Động lực mới đưa game Việt thành sứ giả văn hóa

Cơ hội mới từ chính sách

Hội thảo lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 147/2024/NĐ-CP do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa tổ chức tại Hà Nội đã thu hút sự quan tâm của các cấp quản lý và đơn vị sản xuất game. Theo dự thảo, game do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, sở hữu quyền sở hữu trí tuệ, có yếu tố văn hóa hoặc lịch sử Việt Nam và tối thiểu 30% nhân sự trực tiếp sản xuất là người Việt sẽ được xem xét hưởng các chính sách khuyến khích. Nhóm game có nội dung giáo dục, tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam được đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo. Chuyên gia tham gia hoạt động này cũng được đề xuất hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân. Một hội đồng chuyên biệt gồm các chuyên gia văn hóa, lịch sử sẽ thẩm định nội dung, làm căn cứ xác định sản phẩm thuộc diện hưởng chính sách.

Ngày hội Game Việt Nam - Vietnam GameVerse 2026 tổ chức tại TP Hồ Chí Minh thu hút người xem. Ảnh do ban tổ chức cung cấp

Dự thảo cũng mở thêm không gian thử nghiệm cho các sản phẩm mới. Game đáp ứng điều kiện có thể được phát hành thử nghiệm trong 30 ngày, gia hạn hai lần với tổng thời gian tối đa 90 ngày trước khi xin cấp phép chính thức nếu có dưới 10.000 người chơi và chưa phát sinh doanh thu. Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh các studio Việt, đặc biệt là các nhóm nhỏ và độc lập, thường gặp khó khăn khi phải đầu tư lớn trước khi biết sản phẩm có được thị trường đón nhận hay không. Cơ chế thử nghiệm có thể giúp doanh nghiệp kiểm tra sản phẩm, thu thập phản hồi và hoàn thiện game trước khi bước vào giai đoạn phát hành chính thức.

Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và hông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Lê Quang Tự Do nhận định, Việt Nam đang có “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để phát triển game. Theo ông, lần đầu tiên ngành game được xác định là một trong 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm cần được đầu tư phát triển; doanh nghiệp đầu tư game lịch sử, văn hóa cũng được hưởng chính sách ưu đãi. Việc các thành tố trong hệ sinh thái game được kết nối chính thức, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà phát triển, nền tảng công nghệ đến cộng đồng, sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho ngành. Tuy nhiên, thời cơ này đòi hỏi các bên cùng hợp lực để đưa game Việt từ chỗ chủ yếu sản xuất, phát hành trong nước sang xây dựng những thương hiệu sáng tạo mang bản sắc Việt, có thể phát triển thành nhiều sản phẩm và vươn ra thị trường quốc tế.

Từ thị trường game đến xuất khẩu văn hóa

Những thay đổi về chính sách diễn ra khi ngành game Việt đã có nền tảng thị trường đáng kể. Theo GameGeek (một nền tảng chuyên theo dõi và phân tích dữ liệu ngành game), Việt Nam có 210 studio hoạt động tích cực và ghi nhận 4,9 tỷ lượt tải game di động trong năm 2025. Google Play cho biết, tổng lượt tải game và ứng dụng tại Việt Nam đạt 8,5 tỷ trong năm 2025, tăng 39% so với năm trước; doanh thu của các nhà phát hành tăng 69%. Nhưng quy mô thị trường chỉ là một phần của câu chuyện. Lợi thế lớn hơn của Việt Nam nằm ở nguồn chất liệu văn hóa phong phú.

Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Funtap Games Đào Quang Tuấn cho rằng, Việt Nam có chiều sâu văn hóa và vô vàn câu chuyện để khai thác. Theo ông, ngành game cần tiến xa hơn giai đoạn phát hành và sản xuất trong nước, hướng tới xây dựng những thương hiệu game mang bản sắc riêng và xuất khẩu văn hóa. Một số sản phẩm đã cho thấy hướng đi này có thể bắt đầu từ những câu chuyện rất Việt Nam, như "Hào khí Đông A", "Thủ thành sử Việt" khai thác chất liệu lịch sử, truyền thuyết và văn hóa dân tộc. Những ví dụ này cho thấy văn hóa Việt không nhất thiết phải được kể bằng những câu chuyện lớn lao. Một món ăn, một phong tục hay một không gian đời sống cũng có thể trở thành chất liệu sáng tạo nếu được chuyển hóa bằng ngôn ngữ phù hợp.

Tuy nhiên, ưu đãi chính sách không thể thay thế chất lượng sản phẩm. Nhiều chuyên gia cho rằng game Việt cần đầu tư mạnh hơn vào khả năng kể chuyện, xây dựng những thương hiệu game có bản sắc riêng và tạo ra những trải nghiệm có cá tính. Văn hóa cần được chắt lọc để người chơi quốc tế có thể tiếp nhận mà không đánh mất bản sắc.

Game Việt vì thế đang đứng trước một thời điểm quan trọng. Chính sách mới tạo thêm không gian để doanh nghiệp thử nghiệm, đầu tư và phát triển sản phẩm. Thị trường cung cấp nền tảng người chơi. Văn hóa cung cấp nguồn chất liệu. Phần còn lại phụ thuộc vào khả năng biến những câu chuyện Việt Nam thành những sản phẩm đủ hấp dẫn để người chơi tìm đến. Khi người chơi đến vì một game hay rồi từ đó khám phá thêm lịch sử, nhân vật và những giá trị văn hóa phía sau, game có thể trở thành một con đường mới để văn hóa Việt đi ra thế giới.

“Mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD vào năm 2030 là khả thi nếu có chính sách phù hợp, đồng thời cần chú trọng đào tạo nhân lực và phát triển các sản phẩm game phục vụ giáo dục, quảng bá văn hóa, lịch sử”, ông Lê Quang Tự Do cho hay.