QĐND Online - Lễ đón bằng của UNESCO ghi danh dân ca quan họ Bắc Ninh là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại và hát ca trù là di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp đã diễn ra vào chiều 16-4 tại Nhà hát Lớn-Hà Nội.

Sự kiện này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá của Việt Nam. Từ nay, chúng ta có thêm hai di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia trở thành di sản của nhân loại và được bảo vệ ở cấp độ quốc tế.

Tại buổi Lễ, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao, Du lịch Hoàng Tuấn Anh đã công bố Chương trình hành động Quốc gia về bảo vệ dân ca quan họ Bắc Ninh và hát ca trù. Trong đó, triển khai các biện pháp và kế hoạch cụ thể, ưu tiên kiểm kê, nghiên cứu và hệ thống hoá tư liệu với mục đích bảo tồn bền vững hai loại hình nghệ thuật này. Tổ chức xét phong tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú cho các cá nhân có tài năng và đóng góp quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể dân ca quan họ Bắc Ninh và hát ca trù. Xây dựng các chương trình giáo dục thích ứng để giảng dạy hai loại hình nghệ thuật trong các trường phổ thông...

Biểu diễn hát quan họ trong buổi Lễ

Đánh giá tầm quan trọng của quan họ Bắc Ninh và ca trù, bà Katherine Marin-Muller,Trưởng đại diện văn phòng UNESCO tại Việt Nam cho biết: “Chúng ta tôn vinh hai di sản văn hoá thế giới nhưng cũng cần ghi nhớ rằng di sản văn hoá rất mong manh. Sức ép toàn cầu hoá, đồng hoá văn hoá và sự thiếu nhận thức trong một bộ phận nhân dân là những tác nhân đe doạ sự sống còn của di sản. Các thay đổi trong xã hội như di cư và đô thị hoá cũng tạo ra những khoảng cách trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ và người cao tuổi, dẫn đến việc hạn chế trong việc truyền dạy di sản. Vì vậy, khi chúng ta nhận được sự tôn vinh này thì cũng cần tự hỏi công việc tiếp theo là gì? Sự tôn vinh này tồn tại chỉ khi các di sản vẫn được duy trì và khi chúng ta khơi dậy niềm đam mê học hỏi của thế hệ trẻ-chủ nhân tương lai của các di sản. Tôi hy vọng với sự công nhận của UNESCO về hai di sản trên sẽ góp phần nâng cao nhận thức về giá trị của sự đa dạng văn hoá của Việt Nam”.

Dân ca quan họ Bắc Ninh có hơn 400 bài ca, với 213 giọng khác nhau, thể hiện tình cảm nhớ nhung và nỗi buồn xa cách, sự vui mừng khi gặp mặt của những người yêu nhau mà không lấy được nhau theo quy định của tục kết chạ. Dân ca quan họ từ xưa đến nay rất phổ biến trong các nghi lễ, lễ hội, trong hát thi và cả trong những dịp giao lưu. Các bài quan họ thể hiện tinh thần, triết lý và bản sắc địa phương của cộng đồng ở trong vùng, thặt chắt mối quan hệ xã hội ở trong làng và giữa các làng cùng chia sẻ thực hành diễn xướng loại hình văn hoá này.

Theo đuổi nghiệp hát quan họ đã hơn 40 năm, bà Nguyễn Thị Giang (56 tuổi đến từ Bắc Ninh) bày tỏ cảm xúc tham gia buổi Lễ: “Quan họ Bắc Ninh được vinh danh đợt này là niềm vui lớn không chỉ đối với tôi mà cả với những người yêu quan họ. Gia đình tôi đã có nhiều đời hát quan họ, tôi chỉ tiếc rằng mẹ tôi không được sống đến ngày hôm nay để chứng kiến quan họ được đứng trên bục vinh quang”.

         Liền chị làng Diềm ( Bắc Ninh) gặp gỡ ở sân đình- Ảnh : TDB

Xuất hiện đầu tiên ở miền Bắc Việt Nam, ca trù là một hình thức thi ca phức hợp với lời ca được viết theo các thể thức thơ truyền thống. Ca trù có 56 làn điệu, mỗi làn điệu còn gọi là một thể cách. Chiến tranh kéo dài cùng với sự nhận thức không đầy đủ đã làm cho ca trù bị quên lãng trong suốt thế kỷ 20. Mặc dù, ngày nay các nghệ nhân đang cố gắng truyền dạy những bài bản ca trù cổ cho thế hệ trẻ nhưng loại hình nghệ thuật này vẫn có nguy cơ bị mai một do số lượng người theo học ca trù ngày càng giảm, số lượng các nghệ nhân ca trù cao tuổi chỉ còn “đếm trên đầu ngón tay”.

 

Trong bài phát biểu chào mừng sự kiện trên, đại diện một câu lạc bộ ca trù chia sẻ: "Mỗi chúng ta cần tự nguyện cùng chia sẻ trách nhiệm bảo tồn tốt nhất di sản ca trù để loại hình nghệ thuật độc đáo này không ngừng được phục hồi, hưng thịnh, toả sáng bền vững trong cuộc sống đương đại".

Bài, ảnh: Khánh Huyền