Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Trần Thị Thu Đông, Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam:

Xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ có tâm, có tầm

Kỳ vọng của Đảng, của nhân dân trong kỷ nguyên mới là có thêm tác phẩm văn học nghệ thuật (VHNT) lớn, xứng tầm với lịch sử vẻ vang của dân tộc và những thành tựu vươn lên của đất nước sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới. Mục tiêu này có trở thành hiện thực hay không, phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ văn nghệ sĩ-chủ nhân của những tác phẩm VHNT. 

 Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Thị Thu Đông.

Hiện nay, VHNT cũng không nằm ngoài xu thế hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, chính vì vậy, VHNT cần một thế hệ văn nghệ sĩ tài năng, có tư duy thích ứng với xu thế sáng tạo toàn cầu, có năng lực sử dụng VHNT để nâng cao “sức mạnh mềm” quốc gia trên trường quốc tế. Tôi cho rằng, cần chú trọng quan tâm giáo dục, có chiến lược phát hiện, bồi dưỡng các tài năng trẻ ngay từ sớm, đào tạo nghệ thuật trong các cấp học; cử đi học tập tại các quốc gia có nền công nghiệp văn hóa phát triển để văn nghệ sĩ trẻ lĩnh hội tri thức tiên tiến, hiện đại.

Mặt khác, việc nâng cao nhận thức chính trị, trách nhiệm công dân của văn nghệ sĩ cũng cần đặc biệt quan tâm. Thời đại bùng nổ thông tin, tốt đẹp có mà xấu độc cũng có, tác động hằng ngày đến tâm tư, tình cảm của văn nghệ sĩ. Do vậy, ở góc độ quản lý, lãnh đạo ngành văn hóa, các hội văn học nghệ thuật cần tiếp tục chủ động nắm bắt tư tưởng văn nghệ sĩ, trao đổi thẳng thắn, kịp thời về những vấn đề nảy sinh trong đời sống. Trong bối cảnh hội nhập, văn nghệ sĩ kỳ vọng Đảng có những quyết sách mạnh mẽ, nhất là việc chuyển đổi số, xây dựng hệ thống lưu trữ quốc gia để đưa công nghiệp văn hóa thành một ngành kinh tế mũi nhọn.

--------------

Nhà văn Niê Thanh Mai, Phó chủ tịch Hội VHNT các dân tộc thiểu số Việt Nam, Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Đắk Lắk:

Chăm lo, phát huy các tài năng văn nghệ sĩ người dân tộc thiểu số

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, việc giữ gìn "hồn cốt" của 54 dân tộc anh em thông qua VHNT không chỉ là nhiệm vụ sáng tạo mà còn là sứ mệnh bảo vệ nền tảng tinh thần quốc gia. 

 Nhà văn Nie Thanh Mai.

Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam vừa được Bộ Chính trị ban hành, trước đó là Nghị định số 350/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về khuyến khích phát triển văn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là chủ trương, chính sách mà là một chuỗi các điều kiện, cơ chế để văn nghệ sĩ phát huy tối đa vai trò của mình. Chính sách được hoạch định và thực hiện theo chiều sâu: Cần có các kế hoạch dài hơi, các nghị quyết của HĐND các tỉnh, thành phố cụ thể hóa việc đặt hàng sáng tác, quảng bá và giữ gìn bản sắc. Chuyển đổi số văn hóa, đưa văn hóa lên nền tảng số đang tạo ra cơ hội cho bà con vùng sâu, vùng xa tiếp cận VHNT dễ dàng hơn. Định hướng thẩm mỹ trong nhà trường: VHNT cần đi vào giáo dục không chỉ ở góc độ dạy kỹ năng (như đánh đàn, chơi nhạc) mà phải hướng tới giáo dục lý tưởng yêu nước và thẩm mỹ cho học sinh.

Tuy nhiên, hiện nay chúng ta cũng đang phải đối diện với những thách thức, trăn trở, là sự thiếu hụt các tài năng trẻ người DTTS. Phát hiện đã khó, duy trì và đồng hành với họ trên chặng đường gập ghềnh này lại càng là một câu hỏi lớn cần lời giải bằng những chương trình cụ thể. Vì vậy, cần có chính sách ưu đãi đặc biệt cho tài năng trẻ DTTS, song song với việc đặt hàng các nghệ sĩ lão thành giàu kinh nghiệm. Sự kết hợp giữa sức trẻ công nghệ và vốn sống uyên bác của thế hệ đi trước sẽ tạo nên những tác phẩm có giá trị bền vững.

