Talvatore Quasimodo sinh năm 1901, tại I-ta-li-a, giải thưởng Nobel văn học năm 1959. Ông được trao giải vì những tác phẩm thơ ca trữ tình phản ánh thực tiễn bi thảm của thời đại chúng ta với tính sinh động cổ điển. Thơ ông mang nhiều hình tượng ẩn dụ được mã hóa, đề cao ngôn từ và tính trí tuệ nghiêm ngặt đôi khi bí ẩn. Ông còn nổi tiếng bởi các bản dịch của nhiều tác giả thời Phục hưng và cổ điển. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của ông do các dịch giả Trần Đương, Nguyễn Tất Thắng và Hoàng Hưng dịch.
Varvara Alecxandrovna
Cây bạch dương mỏng manh, còn xanh đôi ngọn lá
Khẽ đập vào khung cửa rồi lặng lẽ vút cao
Trời Moscva sớm nay êm đềm quá
Gió nhẹ Sibiri, em thổi tới khi nào
Có phải em vẫn về đây đêm tình tự
Bên khung cửa sổ phòng anh, trong bệnh viện Botkin?
Anh- giữa bốn bức tường tư lự
Một dây đàn đơn độc khẽ rung lên
Anh đau ốm đã lâu rồi tưởng chết
Tưởng vĩnh biệt người rồi- cuộc sống của ta ơi!
Em đến kia… Varvara Alecxandrovana thân thiết
Cô y tá của cuộc đời đôi mắt thắm tươi…
Trước cái chết, em ơi, anh nào biết sợ
Như chưa hề biết sợ trước tai ương
Hay anh nghĩ… ai kia đang nằm đó
Để quên lãng hành tinh đầy ân ái, giận hờn?
Ôi, nếu phải cách ly thiên nhiên vô cùng kỳ diệu
Và chỉ còn nghe âm thanh trầm đục, u buồn
Anh có thể chết được thôi, xin em hãy hiểu
Anh làm sao sống nổi giữa cô đơn!
Varvara, bàn tay em sao ấm áp trong đêm
Đây là những ngón tay của mẹ anh thuở trước
Những ngón tay nồng nàn, không ngừng tiếp sức
Để giữ cho đời anh những phút bình yên…
Em, Varvara, là nước Nga giàu lòng nhân ái
Của một thời Tolsstoi hay Maiakovski
Một nước Nga của rất nhiều bàn tay đón gọi
Và siết chặt những bàn tay trên thế giới bạn bè…
Gió ở Tindari
Tindari, ta biết em trong dáng vẻ dịu dàng
Chơi vơi trên sông, lửng lơ giữa bao đồi núi
Ôi những hòn đảo đáng yêu, mà thánh thần đã từng biết tới
Hôm nay em như đến cùng anh
Rất dịu dàng trong trái tim anh…
Anh leo lên đỉnh núi, nghe gió lộng cả đất trời
Ôi gió, gió, gió-tưởng hòa tan trong gió
Các bạn của anh, trong vẻ trang nghiêm, cùng leo lên đó
Cũng đột nhiên tan biến giữa đất trời…
Rì rầm tiếng sóng những âm vang tình yêu
Và em làm anh cứ mãi dày vò
Trước lặng im, bóng tối, âu lo
Cứ như với tình yêu, chúng mình cùng chạy trốn
Và đuổi theo sau là cái chết của tâm hồn…
Đất nước này, với anh sao lạ thế
Anh nghiêng xuống mỗi ngày những âm thanh huyền bí
Ánh sáng mờ xanh, trước khung cửa nhà em
Trong màn đêm dìu dịu
Và niềm vui, huyền diệu
Được vỗ về em, ru ngủ mãi trong lòng…
Chạy trốn ư,? Em ơi nào có dễ!
Hôm nay anh khao khát lạ lùng:
Một sự hài hòa, êm ái đến vô song
Xa hẳn mọi nỗi lo và cái chết
Với tình yêu, em ơi, ta trở thành bất diệt.
Một bước đi nhè nhẹ trong bóng tối tràn về
Em đưa anh về đâu, về đâu, về đâu
Để vò nát miếng bánh mì đã một thời cay đắng…
Tindari đã lại trở về
Người bạn tốt làm anh thức dậy
Từ những ngọn núi chọc trời, em ơi, anh đã thấy
Trước những đợt gió này, gió ở Tindari
Dẫu hãi hùng, lo lắng chẳng hề chi!...
TRÊN NHỮNG RẶNG CÂY LIỄU
Chẳng lẽ ta có thể hát lên dưới gót giày
của ngoại bang khi mà trên những quảng
trường mùa đông chất đầy xác chết đã nhiều ngày,
và con tim tan nát vì không im tiếng khóc,tiếng nức nở
của những mẹ già có những đứa con trai
bị treo trên dây thép? Lúc này ta phải hát làm sao?
Trên những rặng liễu, giữa đồng hoang
và những cây đàn của ta nhẹ tênh, đung đưa
trong ngọn gió giá băng vô cùng buồn bã.
TUYẾT
Ngọn gió cúi xuống, chia tay với các ngươi
những bóng hình yêu quí của đất đai cây cối
con người, súc vật
Trùm lên những chiếc áo khoác
những bà mẹ không biết làm sao khóc lên
Và như trăng, tuyết chiếu sáng cho ta từ những cánh đồng.
Ôi những linh hồn chết trong con tim gõ nhịp.
Dù cho ai đấy phá vỡ sự lặng im
bằng tiếng khóc nức nở của mình,
như áo quan, màu tuyết trắng khắp nơi như màu chết.
Hòn đảo Odyssy
Giọng nói cổ xưa quyết đoán
Và anh nghe như tiếng vọng phù sa
Cùng sự lãng quên đêm vắng
Giữa vực thẳm sao trời.
Từ ngọn lửa xanh
Hòn đảo Odyssey xuất hiện
Cây cối, bầu trời bơi trong đêm yên tĩnh
ở giữa bờ sông trăng.
Em yêu ơi, những con ong mang đến cho ta vàng thời
gian âm thầm biến đổi.
Mùa đông cũ
Thèm khát hai bàn tay em
Sáng lên trong tỏ mờ ánh lửa:
Hai bàn tay mùi sồi và hoa hồng;
Cái chết, mùa đông cũ
Những con chim tìm kiếm hạt kê
Đột nhiên thành những con chim bằng tuyết;
Từ ngữ cũng vậy thôi.
Một chút mặt trời, hào quang một đấng thiên thần
Thế rồi mù sương; và cây cối,
Và chúng mình, biến thành không khí ban mai.