Lễ hội quy tụ đông đảo nhân dân và du khách thập phương với những nghi lễ trang nghiêm cùng các hoạt động vui hội đặc sắc, góp phần tôn vinh giá trị lịch sử, bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh vùng đất giàu truyền thống văn hiến.

Tôn vinh truyền thống giữ nước của dân tộc

Đền thờ và lăng mộ Cao Lỗ Vương tọa lạc tại thôn Đại Trung, xã Cao Đức, trên vùng đất bãi bồi ven sông Đuống. Không gian đền cổ kính, linh thiêng, lưu giữ nhiều di vật quý từ thời Lê, Nguyễn, tạo nên một quần thể di tích mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc.

Khi chúng tôi về lễ đền được cụ Âu Dương Tựu, thủ đền Cao Lỗ Vương giới thiệu: Theo sử liệu và truyền thuyết dân gian, Cao Lỗ là vị tướng tài ba dưới triều An Dương Vương, nổi tiếng với tài thao lược và sáng tạo quân khí. Ông được coi là người chế tạo nỏ thần liên châu mang tính đột phá về kỹ thuật quân sự, đồng thời tham gia xây dựng thành Cổ Loa, công trình phòng thủ kiên cố bậc nhất thời cổ đại. Những đóng góp ấy không chỉ thể hiện trí tuệ quân sự của người Việt cổ mà còn khẳng định tầm nhìn chiến lược trong bảo vệ quốc gia ngay từ buổi đầu lịch sử.

Toàn cảnh Đền Cao Lỗ Vương trong ngày hội. Ảnh: VĂN HẢI 

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, nhân dân địa phương duy trì lễ hội đền Cao Lỗ Vương coi đây là biểu tượng sống động nhằm tôn vinh truyền thống giữ nước của dân tộc. Lễ hội được tổ chức hằng năm với sự tham gia của 8 làng thuộc vùng Đại Than gồm: Đại Trung, Đông Trung, Bình Than, Tiểu Than, Văn Than, Phù Than, Kênh Phố và Mỹ Lộc. Sự đồng lòng, chung sức của cộng đồng 8 làng không chỉ thể hiện mối quan hệ gắn bó bền chặt mà còn phản ánh truyền thống đoàn kết lâu đời của cư dân vùng sông nước Kinh Bắc.

Phần lễ diễn ra trong 3 ngày, từ mồng 9 đến 11-3 (âm lịch), với hệ thống nghi thức được tổ chức trang nghiêm, bài bản. Mở đầu là lễ mộc dục thể hiện sự thành kính và chuẩn bị chu đáo trước khi bước vào chính hội. Tiếp đó là lễ yết lăng, dâng hương tưởng niệm công lao của tướng quân.

Điểm nhấn nổi bật của phần lễ là nghi thức rước kiệu từ các làng về đền. Những đoàn rước kéo dài hàng cây số với cờ hội rực rỡ, tàn lọng, kiệu long đình, bát bửu cùng tiếng trống chiêng vang vọng, tạo nên không khí linh thiêng, hào hùng.

Các bậc cao niên tế lễ tưởng niệm công lao của tướng quân Cao Lỗ. Ảnh: VĂN HẢI 

Trong ngày chính hội, các nghi thức tế lễ, dâng hương được tiến hành trang trọng, với sự tham dự của đại biểu các cấp, các dòng họ và đông đảo nhân dân. Những lời chúc văn vang lên trong không gian cổ kính là lời tri ân tiền nhân có công với dân tộc.

Cụ Nguyễn Thiết Khởi ở thôn Tiểu Than, xã Cao Đức chia sẻ: “Chúng tôi rất tự hào khi được gìn giữ di tích và truyền thống lễ hội của quê hương. Đây không chỉ là niềm tin tâm linh mà còn là động lực để con cháu tiếp tục học tập, lao động, xây dựng quê hương ngày càng phát triển”.

Không gian văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc

Nếu phần lễ mang đậm tính linh thiêng thì phần hội lại mở ra không gian văn hóa dân gian phong phú, phản ánh đời sống tinh thần đa dạng của người dân Kinh Bắc.

Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều hoạt động được tổ chức như đấu vật, kéo co, cờ tướng, tổ tôm điếm… thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Đặc biệt, các chương trình biểu diễn nghệ thuật như quan họ, chèo, múa rối nước đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, làm nổi bật không gian văn hóa Kinh Bắc giàu bản sắc. Những làn điệu quan họ mượt mà, sâu lắng vang lên giữa không gian lễ hội không chỉ làm say lòng du khách mà còn góp phần tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Nghi thức rước kiệu diễn ra trong ngày hội đền Cao Đức Vương. Ảnh: VĂN HẢI 

Không gian lễ hội trở thành nơi các giá trị văn hóa truyền thống được tái hiện sinh động trong đời sống hiện đại, góp phần kết nối cộng đồng. Bên cạnh đó, hoạt động trưng bày sản phẩm làng nghề, giới thiệu sản phẩm OCOP cũng góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch.

Ông Lại Đình Tế, Phó chủ tịch UBND xã Cao Đức, Trưởng ban tổ chức lễ hội cho biết: “Chúng tôi xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội từ rất sớm, bảo đảm đúng nghi thức truyền thống, đồng thời kết hợp các hoạt động văn hóa, du lịch phù hợp với điều kiện địa phương. Mục tiêu là tạo không gian lễ hội văn minh, an toàn, tiết kiệm nhưng vẫn giữ được bản sắc”.

Trong những năm gần đây lễ hội đã thu hút đông đảo khách thập phương trên mọi miền Tổ quốc về dự. Đặc biệt, các thế hệ hậu duệ dòng họ Cao trong cả nước cũng hội tụ về đây để thắp hương tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc và giáo dục truyền thống. Ông Cao Tiến Phiếm, Trưởng ban liên lạc họ Cao Việt Nam chia sẻ: “Mỗi dịp địa phương tổ chức lễ hội, con cháu dòng họ Cao ở khắp mọi miền Tổ quốc hướng về cội nguồn, noi gương tiền nhân, phấn đấu trong cuộc sống và có đóng góp xây dựng quê hương”.

Lễ hội đền Cao Lỗ Vương là một di sản đặc sắc của vùng Kinh Bắc, nơi hội tụ những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần của dân tộc Việt Nam. Từ những nghi lễ trang nghiêm đến các hoạt động hội sôi nổi đã tạo nên một chỉnh thể hài hòa, vừa linh thiêng, vừa giàu sức sống.

Với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự đồng lòng của nhân dân, lễ hội đền Cao Lỗ Vương sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát triển, trở thành điểm đến văn hóa, du lịch hấp dẫn, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc.