Trong quan niệm của người La Chí, trang phục truyền thống của dân tộc đã trở thành một nét đặc sắc văn hóa. Họ không mặc những trang phục của dân tộc khác, mà chỉ mặc đồ do tay mình làm ra. Trang phục của người La Chí dù chỉ mộc mạc màu chàm, nhưng lại rất khéo léo và tỉ mỉ trong từng họa tiết ở viền áo. Người phụ nữ nơi đây từ nhỏ đã được dạy cách làm trang phục truyền thống. Khi từng đường khâu mũi chỉ càng tỉ mỉ và đẹp mắt thì cũng có nghĩa người phụ nữ đó càng khéo léo.

Người La Chí luôn trân trọng bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình, nên cũng rất kỳ công trong từng công đoạn tạo ra sản phẩm. Họ không mua vải có sẵn để may trang phục cho mình, mà tự tay trồng bông, dệt vải. Người La Chí luôn dành phần nương tốt nhất để trồng chàm và bông. Theo chị Hoàng Thị Xá, trú tại Bản Phùng (Hoàng Su Phì), để hoàn thiện một bộ trang phục truyền thống phải mất nhiều tháng, trong đó công đoạn nhuộm chàm chiếm phần nhiều thời gian.

Các thành viên trong gia đình chia nhau làm từng công đoạn bằng cách làm thủ công để tạo ra trang phục dân tộc của người La Chí.
Từ những sợi chỉ mỏng manh, người phụ nữ tiếp tục dệt bên khung cửi để có được một tấm vải thô ưng ý.

Từ tháng 1, tháng 2, người La Chí đã trồng bông, đến tháng 8, tháng 9 thì bắt đầu vào mùa bật bông dệt vải. Bông khi thu hái vẫn còn chứa hạt, sau khi tách hạt sẽ được bật cho tơi ra, rồi cuộn lại thành từng thỏi nhỏ. Công đoạn tiếp theo cần đến sự khéo léo của người phụ nữ, khi phải kéo sợi thật đều và uyển chuyển để có được sợi chỉ kích thước đều nhau. Từ những sợi chỉ mỏng manh, người phụ nữ tiếp tục dệt bên khung cửi để có được một tấm vải thô ưng ý. Người La Chí thường mặc áo nhuộm chàm. Để vải lên đúng màu, người phụ nữ phải nhuộm rồi phơi khô ít nhất 5 lần. Từ những công cụ thô sơ cùng bàn tay khéo léo của người phụ nữ dân tộc La Chí, bộ trang phục truyền thống của họ dù mang màu chàm mộc mạc, nhưng vẫn rất tinh tế trong từng đường khâu mũi chỉ.

Chị Lùng Thị Úng, ở Bản Phùng, cho biết, người La Chí trồng bông dệt vải, chủ yếu để phục vụ cho nhu cầu của các thành viên trong gia đình. Trang phục của nam giới thường khó làm hơn của nữ, cần những người giỏi và có tay nghề cao làm thì mới đẹp.

Đàn ông La Chí mặc áo dài năm thân, cài khuy bên nách phải, đầu cuốn khăn. Phần tay áo của nam giới thường rộng hơn tay áo của nữ. Phụ nữ La Chí mặc áo dài tứ thân xẻ giữa, trên yếm và cổ áo được thêu hoa văn tạo nên sự mềm mại trong trang phục của phái nữ. Họ làm đẹp bằng những trang sức nhỏ như hoa tai, vòng tay và ưa dùng khăn đội đầu dài gần 3 mét.

Tương truyền rằng, được ông tổ truyền nghề dệt nên người La Chí từ bao đời nay luôn trân trọng gìn giữ nghề truyền thống. Cũng từ đó đến nay, nghề trồng bông dệt vải đã trở thành một nét đẹp trong bản sắc văn hóa của người La Chí ở Bản Phùng.

Bài, ảnh: CHU ĐỨC TRUNG