--------------

Nghệ sĩ Ưu tú Đăng Dương:

Thể hiện các ca khúc về Đảng là trách nhiệm, niềm tự hào thiêng liêng

Âm nhạc cách mạng (nhạc đỏ), trong đó có những ca khúc về Đảng không chỉ là những giai điệu mà là những thước phim bằng âm thanh ghi lại hành trình gian khổ nhưng đầy vinh quang của dân tộc. Mỗi khi đứng trên sân khấu, hát những ca khúc như: “Lá cờ Đảng”, “Đảng là cuộc sống của tôi”, “Giai điệu Tổ quốc”, “Hà Nội niềm tin và hy vọng” hay “Tổ quốc gọi tên mình”,... tôi luôn cảm thấy một luồng sức mạnh nội sinh mãnh liệt. Đó là niềm tự hào về truyền thống, là sự xúc động trước sự hy sinh của cha ông và là trách nhiệm phải giữ gìn ngọn lửa yêu nước luôn rực cháy trong lòng công chúng. Với mỗi bài hát, mỗi chương trình nghệ thuật chính luận mà tôi tham gia biểu diễn, tôi luôn trăn trở làm thế nào để dòng nhạc cách mạng, những bài hát về Đảng tiếp cận và chinh phục được khán giả trẻ. 

 Nghệ sĩ Ưu tú Đăng Dương.

Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước đang vươn mình mạnh mẽ, vai trò của văn nghệ sĩ như những người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng-văn hóa. Chúng ta phát huy truyền thống cha ông không phải chỉ là giữ gìn mà là tiếp nối ngọn lửa. Nghệ thuật phải góp phần định hướng thẩm mỹ, xây dựng nhân cách và bồi đắp lòng tự hào dân tộc cho con người Việt Nam. Tôi luôn kỳ vọng trong thời gian tới sẽ tiếp tục có nhiều sáng tác âm nhạc mới về Đảng, quê hương, đất nước, nhất là sự tham gia của đội ngũ nhạc sĩ trẻ, để những người sáng tác và người biểu diễn cùng bắc nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, thắp sáng niềm tin và khát vọng về một Việt Nam hùng cường.

---------------

Nhà nghiên cứu nghệ thuật Vũ Hiệp:

Đưa nghệ thuật là nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa

Sau hơn 10 năm, phát triển công nghiệp văn hóa (CNVH) trở thành chủ trương của Đảng ta. Nghệ thuật đóng vai trò then chốt thúc đẩy CNVH phát triển với các ngành: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo... Tiềm năng phát triển nghệ thuật ở nước ta là rất lớn; mấu chốt hiện nay là khai thông các nguồn lực để chủ trương của Đảng về phát triển CNVH đi vào đời sống.

 Nhà nghiên cứu nghệ thuật Vũ Hiệp.

Theo quan sát của tôi, cần có những cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực khối tư nhân, đầu tư nước ngoài, để dòng tiền chảy vào các ngành CNVH. Vốn dĩ trong sáng tạo nghệ thuật rất khó dự báo tầm ảnh hưởng các tác phẩm đối với công chúng, đồng nghĩa là dự báo doanh thu. Với khả năng tài chính vững chắc; linh hoạt trong khả năng hoạt động và sử dụng nhân sự, trang thiết bị, khối tư nhân có khả năng chống đỡ rủi ro, đóng vai trò rường cột tạo nên nhiều tác phẩm vừa có giá trị nghệ thuật vừa có khả năng mang lại doanh thu cao. Ngoài ra, cũng cần có những quy định về hợp tác công-tư trong sáng tạo, phát hành nghệ thuật, không để lãng phí nguồn lực cơ sở vật chất, nhân lực thuộc khu vực công. Tất cả chính sách chung quy là phải tạo ra một nền nghệ thuật năng động, giàu sức sáng tạo, tương thích nền kinh tế thị trường, trở thành xương sống của nền CNVH Việt Nam.

