Tuy nhiên, kỹ thuật có thể tiếp tục được trau dồi, trong khi cá tính sáng tạo và cách nhìn riêng thường là những yếu tố khó hình thành nếu không có nền tảng và nội lực nghệ thuật. Vì vậy, một họa sĩ trẻ có thể chưa hoàn thiện về mọi mặt nhưng nếu tác phẩm cho thấy tư duy độc lập, có câu chuyện và có khả năng phát triển, gallery vẫn có thể đặt niềm tin.

Công chúng trẻ tham quan Triển lãm Mỹ thuật sinh viên 2026 tổ chức tại Hà Nội. Ảnh: MINH TRANG

Từng hợp tác với Craig Thomas Gallery tại TP Hồ Chí Minh, Hanoi Studio Gallery tại Hà Nội và ArtBlue Studio tại Singapore, họa sĩ Nguyễn Tuấn Dũng cho biết, thời kỳ mới tốt nghiệp và bắt đầu sáng tác chuyên nghiệp, anh chưa biết làm thế nào để đưa những tác phẩm của mình tới các cuộc triển lãm hoặc đến tay các nhà sưu tập, rồi để bán được tranh, có chi phí tái đầu tư vào tác phẩm mới. “Thời gian đầu, gallery trực tiếp liên hệ với tôi. Họ lên kế hoạch giúp tôi làm triển lãm, đưa tranh tiếp cận tới các nhà sưu tập một cách chuyên nghiệp hơn. Cũng vì thế, các tác phẩm của tôi xuất hiện nhiều hơn trước công chúng. Tôi có thể bán được tranh và có những khoản đầu tư vào các tác phẩm khác tốt hơn”, họa sĩ Nguyễn Tuấn Dũng cho biết.

Ở Việt Nam, thị trường mỹ thuật càng phát triển thì bài toán giữ gìn cá tính sáng tạo của nghệ sĩ càng trở nên đáng suy nghĩ. Khi tác phẩm được đặt trong quan hệ với nhu cầu của người mua, nghệ sĩ trẻ có thể đứng trước sức ép phải tạo ra những gì dễ bán, dễ tiếp nhận, thậm chí chạy theo một xu hướng đang thịnh hành.

Theo chia sẻ từ các gallery, yếu tố thương mại là một phần tự nhiên của hoạt động gallery, bởi nghệ sĩ cần có thu nhập từ tác phẩm và thị trường là một trong những điều kiện để họ có thể sống được với nghề. Tuy nhiên, thương mại không nên trở thành yếu tố quyết định toàn bộ quá trình sáng tác.

Với nghệ sĩ trẻ, gallery sẽ giúp họ hiểu thị trường nhưng không để thị trường dẫn dắt hoàn toàn. Gallery cũng có thể cho nghệ sĩ biết công chúng và nhà sưu tập đang quan tâm đến điều gì, tác phẩm nào có khả năng tiếp cận thị trường, nhưng quyết định cuối cùng về ngôn ngữ và hướng sáng tác phải thuộc về nghệ sĩ. Nếu thấy một dòng tranh bán được là yêu cầu nghệ sĩ tiếp tục làm theo thì rất dễ dẫn đến sự lặp lại và làm mất đi cá tính sáng tạo.

Quan trọng hơn, gallery cần có tầm nhìn dài hạn. Một tác phẩm có thể bán tốt ở thời điểm hiện tại chưa chắc đã tạo nên giá trị lâu dài cho nghệ sĩ. Vì vậy, thay vì chỉ đặt mục tiêu bán được bao nhiêu tranh, gallery cần cùng nghệ sĩ xây dựng một hành trình nghề nghiệp, trong đó có thời gian để nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển ngôn ngữ riêng. Một gallery có trách nhiệm không chỉ tìm kiếm tác phẩm có khả năng bán được ngay. Một triển lãm đầu tiên có thể chưa tạo doanh thu lớn, nhưng nếu giúp nghệ sĩ định hình phong cách, tạo được nhóm công chúng riêng và bắt đầu được các nhà sưu tập chú ý, đó đã là một khoản đầu tư cho tương lai.

Ở chiều ngược lại, nghệ sĩ trẻ cũng cần chủ động bước vào thị trường với tâm thế chuyên nghiệp. Thị trường không thể thay thế sáng tạo; gallery cũng không thể thay nghệ sĩ xây dựng con đường nghệ thuật của mình. Sự đồng hành chỉ có ý nghĩa khi nghệ sĩ đủ bản lĩnh giữ được tiếng nói riêng, đồng thời hiểu rằng tác phẩm nghệ thuật khi bước ra công chúng cũng cần một cách thức giới thiệu, kết nối và truyền thông phù hợp.