Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Võ Duy Chín: Kiên trung thời chiến, nhân ái thời bình

Một thời đánh giặc

Phố biển Đà Nẵng sau cơn mưa chiều, không khí trong lành, mát mẻ. Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Võ Duy Chín tiếp tôi trong căn phòng nhỏ, mọi thứ được sắp đặt ngay ngắn, đẹp mắt. Nhìn dáng thư sinh, nho nhã, vậy mà tên tuổi ông gắn liền với những chiến công của một thời đánh giặc...

Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Võ Duy Chín. Ảnh do nhân vật cung cấp

Nhấp ngụm trà đặc quánh trên môi, ông kể: “Ngày ấy, ở những vùng giáp ranh, bọn ngụy đàn áp, dồn dân, lập ấp hòng cắt đứt nguồn tiếp tế của ta. Chúng dã man gây nhiều tội ác đối với đồng bào. Trước tình hình đó, cấp trên chỉ đạo lực lượng du kích Phổ Châu tìm cách tiêu diệt bọn ác ôn. Hôm ấy, tôi đóng giả trung sĩ ngụy bình thản đi vào khu dồn dân. Ém mình trong một ngôi nhà thuộc cơ sở cách mạng, thấy địch đang tụ tập ăn sáng, súng ống vứt bừa bãi, tên xã trưởng mặt bóng nhẫy, miệng nhồm nhoàm, đôi mắt ti hí mất cảnh giác, tôi khẽ lách người, ghếch khẩu AR-15 qua khe cửa, bóp cò. Tên xã trưởng rống lên như bò chọc tiết rồi ngã vật xuống. Lợi dụng lúc bọn địch nhốn nháo như ong vỡ tổ, tôi đón chiếc xe tải của dân, trên xe có nhiều nguỵ quân đang chạy ra ngoài thị trấn. Thấy tôi, tên lái xe vội dừng lại, giọng khúm núm: “Dạ! Xin mời trung sĩ lên xe!”. Sau trận ấy, bọn Ngụy quyền khiếp sợ, không còn dám ngông nghênh như trước...

Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Võ Duy Chín thắp hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Đắk Lắk. Ảnh do nhân vật cung cấp

Sau Hiệp định Paris được ký kết, ta nghiêm chỉnh chấp hành, nhưng bọn ngụy luôn giở bộ mặt tráo trở. Chiến trường Miền Nam vẫn còn khốc liệt. Riêng ở Quảng Ngãi, từ mũi Sa Huỳnh đến đèo Bình Đê thường xuyên bị địch phong tỏa. Có ngày chúng huy động hơn 100 xe GMC chở đầy lính đằng đằng sát khí lùng sục, bắt bớ, bắn giết khắp nơi. Không chỉ lực lượng bộ binh, chúng còn huy động cả xe kéo pháo, xe tăng, máy bay... nhằm thị uy sức mạnh của quân lực Việt Nam cộng hòa. Nhận biết được quy luật ấy của địch, tôi chỉ huy một tổ du kích đánh địch trên đèo Bình Đê. Để thực hiện kế hoạch, tôi cho anh em bố trí một lượng bộc phá hơn 100kg đặt ở đoạn cua của con đèo, từng người sử dụng súng B40 phục sẵn sau các mỏm đá trên sườn núi chờ đoàn xe địch đi qua. Một chiếc...hai chiếc...rồi ba chiếc xe tăng địch ì ạch ôm vòng cua... Bỗng nhiên một tiếng nổ rung chuyển cả trời đất. Khối thuốc hơn 100kg phát nổ giữa đội hình, khiến cả chục chiếc xe quân sự bốc cháy. Tổ du kích dùng B40 bắn vào đoàn xe chở quân đang hỗn loạn giữa lưng chừng đèo. Thêm 7 xe địch và 154 tên giặc đền tội...”.

Từ năm 1969 đến 1975, ông sát cánh cùng đồng đội đánh hàng trăm trận (trong đó nhiều trận đánh cả máy bay, xe tăng và tàu chiến địch). Với những chiến công đánh giặc lừng lẫy, Xã đội trưởng Võ Duy Chín đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vào năm 1976.

Trọn nghĩa với miền Trung - Tây Nguyên

Có nhà thơ đã từng viết: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở/khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn...”. Cuộc đời của Thiếu tướng Võ Duy Chín cũng vậy. Từ Quảng Ngãi ra Đà Nẵng, rồi lại lên Tây Nguyên, nhưng đối với ông đều nhẹ nhàng, thanh thản, có lệnh là lên đường. Cuối năm 2005, tình hình Tây Nguyên khá phức tạp. Kẻ xấu tìm cách kích động, lôi kéo, mua chuộc quần chúng nhân dân biểu tình, gây bạo loạn. Ông là người trải qua chiến đấu, lại qua nhiều năm lăn lộn, sâu sát cơ sở, vì thế Quân khu 5 điều ông lên Đắk Lắk là để “gánh vác” trọng trách “thủ phủ Tây Nguyên”.

