Minh minh hoạ: Thái Sơn
Tôi biết không phải ai cũng đọc sách của tôi. Không phải ai đọc sách của tôi cũng thích tôi. Không phải ai thích tôi cũng hiểu tôi. Sở dĩ tôi vẫn say sưa sáng tác, cố nhiên là bởi vì tôi chỉ có thể sáng tác, y như con ong thợ trong đàn ong mật. Làm việc là ý nghĩa của tồn tại. Còn bởi vì trong thời đại này, rất nhiều câu chuyện trong nhân gian quả thật vẫn cần phải ghi chép lại. Lúc còn trẻ chưa có nỗi lo thì cứ ép lo. Sau khi bước sang tuổi trung niên có nỗi lo thật sự, lại không muốn nói. Đó là lý do tại sao mấy năm qua tôi rất hiếm có mặt và phát biểu trước đám đông. Đàn bà vì người thích mình mà trang điểm. Kẻ sĩ vì bạn tri kỷ mà chết. Còn văn học, xét đến cùng là gì? Quả thật khiến ta nghi ngờ, chẳng khác gì nghi ngờ mình từ đâu đến và sau khi chết đi về đâu? Trong mung la mung lung, tôi đã nhận ra, nghệ thuật là tìm tồn tại bằng chinh phục. Nhưng những tiếng hô thích ứng, thích ứng cứ vang rền bốn phía, khiến tôi chao đảo chực ngã trên chiếc cầu chênh vênh bắc qua khe núi. Trong hơn hai mươi năm sáng tác đã chứng tỏ, xét đến cùng, tôi đâu phải quý tộc. Bố mẹ tôi là người nhà quê. Tôi vào ở thành phố cũng chỉ là một tiểu thị dân, hoặc ít nhất cũng là giai cấp trung sản, ở vào diện “thường thường bậc trung”. Cho dù tâm tính tôi cao ngạo, có định làm phượng hoàng, theo đuổi tầm cao văn học phương Tây, nhưng tôi đã nhắc nhở bản thân, định làm phượng hoàng, chắc chắn sẽ mọc thành lông gà. Nó không chỉ ăn hạt sen và măng tre, mà dứt khoát phải bới ăn sâu bọ, cám gạo, lá rau và sỏi đá trên mảnh đất của làng quê, của thị trấn và thành phố nhỏ Trung Quốc. Đừng cho rằng tôi là phượng hoàng, trên cây ngô đồng không phải vườn nhà tôi. Cũng đừng cho rằng tôi là con gà, cứ đặt một nắm rơm ở góc nhà là có thể làm ổ đẻ trứng. Không phải phượng hoàng, cũng chẳng phải gà, quyết định sự không kích thích của tôi, quyết định luôn việc khó xử của tôi trong sự khác loại và không cùng hội tụ. Thật đáng đời, tôi tự làm tự chịu. Sáng tác càng làm cho hòa hợp với tầng sâu xã hội, thì sáng tác càng trở thành hành vi cá thể thuần túy. Trải qua gian truân, sau khi no cơm ấm áo, tiếng vỗ tay và hoa tươi mưu đồ xong rồi, không còn mưu đồ nữa, thì yên chí tìm tòi trong sáng tác hán ngữ hiện đại chân chính, đi hưởng thụ sự cô độc và buồn tẻ trong tâm thái ôn hòa. Đêm nay, bầu trời trong sáng biết bao, mây nhởn nhơ bay qua bay lại. Trăng sáng đến tận cửa sổ. Những dòng nhật ký trên lại bỗng dưng khiến tôi nghĩ đến người đọc của mình. Đêm nay ai lại đọc sách của tôi nhỉ? Đọc trong phòng văn, ở đầu giường, trong toa tàu, hay trong bếp? Được gật gù công nhận hay lắc đầu chê bai? Khen hay chửi? Nhưng tôi nghĩ, chúng ta đều là bầu bạn có duyên. Tôi phải thành tâm cảm ơn các bạn. Mồ chôn của cá xây trong bụng người, tấm lòng của tôi vĩnh viễn ở trong sự khắt khe phỉ báng và hào hiệp ca ngợi của các bạn.

GIẢ BÌNH AO, Vũ Hoa dịch