Để chuẩn bị mâm cúng tạ ơn Giàng (trời) chu đáo nhất, già làng xem ngày lành theo chu kỳ mặt trăng và triệu tập bà con họp. Sau khi đã định ngày, các gia đình trong làng bắt đầu công việc chuẩn bị. Nam giới lên rừng săn bắt, hái rau rừng, xuống sông, suối bắt cá. Phụ nữ và thiếu nữ đến kho lúa của gia đình để gùi lúa về phơi khô, giã, sàng gạo và gói bánh. Tại kho lúa, người phụ nữ vừa xúc lúa bỏ vào gùi của các cô gái, vừa thành kính cúng khấn: “Ơi thần lúa cho phép gia đình được đem lúa về nhà để chuẩn bị cho Tết mùa. Thần lúa hãy phù hộ cho con cháu chân đi rừng mạnh khỏe, qua sông, suối bình an, năm sau được nhiều lúa”.
 |
Mâm cơm cúng Giàng trong nghi thức tái hiện Tết mùa của người Giẻ Triêng tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.
|
Tại sân nhà làng, các cô gái phơi lúa, giã, sàng gạo, chuẩn bị lá, gạo nếp, dây lạt nứa và nồi nấu bánh. Trước khi gói bánh, nữ già làng dâng lời khấn: “Ơi thần lúa! Hôm nay dân làng tổ chức ăn mừng lúa mới. Xin thần lúa cho phép gia đình được gói bánh, nấu bánh để cúng tạ ơn Giàng đã phù hộ. Mời các thần linh về cùng ăn Tết với gia đình, bà con trong làng. Ới thần lúa...”.
Sau lời khấn, nữ già làng tự tay gói trước 9 chiếc bánh nếp, sau đó con cháu mới tiếp tục gói phần bánh còn lại. Bánh chín cùng toàn bộ lễ vật do các gia đình đóng góp (như gà luộc, cá nướng, thịt heo, các loại rau, canh, thịt rừng, trầu cau, rượu cần...) được bày trang trọng trên mâm cúng tại sân nhà làng. Tại đây, già làng soạn mâm cỗ và thực hiện nghi thức khấn nguyện: “Ơi các thần linh! Hôm nay cả làng chúng tôi bày mâm cỗ, ché rượu cần tạ ơn thần linh, mời thần linh về chứng kiến, uống rượu cần với gia đình. Sau này các vị thần linh phù hộ cho con cháu, dân làng có nhiều lúa, có cái bụng được no, nuôi con cái không ốm đau, bệnh tật, cả làng được no ấm, mạnh khỏe...”.
Nghi lễ kết thúc, già làng tự tay bốc phần cơm cúng đưa cho con cháu ăn, rót rượu cho mỗi người uống một ngụm để nhận lộc và hưởng sự may mắn. Tiếp đó, già làng mời đội chiêng và du khách cùng uống rượu cần, thưởng thức các món ăn truyền thống. Già làng dẫn đầu đoàn thanh niên nam nữ và các em nhỏ nhảy múa, hát hò theo nhịp trống, tiếng chiêng rộn rã. Mọi người vừa cùng nhảy múa vừa rót rượu cần mời nhau, tạo nên không khí náo nhiệt, tràn ngập niềm vui của một mùa màng sung túc, no ấm. Tối đến, dân làng tiếp tục nhảy múa xung quanh đống lửa lớn trước khi trở về nhà để thực hiện nghi lễ cúng riêng cho gia đình mình.
Những năm qua, các nghệ nhân người Giẻ Triêng ở xã Phước Chánh đã góp phần lan tỏa phong tục, tập quán của Tết mùa thông qua những hoạt động trình diễn tại các liên hoan, sự kiện văn hóa. Theo nghệ nhân Hồ Văn Dong, thôn 2, xã Phước Chánh, Tết mùa thể hiện sự gắn bó của cộng đồng với cây lúa và nghề nông, đồng thời phản ánh quan niệm tín ngưỡng vạn vật hữu linh. Người dân lần lượt tưởng nhớ, tri ân các vị thần gắn với trời đất, sông suối, núi rừng, mưa, sấm và mùa màng. Với người Giẻ Triêng, Tết mùa có ý nghĩa như một ngày tết lớn của cộng đồng và việc đón khách, thăm hỏi, chúc tụng những ngày này được xem là niềm vui, sự may mắn của mỗi gia đình.