----------------

Họa sĩ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn:

Động viên văn nghệ sĩ sáng tạo, hoạt động vì cộng đồng

Văn nghệ sĩ đam mê sáng tạo là theo nhu cầu tự thân, dựa trên sự tưởng tượng không có giới hạn. Nói như vậy, không có nghĩa văn nghệ sĩ chỉ chạy theo tâm trạng cá nhân, xem văn nghệ chỉ là một thú vui hay là một cuộc chơi. Văn nghệ sĩ nào khi sáng tác mà không ước mơ được nhiều người biết đến tác phẩm của mình, được cộng hưởng chia sẻ những thông điệp chân-thiện-mỹ gửi gắm trong tác phẩm.

 Họa sĩ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn.

Đảng ta luôn khuyến khích văn nghệ sĩ lăn lộn với thực tiễn phong phú, sôi động của cuộc sống nhân dân, gắn bó với những đề tài lớn lao được cộng đồng quan tâm. Song chúng ta vẫn thiếu cơ chế khuyến khích văn nghệ sĩ tích cực sáng tạo, quảng bá tác phẩm vì cộng đồng. Đành rằng dự án nghệ thuật nào cũng cần nguồn lực tài chính để triển khai, nhưng ở nhiều trường hợp cần hơn cả là sự ủng hộ của chính quyền, đứng ra đồng hành, bảo trợ cho văn nghệ sĩ. Đồng thời cũng cần có chính sách miễn thuế cho doanh nghiệp khi đồng hành với văn nghệ sĩ khi thực hiện các dự án cộng đồng và giáo dục nghệ thuật.

Số lượng văn nghệ sĩ là hội viên các hội chuyên ngành Trung ương và địa phương ước chừng hơn 40.000 người và rất nhiều văn nghệ sĩ hoạt động độc lập. Tôi cho rằng, cần có thêm những dự án, chương trình văn hóa, nghệ thuật từ Trung ương đến địa phương, cấp ủy, chính quyền cần “chiêu hiền đãi sĩ”, lựa chọn những văn nghệ sĩ có tài, có đức tham gia phục vụ cộng đồng. Trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu 100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật. Tôi tin rằng văn nghệ sĩ nào cũng muốn góp sức giúp học sinh, sinh viên tiếp xúc với nghệ thuật. Không chỉ là hy vọng “thắp lửa” để có thêm những người trẻ sáng tạo nghệ thuật mà còn tạo ra một lớp công chúng hiểu biết, yêu thích giá trị nghệ thuật tốt đẹp.

----------------

Nhà văn Lê Quang Trạng:

Thu hút văn nghệ sĩ trẻ say mê những đề tài lớn lao

Sinh trưởng trên miền đất biên viễn An Giang, từ thuở bé tôi đã tắm mình với một vùng văn hóa đặc sắc, với những câu chuyện ông cha ta giữ gìn núi sông bờ cõi. Khi đến với văn chương, lẽ tất yếu, tôi thường viết về trầm tích văn hóa, những câu chuyện giữ từng tấc đất ở quê hương mình. Tôi đến với những đề tài về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng, lịch sử và di sản văn hóa truyền thống dân tộc.... Đó là những đề tài luôn được Đảng ta khuyến khích sáng tạo.

 Nhà văn Lê Quang Trạng.

Từ trải nghiệm của bản thân là một nhà văn trẻ, tôi nghĩ rằng để văn nghệ sĩ trẻ tâm huyết sáng tạo với những đề tài lớn lao là việc vừa dễ vừa khó. Dễ là vì đã là người Việt Nam ai cũng có lòng yêu nước nồng nàn, luôn biết ơn các thế hệ đi trước đã không tiếc máu xương để có hòa bình, độc lập, giang sơn thống nhất như ngày nay. Những đề tài lớn lao luôn có sức hút lớn đối với văn nghệ sĩ bắt đầu hình thành nhân sinh quan, thế giới quan cho riêng mình.  Tôi nghĩ rằng, hãy để văn nghệ sĩ trẻ hiểu, từ hiểu mới có thể yêu và khi đã yêu thì sẽ dấn thân sáng tạo với đề tài lớn lao một cách tự nhiên và lâu dài. Trước hết, cần chú trọng giáo dục truyền thông về lịch sử dân tộc, về chiến tranh cách mạng, về văn hóa truyền thống dân tộc... với nhiều hình thức sinh động, sáng tạo, gần gũi. Cần có những chuyến đi thực tế, trại sáng tác, cuộc thi, diễn đàn về đề tài lớn trong VHNT để các bạn trẻ có năng khiếu VHNT tìm hiểu và thử sức, tương tác và sáng tạo./.