Tôi nhớ mãi khoảnh khắc lần đầu thấy hoa mimosa tại Đà Lạt. Đó là vào một mùa thu rất xa, khi tôi còn là một chàng trai trẻ vừa tốt nghiệp đại học về phố núi nhận công tác. Trong thời gian chờ đợi đơn vị bố trí công việc, tôi nghỉ trong căn phòng nhỏ có cửa sổ nhìn ra khu vườn có nhiều cây thông cổ thụ. Tháng 10 Đà Lạt níu chân người bằng những cơn mưa dài lê thê. Mưa giăng mắc trên những vòm thông, phủ mờ lối đi và khiến cả khu vườn chìm trong màn hơi nước. Chẳng thể ra phố, những buổi chiều, tôi thường ngồi bên cửa sổ, lặng ngắm mưa rơi và nghe tiếng gió thổi qua những tán thông già. Từ khu vườn ẩm ướt, mùi đất, mùi lá mục quyện cùng một hương thơm rất lạ theo gió ùa vào căn phòng. Đó là thứ hương ngọt ngào, nồng nàn mà thanh khiết, vừa gần gũi lại vừa xa xôi, không giống bất cứ mùi hương hoa trái nào tôi từng biết. Hương thơm ấy cứ vấn vít, khơi dậy trong tôi sự tò mò, như thể đâu đó ngoài khu vườn đang ẩn giấu một điều gì bí mật.

 Mùa hoa trên lối nhỏ.

Rồi một buổi sáng, mưa tạnh. Nắng bất chợt bừng lên, xuyên qua những tán thông, đánh thức khu vườn sau nhiều ngày chìm trong mưa gió. Tôi bước ra ngoài, quyết tìm cho được chủ nhân của mùi hương kỳ lạ ấy.

Không phải đi xa, ngay dưới tán thông già, một cây hoa với những cành lá xám bạc và vô số chùm hoa vàng óng đang khoe sắc rực rỡ trong nắng sớm. Những bông hoa nhỏ xíu, mềm mại như những quả cầu bằng tơ, kết thành từng chùm vàng tươi, đung đưa trong gió. Ánh nắng len qua kẽ lá khiến cả tán hoa như được dát vàng, vừa kiêu sa, vừa dịu dàng. Tôi đứng lặng trước vẻ đẹp ấy, ngỡ ngàng như vừa gặp một người quen thân thiết mà trước đó chưa từng biết mặt.

 Hoa nở rủ bóng bên hiên nhà.

Người nhân viên quản lý khu nhà nghỉ cho tôi biết, đó là hoa mimosa, có xuất xứ từ vùng Địa Trung Hải, được người Pháp mang tới trồng tại Đà Lạt cùng với rất nhiều rau, hoa ôn đới khác. Mimosa nở rộ vào mùa thu, mang vẻ đẹp cổ điển và hương thơm đặc trưng. Giữa những khu vườn rợp bóng thông, bên những ngôi biệt thự cổ kính mang phong cách kiến trúc Pháp, sắc vàng mimosa dường như càng thêm quyến rũ. 

Hoa mimosa đẹp dịu dàng, tinh tế, trở thành một trong những hình ảnh gợi nhớ về Đà Lạt.

Từ cuộc gặp gỡ tình cờ ấy, mimosa trở thành một phần trong ký ức của tôi về Đà Lạt. Nhiều năm trôi qua, mỗi khi nhìn thấy những chùm hoa vàng rung rinh trong nắng, tôi lại nhận ra mùa thu đang trở về. 

Có lẽ nhiều người cũng như tôi, yêu hoa mimosa không chỉ bởi sắc hương độc đáo mà còn vì một bài hát với những ca từ và giai điệu thật lãng mạn. “Mimosa, từ đâu em tới? Mimosa, vì sao em tới đất này? Đà Lạt đồi núi trập trùng. Đà Lạt-trời, mây, nước mênh mông. Anh đã biết rồi, em ơi, vì sao em tới. Anh đã biết rồi, em ơi. Vì em yêu cuộc sống trên cao, có thông reo rì rào. Vì em yêu, dòng thác Cam Ly như cuộc sống đang dâng trào. Vì em yêu, nước hồ Xuân Hương, yêu thành phố hương hoa, đã từng lưu luyến trái tim ta…”. Tôi tin rằng, có những người chưa một lần đặt chân đến Đà Lạt, chưa từng nhìn thấy mimosa nở nhưng đã yêu loài hoa ấy qua bài hát "Mimosa, từ đâu em tới" của nhạc sĩ Trần Kiết Tường với những giai điệu ngọt ngào, da diết.

 Mimosa trong khuôn viên Trường Đại học Yersin Đà Lạt.

Giống như nhiều cư dân của Đà Lạt, tôi cũng trồng một cây mimosa trong vườn nhà mình. Những ngày này, hoa nhà tôi nở rực rỡ. Vào mỗi buổi chiều nắng dịu, ngồi bên hiên nhà ngắm hoa mimosa thả hồn trôi mãi về những mùa thu đã xa. Ký ức như cuốn sách cũ phủ bụi đang lần mở từng trang trước mặt. Tôi thấy mình là cậu bé chân trần chạy trên cánh đồng mùa thu ngát hương lúa chín. Sau mùa lũ, dòng sông quê nước trong xanh, đầy ăm ắp, chảy dịu dàng giữa những chùm bông lau trắng muốt. Con đường làng in dấu chân tuổi nhỏ, những buổi sáng cắp sách đến trường, những chiều cùng lũ bạn rong ruổi chăn trâu trên đồi, những tiếng gọi nhau vang lên giữa khoảng trời cao rộng. Tôi thấy căn nhà tranh, nơi cha mẹ và anh chị em chúng tôi cùng ăn bữa cơm chiều trên chiếc chiếu cũ trải giữa sân. Bữa cơm có mùi cơm mới thơm lừng, mùi dưa cải đầu mùa, có làn khói bếp quyện vào mái rạ, có tiếng nói cười thân thuộc và ánh mắt hiền từ của cha mẹ. Những mùa thu ấy, cuộc sống còn biết bao vất vả, thiếu thốn, nhưng lòng người sao mà thanh thản, bình yên.

 Quán nhỏ mùa thu.

Chiều nay, nắng thu nhuộm vàng trên những mái nhà Đà Lạt. Gió từ phía đồi thông thổi về, làm những chùm mimosa khẽ rung rinh, hương hoa dìu dịu lan vào hiên vắng. Mỗi chùm hoa vàng như một đốm nắng, soi vào những góc sâu nhất của ký ức, làm sống dậy bao hình ảnh thân thương. Trong khoảnh khắc ấy, tôi thấy tâm hồn mình như cánh diều đang bay trên bầu trời rực sắc cầu vồng, thấy lối trở về những mùa thu xưa, thấy mình như chiếc lá vàng còn lưu luyến trên cành, dẫu thời gian có đi qua, vẫn muốn neo lại giữa trời thu xanh biếc.