Cuộc ra quân quy mô chưa từng có 

Năm 2025 tạo ra một không gian biểu diễn rộng lớn hiếm thấy với chuỗi đại lễ: 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (A50); 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh; 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9 (A80). Các nghệ sĩ đã chủ động bước ra khỏi thánh đường sân khấu để đến với công chúng.

Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch-VHTTDL) đưa ra con số ấn tượng: “Dịp kỷ niệm A50 là cuộc huy động tổng lực với hơn 1.500 nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công từ 12 đơn vị nghệ thuật trực thuộc Bộ VHTTDL. Hàng trăm suất diễn trải dài từ Bắc chí Nam không chỉ đơn thuần là con số về cường độ lao động, mà là minh chứng cho vị thế xã hội của nghệ thuật biểu diễn trong đời sống đương đại”.

Tiết mục biểu diễn trong Chương trình nghệ thuật quốc gia đặc biệt “80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”. Ảnh: TRẦN HUẤN 

Sự hoành tráng còn được cụ thể hóa tại đại nhạc hội “Việt Nam trong tôi”, diễn ra tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (Đông Anh, Hà Nội), các nghệ sĩ mang đến nhiều ca khúc giàu cảm xúc, tôn vinh vẻ đẹp quê hương, đất nước và tạo cầu nối giữa thế hệ trẻ với truyền thống lịch sử dân tộc. Những bài hát như: “Tôi là người Việt Nam”, “Tổ quốc trong ánh mặt trời”... góp phần tạo nên một tổng thể chương trình vừa hào hùng vừa gần gũi, đưa công chúng hòa chung niềm vui lớn của đất nước.

Trong khi đó, Chương trình nghệ thuật quốc gia đặc biệt “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc” tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình quy tụ gần 3.000 nghệ sĩ chuyên nghiệp lẫn không chuyên, kết hợp với công nghệ 3D mapping và âm thanh vòm đa tầng tạo nên một kỳ tích về thị giác và thính giác trong lịch sử biểu diễn của Việt Nam. Các chương trình đã tạo nên những cơn sốt vé chưa từng thấy. Việc kết hợp hài hòa giữa văn hóa, chính trị và giải trí đã thu hút hàng chục nghìn khán giả, đưa nghệ thuật bước ra khỏi khuôn khổ sân khấu nghi lễ truyền thống; đồng thời nhắc nhớ chặng đường 80 năm vẻ vang, từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đến hành trình xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ đổi mới, hội nhập. Thông qua âm nhạc, khán giả được sống lại những thời khắc hào hùng, khơi dậy niềm tự hào, tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm của mỗi người Việt Nam đối với sự nghiệp phát triển đất nước.

Điểm đột phá của năm 2025 chính là sự chuyển dịch trong tư duy sử dụng công nghệ. Công nghệ không còn làm đẹp sân khấu một cách ngoại lai mà trực tiếp tham gia vào cấu trúc thẩm mỹ của tác phẩm. Ca sĩ Phan Trung Kiên (giải nhì Giọng hát hay Hà Nội 2024) chia sẻ: “Nghệ sĩ trẻ chúng tôi hôm nay không chỉ đứng hát trên một sân khấu phẳng. Sự hỗ trợ từ hệ thống LED cỡ lớn và hiệu ứng không gian 3D buộc nghệ sĩ phải tương tác, phải hiểu về nhịp điệu công nghệ để giọng hát và cảm xúc hòa quyện vào tổng thể dàn dựng”.

Sự góp mặt của các nghệ sĩ trẻ có sức ảnh hưởng như Soobin Hoàng Sơn, Hòa Minzy, Erik (Lê Trung Thành), Đức Phúc, Nguyễn Hùng... trong các chương trình chính luận cũng là một tính toán chiến lược, không chỉ giúp tăng “độ phủ” trên các nền tảng mạng xã hội mà còn tạo ra sự nối tiếp, giao thoa thế hệ, giúp lịch sử dân tộc thấm sâu vào lòng khán giả trẻ một cách tự nhiên.

“Nốt thăng” quốc tế và sự chuyển động đa sắc

Theo PGS, TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, năm 2025 ghi nhận chất lượng âm nhạc Việt đạt tới độ chín muồi với xu hướng văn hóa truyền thống và cảm hứng yêu nước lên ngôi. Các ca khúc  như “Nhà tôi có treo một lá cờ”, “Việt Nam-Tự hào tiếp bước tương lai”... hay chuỗi bài hát mang âm hưởng dân gian của Phương Mỹ Chi đã trở thành “hit” thực thụ.

