Với đồng bào Mông, bánh giầy không đơn thuần là một món ăn quen thuộc mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu xa. Hình tròn của bánh tượng trưng cho đất trời, cho sự đủ đầy, yên ấm và ước vọng về cuộc sống no đủ. Trong những dịp lễ, việc trọng của gia đình, của dòng họ hay khi đón khách quý, những chiếc bánh giầy trắng ngần, dẻo thơm luôn hiện diện như một biểu tượng của sự trân trọng và gắn kết.

Để làm nên mẻ bánh ngon, người làm phải chuẩn bị rất công phu. Nguyên liệu quan trọng nhất là nếp nương do chính bà con trồng trên nương rẫy. Gạo được vo sạch, ngâm kỹ rồi đem đồ chín trong chõ gỗ. Trên mặt chõ thường phủ thêm lá để giữ hơi và giúp hạt nếp chín đều, dậy mùi thơm tự nhiên. Khi xôi chín tới, người ta đổ ngay vào cối để giã lúc còn nóng. Cối thường được đục từ thân gỗ chắc, còn chày làm bằng gỗ cứng, cầm nặng tay. Bởi vậy, công việc giã bánh thường cần những người đàn ông khỏe mạnh, quen việc.

 Giã bánh giầy là một nét văn hóa lâu đời vẫn đang được bà con Pà Cò gìn giữ.

Giàng Mí Chơ, ở xóm Mượt, cho biết giã bánh là công đoạn quan trọng nhất, quyết định độ dẻo, mịn của bánh. Người giã phải đều tay, dứt khoát và phối hợp nhịp nhàng. Lúc đầu giã nhẹ để xôi kết vào nhau, sau đó tăng dần lực, giã liên tục đến khi khối bột trở nên quánh dẻo, bóng mịn. Nhìn thì tưởng đơn giản, nhưng để có được mẻ bánh ngon, người làm phải có kinh nghiệm và sự kiên nhẫn. Khi bột đã đạt độ dẻo cần thiết, mọi người nhanh tay ngắt bột, nặn thành những chiếc bánh tròn vừa phải.

Bánh thường được gói bằng lá dong hoặc lá chuối rừng đã hơ qua lửa cho mềm. Bánh giầy của đồng bào Mông ở Pà Cò không có nhân, không thêm nhiều gia vị. Chính sự mộc mạc ấy lại giữ được trọn vẹn vị ngọt tự nhiên của nếp nương. Khi ăn, bánh có thể nướng trên than hồng hoặc áp chảo cho nóng mềm, tỏa mùi thơm rất đặc trưng.

Điều đáng quý là tục làm bánh giầy ở Pà Cò đến nay vẫn được lưu giữ trong nhiều gia đình. Không chỉ là cách chế biến món ăn truyền thống, đó còn là dịp để các thành viên quây quần, cùng nhau làm bánh, cùng truyền lại cho lớp trẻ những kinh nghiệm, tập quán và ý nghĩa văn hóa gắn với chiếc bánh giầy. Từ cách chọn nếp, đồ xôi, giã bánh đến nặn bánh, mỗi công đoạn đều chứa đựng sự khéo léo và tinh thần gắn bó cộng đồng.

Đồng chí Hà Công Toàn, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy xã Pà Cò, cho biết: "Địa phương luôn quan tâm gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông, trong đó có tục làm bánh giầy. Đây không chỉ là một phong tục đẹp mà còn là nét riêng tạo nên bản sắc của địa phương. Hiện nay, cùng với việc bảo tồn trong đời sống hằng ngày, Pà Cò cũng từng bước đưa trải nghiệm làm bánh giầy vào hoạt động du lịch cộng đồng, giúp du khách hiểu hơn về văn hóa bản địa.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều phong tục truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc đồng bào Mông ở Pà Cò vẫn bền bỉ giữ gìn tục làm bánh giầy là điều rất đáng trân trọng. Từ hạt nếp nương, chiếc cối gỗ, nhịp chày đều đặn đến những chiếc bánh trắng tròn, tất cả đã góp phần tạo nên một nét đẹp văn hóa mộc mạc mà bền sâu. Không chỉ dẻo thơm ở hương vị, bánh giầy nơi đây còn đậm tình người, đậm ký ức cộng đồng và sức sống của bản sắc vùng cao.