Việt Nam

Một thau nước bằng đồng đặt bên mâm cỗ, hứng lấy bóng trăng trên mặt nước là một cách thưởng trăng vẫn được lưu giữ trong một vài gia đình truyền thống Việt Nam. Khi đêm Rằm buông xuống, mâm cỗ được bày giữa sân, cả gia đình quây quần phá cỗ, ngắm trăng. Những khoảnh khắc ấy làm nên một Trung thu gần gũi, ấm áp và gắn với nếp nhà.

Mâm cỗ đêm Rằm thường được chuẩn bị cầu kỳ để cúng gia tiên, cầu mong sức khỏe, may mắn và bình an. Bánh nướng, bánh dẻo với dáng tròn đầy gợi sự đoàn viên; bưởi, hồng, chuối mang hương vị của mùa; cốm, hạt dưa, hạt sen và các loại bánh dân gian truyền thống làm nên sự đủ đầy cho một đêm trăng.

Ngày nay, những nét văn hóa ấy có thể được tìm thấy trong những trải nghiệm dành cho du khách. Ở phố cổ Hà Nội, các buổi trải nghiệm làm bánh trung thu hay đồ chơi dân gian mở ra cơ hội tìm lại hình ảnh Trung thu xưa. Còn tại TP Hồ Chí Minh, Chợ Lớn đưa người ta đến một không gian hoàn toàn khác, nơi tiếng trống múa lân vang lên giữa những con phố sầm uất và đèn lồng thắp sáng đêm Rằm.

Mâm cỗ Trung thu ở Việt Nam. Ảnh: QUYÊN NGUYỄN

Hàn Quốc

Chuseok là lễ hội mừng mùa thu hoạch lớn nhất Hàn Quốc. Khi trăng tròn xuất hiện, các gia đình lại có dịp sum họp và thưởng trăng. Những chiếc bánh songpyeon nhỏ hình bán nguyệt được đặt trên lá thông tươi, rồi chia sẻ cho họ hàng và hàng xóm. "Song" có nghĩa là cây thông, cũng chính là loại lá được dùng để hấp bánh. Trong Chuseok, làm bánh còn là một cách đón mùa thu hoạch, bày tỏ lòng biết ơn và trao gửi niềm vui đoàn viên.

Seoul và Gyeonggi nổi tiếng với songpyeon ngũ sắc, tạo màu từ ngải cứu, dành dành, bí đỏ và gạo lứt đen. Người Chungcheong trộn bột bí đỏ khô trực tiếp vào bột bánh. Vùng duyên hải Jeolla lại dùng lá gai luộc (mosi), tạo hương thảo mộc đặc trưng và nặn bánh lớn hơn, có hình dáng tương tự bánh xếp.

Đến Làng Dân tộc Hàn Quốc, lễ hội "Chuseok ở mọi nhà" tái hiện nhiều hoạt động truyền thống như làm songpyeon, đập lúa và múa vòng tròn Ganggangsullae. Tại Seoul, chợ Gwangjang đem đến một trải nghiệm đời thường hơn như dạo chợ, thưởng thức songpyeon mới làm cùng rượu gạo makgeolli hoặc đăng ký một lớp học làm bánh gạo chay.

Nhật Bản

Những chiếc Tsukimi-dango trắng ngần được xếp thành hình kim tự tháp, bên cạnh hạt dẻ, khoai lang, đậu nành luộc và rượu sake. Đó là hình ảnh dễ bắt gặp trong một buổi Tsukimi - khi người Nhật dành thời gian ngắm trăng tròn mùa thu. Không gian thưởng trăng có thể là khoảng hiên nhà, cũng có thể là một khu vườn phủ sắc cỏ lau susuki. Loài cỏ này tượng trưng cho một mùa màng bội thu. Những món ăn được bày ra như lễ vật dâng lên thần Mặt Trăng, thể hiện lòng biết ơn.

Tại Kyoto, lễ hội Meigetsu Kangen-sai ở đền Shimogamo-jinja đưa âm nhạc và vũ điệu cung đình vào không gian của đêm trăng tròn. Ở Tokyo, Moon Art Night tại Shimokitazawa đưa ánh trăng đến gần nghệ thuật đương đại hơn. Du khách có thể ngắm các tác phẩm nghệ thuật, thưởng thức bánh trái theo mùa dưới mô hình mặt trăng khổng lồ phát sáng của nghệ sĩ Luke Jerram.

Trung Quốc

Một chén trà đặt cạnh bánh trung thu có thể mở ra cả một câu chuyện về Trung thu Trung Quốc. Từ thời nhà Đường (618–907), Trung thu đã gắn với những buổi đoàn viên, ngắm trăng, thưởng bánh và uống trà.

Trong đêm Rằm, trà theo mùa đi cùng bánh trung thu tạo nên sự hài hòa trên bàn ăn. Đằng sau thú thưởng trà ấy còn là mong ước về sự cân bằng, hòa hợp và gắn kết giữa những người thân yêu khi cùng ngồi dưới ánh trăng mùa thu.

Du khách có thể tìm hiểu nét văn hóa này từ những làng trà hay các buổi tiệc thử trà tại Hàng Châu. Tại Thượng Hải, du khách có thể tìm hiểu cách pha các loại trà mùa thu và kết hợp chúng với món ăn ngọt, mặn. Ở những cổ trấn ven sông như Ô Trấn hay Tô Châu đem đến những buổi gặp gỡ ngoài sân vườn, nơi có thể nghe ngâm thơ, thưởng trà và thả đèn hoa đăng.

Thái Lan

Ở Bangkok, Trung thu hiện lên trong âm thanh của những cuộc diễu hành đêm tại Chinatown (Yaowarat), trong ánh sáng quanh những ngôi chùa cổ và những hàng quán ven đường. Bánh trung thu cũng mang theo khẩu vị địa phương với những biến tấu như sầu riêng hay hạt sen; bên cạnh đó là các buổi biểu diễn múa rối đường phố truyền thống.

Lễ Cầu Trăng ở Thái Lan là sự giao thoa giữa văn hóa Trung Hoa và tín ngưỡng Phật giáo Nam Tông bản địa, chủ yếu hướng về Quan Thế Âm Bồ Tát - vị Bồ Tát hiện thân cho lòng từ bi.

Trong đêm Rằm, các gia đình lập bàn thờ, trang hoàng bằng hương trầm, hoa tươi và trái cây theo mùa. Trên mâm cúng, bên cạnh bánh trung thu là những loại bánh tạo hình quả đào và đào tươi, biểu tượng của sự trường thọ, sức khỏe và may mắn.

Trung thu ở Thái Lan cho thấy cách một lễ hội có thể mang nhiều sắc thái khi đi qua những nền văn hóa khác nhau.

Phố Chinatown ở Thái Lan.