tươi có thể tạo ra nhiều sản phẩm như rượu mơ, mơ ngâm đường, siro, nước cốt mơ, ô mai... Mỗi sản phẩm có cách chế biến, thời gian bảo quản và nhóm khách hàng riêng. Việc chế biến giúp kéo dài thời gian sử dụng, tạo ra những mặt hàng thuận tiện bảo quản, vận chuyển và tiêu thụ quanh năm.
 |
Ông Trịnh Tiến Dũng kiểm tra chất lượng rượu mơ Hương Tích.
|
Ông Trịnh Tiến Dũng, người làm rượu mơ nổi tiếng tại thôn Đục Khê, xã Hương Sơn, cho biết: “Để làm ra một mẻ rượu mơ ngon, khâu lựa chọn nguyên liệu rất quan trọng. Quả phải chín vừa, không dập nát, được rửa sạch và sơ chế cẩn thận trước khi ngâm. Trong quá trình ủ, người làm phải bảo đảm các yêu cầu về vệ sinh, theo dõi thời gian ngâm, nếm từng mẻ để điều chỉnh độ chua, ngọt sao cho vừa phải”. Theo ông Dũng, để các mặt hàng từ mơ Hương Tích được người tiêu dùng biết đến rộng rãi, các cơ sở chế biến đều nỗ lực giữ gìn hương vị đặc trưng, phát triển thương hiệu, đầu tư mẫu mã, bao bì và nhãn mác.
Du khách đến Hương Sơn không chỉ thưởng ngoạn cảnh quan, tham quan Nam thiên đệ nhất động mà còn có cơ hội tìm hiểu mùa mơ, trải nghiệm các công đoạn sơ chế, ngâm mơ và chế biến sản phẩm. Những chai rượu mơ, lọ mơ ngâm đường hay gói ô mai vì thế là thức quà mang dấu ấn đặc trưng của địa phương. Hoạt động này mở rộng đầu ra cho nông sản, đồng thời tạo thêm lựa chọn để du khách thưởng thức đặc sản tại chỗ hoặc mua về làm quà, giới thiệu hương vị riêng của vùng đất Hương Sơn. Với sản lượng chỉ hơn 10 tấn/năm, việc duy trì giống mơ, chăm sóc cây đúng kỹ thuật, thu hái đúng thời điểm và kiểm soát nguyên liệu giúp giữ được hương vị đặc trưng của quả mơ là điều quan trọng. Những hộ kinh doanh các sản phẩm từ mơ Hương Tích đều không chạy theo lợi nhuận mà nhập mơ kém chất lượng từ nơi khác để chế biến.
Khai thác hiệu quả giá trị của mơ Hương Tích không chỉ là câu chuyện của một cơ sở sản xuất mà còn gắn với nhiệm vụ gìn giữ đặc sản, phát huy bản sắc văn hóa và xây dựng hình ảnh Hương Sơn. Khi mỗi sản phẩm mang theo câu chuyện về vùng đất, con người, quả mơ dân dã sẽ có thêm cơ hội vươn xa, trở thành một sản phẩm hàng hóa có giá trị, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và du lịch của địa phương.