Vị thế của âm nhạc Việt được khẳng định mạnh mẽ qua hai thành tích nổi bật trên đấu trường quốc tế của các giọng ca trẻ, như: Đức Phúc, quán quân Intervision 2025 tại Nga, mang về vinh quang cho âm nhạc Việt Nam với ca khúc “Phù Đổng Thiên Vương” kết hợp giữa dân gian và hiện đại; Phương Mỹ Chi xếp thứ 3 tại cuộc thi âm nhạc châu Á “Sing! Asia 2025”. Cùng lúc đó, các nghệ sĩ như: Tùng Dương, Thanh Lam, Mỹ Linh cũng liên tục làm mới mình, trong đó, tour diễn châu Á đầu tiên sau hơn 30 năm sự nghiệp của Mỹ Linh là minh chứng cho sức sống bền bỉ của thế hệ đi trước.

Năm 2025 cũng là năm của những thách thức mới. Sự “chiếm sóng” của âm nhạc do trí tuệ nhân tạo (AI) hát hoặc sáng tác như “Vạn lý sầu”, "Say một đời vì em" thu hút số lượng lớn lượt xem nhưng cũng làm dấy lên tranh luận về bản quyền và cảm xúc thực chất của nghệ thuật.

Đáng chú ý, đây là năm của sự chấn chỉnh mạnh mẽ những sản phẩm lệch chuẩn. Các cơ quan chức năng đã có những động thái cứng rắn xử lý các ca khúc có nội dung phản cảm, dung tục hoặc quảng cáo cá độ. Việc ca sĩ Jack bị cấm diễn 9 tháng và mức phạt 105 triệu đồng là một hồi chuông cảnh tỉnh cho sự thiếu chuyên nghiệp. Trước làn sóng chấn chỉnh này, nhiều nghệ sĩ và rapper như Binz (Lê Nguyễn Trung Đan), Rhymastic (Vũ Đức Thiện) hay Andree (Bùi Thế Anh) đã chủ động tự kiểm soát, xóa bỏ các sản phẩm “nổi loạn” cũ để hướng tới hình ảnh phù hợp hơn với văn hóa cộng đồng.

Dấu ấn đáng kể, trong bối cảnh bùng nổ xã hội hóa, hệ thống nhà hát trực thuộc Bộ VHTTDL vẫn giữ vai trò là “bộ lọc thẩm mỹ” và bảo chứng chất lượng khi không chỉ biểu diễn mà còn góp phần định hình chuẩn mực nghệ thuật. Phó giám đốc Nhà hát Lớn Hà Nội Chu Anh Hùng nhận định: “Nghệ thuật hôm nay không chỉ biểu diễn cho khán giả xem mà còn phải đối thoại với họ. Chúng tôi chuyển từ tư duy truyền đạt sang tư duy tương tác. Mỗi chương trình phải là một cuộc thảo luận giữa nghệ sĩ và công chúng về giá trị văn hóa và bản sắc dân tộc”. Chính vì vậy, việc phải làm mới mình trước sự thay đổi nhanh chóng của thị hiếu công chúng và nhịp điệu truyền thông số khiến mỗi cá nhân nghệ sĩ phải tự thi đua khốc liệt. Biên đạo múa Phương Linh (Nhà hát Ca múa nhạc quốc gia Việt Nam) tâm sự: “Vào những dịp cao điểm như A50, A80, chúng tôi tập luyện liên tục 14-16 tiếng mỗi ngày, dàn dựng mới hàng chục tiết mục trong thời gian ngắn. Chính trong điều kiện khắc nghiệt ấy, tinh thần cống hiến và bản lĩnh của người nghệ sĩ mới được khẳng định rõ nét nhất”.

Theo nhận định của Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Xuân Bắc, nếu năm 2025 là năm của các đại lễ lịch sử thì năm 2026 sẽ khởi đầu cho xu hướng đưa di sản thành các bản “hit”. Nghệ thuật biểu diễn sẽ không còn tách biệt giữa truyền thống và hiện đại. Các làn điệu dân ca, câu chuyện dã sử sẽ được đóng gói dưới hình thức âm nhạc điện tử, nhạc kịch (musical) hoặc trình diễn thực cảnh. Tiến xa hơn, chương trình sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật “Sống mãi với thời gian” (2026-2030) được Bộ VHTTDL phát động sẽ tạo ra một lớp tác phẩm mới mà ở đó, lịch sử được kể bằng ngôn ngữ của Gen Z và Gen Alpha, giúp giá trị dân tộc thẩm thấu tự nhiên vào đời sống giải trí; cùng với đó, nghệ sĩ sẽ chú trọng xây dựng hình ảnh “công dân nghệ thuật”-nơi sự nổi tiếng phải đi kèm với trách nhiệm lan tỏa năng lượng tích cực và bảo vệ văn hóa cộng đồng.