Việc làm đầu tiên của ông là chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh phối hợp chặt chẽ với các lực lượng thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, từng bước ổn định tình hình chính trị, phát triển kinh tế...

Tôi nhớ mãi câu nói của Thiếu tướng Võ Duy Chín: “Dù quê Quảng Bình, Thanh Hóa hay Nghệ An... bất cứ ai vào đây cũng chung sức, chung lòng bảo vệ và xây dựng Đắk Lắk thì tất cả họ đều là những người con của Đắk Lắk. Ai có khả năng, trình độ thì bố trí những công việc phù hợp. Đối với những trường hợp chưa tiến bộ thì phê bình thẳng thắn, nhưng tuyệt đối không được định kiến, mà phải tận tình giúp đỡ tạo điều kiện cho họ phát triển!...”.

Đấy không chỉ đơn thuần là câu nói, mà chính là quan điểm “dụng nhân như dụng mộc” của ông. Tìm hiểu thực tế, tôi thấy rất nhiều đồng chí cán bộ, sĩ quan khắp mọi miền quê được phân công giữ những vị trí chủ chốt trong các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk.

Gắn bó, lăn lộn với vùng đất Tây Nguyên tròn 7 năm, Thiếu tướng Võ Duy Chín được Bộ tư lệnh Quân 5 bổ nhiệm giữ chức Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 5.

Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) trò chuyện cùng Thiếu tướng Võ Duy Chín cùng các đại biểu nhân dịp gặp mặt các tướng lĩnh nhân Tết cổ truyền Bính Ngọ (1-2026) tại Hà Nội. Ảnh do nhân vật cung cấp

Một thời được đồng bào nuôi giấu dưới hầm bí mật nên ân nghĩa ấy Thiếu tướng Võ Duy Chín ghi nhớ suốt đời và luôn tự nhủ với lòng mình hãy trọn tình, trọn nghĩa với nhân dân. Trong những lần về cơ sở, chứng kiến cảnh người dân lam lũ trên ruộng, nương mà vẫn đói nghèo, điều đó khiến ông nhiều đêm trăn trở... Ông tâm sự: “Ở những vùng căn cứ cách mạng, đời sống của nhân dân vẫn còn gian khổ. Thậm chí họ có nhiều công lao đóng góp cho cách mạng, đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, nhưng nay chịu cảnh thiệt thòi. Bởi chiến tranh đạn bom, ly tán, họ không còn giữ được những giấy tờ liên quan. Vì thế, hơn 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, họ vẫn không được hưởng một chế độ gì...”.

Từ thực tế ấy, ông chỉ đạo đội ngũ cán bộ chuyên trách về các địa phương thẩm tra, nắm chắc tình hình, sau đó bổ sung, hoàn thiện các thủ tục, xem xét giải quyết các chế độ, chính sách cho họ...

Như cây Kơ-nia bám rễ sâu vào lòng đất đỏ ba-zan, vững vàng trước bão tố, ông cùng các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy các cấp và cán bộ, chiến sĩ thuộc LLVT các tỉnh, thành đã biết dựa vào dân, kiên cường trụ vững trên địa bàn; chăm lo xây dựng LLVT tại chỗ, phát triển thế trận chiến tranh nhân dân, giúp đồng bào Tây Nguyên phát triển kinh tế, vì cuộc sống của nhân dân. Tình yêu mảnh đất biên cương đã tiếp thêm sức mạnh giúp cán bộ, chiến sĩ LLVT các tỉnh, thành sát cánh cùng đồng bào các dân tộc thiểu số xây dựng và bảo vệ quê hương ngày càng giàu đẹp. Mối tình quân dân sâu nặng ấy, có công vun đắp của Thiếu tướng Võ Duy Chín…

Cầm súng đánh giặc từ tuổi thiếu niên, được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân và lên tới quân hàm cấp tướng, giờ đây trở về đời thường, cuộc sống của Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Võ Duy Chín vẫn bình dị, gần gũi, thân thương với mọi người. Những gì ông và đồng đội đã, đang và sẽ làm, tất cả cũng chỉ vì màu xanh bình yên, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của đồng bào trên dải đất miền Trung - Tây Nguyên bất khuất và hùng vĩ…