Cách đây chưa lâu, tại Hội thảo “Xây dựng tiêu chí bảo vệ môi trường cho các di tích quốc gia Việt Nam” do Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức tại Hà Nội, một số ý kiến đã đề nghị cấp nhãn danh hiệu “Di sản Xanh” cho các di tích quốc gia.

Như chúng ta đã biết, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nóng của các nước phát triển, trong đó có Việt Nam. Tình trạng ô nhiễm môi trường không chỉ diễn ra ở khu đô thị, khu công nghiệp, khu đông dân cư, ở các làng nghề, trên các địa bàn đang có tốc độ đô thị hóa nhanh, mà các nơi vốn được xem là thanh tịnh như đình, đền, chùa, miếu, lăng tẩm... cũng có nguy cơ bị xâm hại môi trường rất lớn bởi sự tác động của chính con người. Câu thành ngữ “Vui như hát, nhạt như bơi, tả tơi như hội” phần nào nói lên ý thức cẩu thả của không ít người dân Việt khi “vô tư, hồn nhiên” ăn uống nhếch nhác, xả rác vô tội vạ tại các điểm tổ chức lễ hội. Lại nữa, các khu, điểm du lịch, bãi tắm… vốn xanh tươi, trong lành, nhưng vào mùa du lịch cao điểm cũng dễ trở thành “cái túi đựng rác” nếu thiếu sự quản lý của cơ quan chức năng và sự bất cẩn, bừa bãi của du khách.

Trước thực trạng đó, việc cấp nhãn danh hiệu “Di sản Xanh” cho các di tích quốc gia cũng không ngoài mục đích để ngành di sản văn hóa nói chung, chính quyền các địa phương có di sản nói riêng nâng cao nhận thức, trách nhiệm hơn nữa trong việc quản lý, bảo vệ môi trường sinh thái tại các điểm di tích. Vì ngay như tên danh hiệu “Di sản Xanh” đã hàm chứa nhiều ý nghĩa tích cực: Di tích rợp bóng cây xanh, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, thân thiện với môi trường và có không gian trong lành, tươi mát. Hơn nữa, việc dán nhãn “Di sản Xanh” cho các di tích quốc gia còn góp phần bảo tồn, lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của ông cha để lại, qua đó góp phần phòng tránh, ngăn ngừa và giảm những tác hại do cuộc sống của xã hội hiện đại và những biến đổi khí hậu gây ra.

Trên thực tế, nhiều nước trên thế giới cũng đã dán nhãn “Di sản Xanh” cho các di tích quốc gia và di tích được vinh danh di sản thế giới. Nhờ có thương hiệu “Di sản Xanh” mà các di tích này đã thu hút ngày càng đông khách du lịch đến tham quan, chiêm ngưỡng. Còn ở Việt Nam, ngành du lịch cũng đã có nhãn danh hiệu “Búp sen xanh” dành để cấp cho các khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch làm tốt công tác quản lý, bảo vệ môi trường sinh thái. Vậy thì không có lý do gì mà chúng ta lại không quan tâm đến việc cấp nhãn danh hiệu “Di sản Xanh” cho các di tích bảo tồn tốt không gian văn hóa và thân thiện với môi trường. Đúng như có chuyên gia từng nói, việc làm này đáng ra phải có từ lâu, bây giờ mới triển khai là muộn, nhưng thà muộn còn hơn không!   

Khi đã nói đến danh hiệu thì tâm lý cá nhân, tổ chức nào cũng mong muốn đạt được. Với hơn 40.000 di tích, trong đó có hơn 3.000 di tích cấp quốc gia, nhu cầu, mong muốn được cấp nhãn danh hiệu “Di sản Xanh” cho các di tích này ở các địa phương là rất lớn. Do đó, việc đáng bàn, cần làm hiện nay là sau khi xây dựng, hoàn thiện bộ tiêu chí của nhãn danh hiệu “Di sản Xanh”, một mặt, cơ quan chức năng phải có quy trình thẩm định, sàng lọc chặt chẽ để cấp danh hiệu này đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn; mặt khác, phải ngăn ngừa, phòng, chống cho được các biểu hiện "xin-cho", “chạy” tiêu chí, “mua” danh hiệu. Vì trước đó, dù chưa phổ biến, nhưng thực tế cũng có một vài nơi từng “chạy cửa sau” để được công nhận danh hiệu Di tích quốc gia gây điều tiếng không hay trong dư luận.

LÃNG XUYÊN