Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định lộ trình hiện đại hóa quân đội với các mốc thời gian cụ thể: Năm 2025 cơ bản tinh, gọn, mạnh; năm 2030 xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Báo cáo chính trị trình Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cũng nhấn mạnh việc xây dựng Quân đội nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Xuyên suốt hai kỳ đại hội, chủ trương “tinh, gọn, mạnh” Quân đội không đơn thuần là sự điều chỉnh cơ học về tổ chức, mà đang tạo ra một cuộc cách mạng, phát triển thực chất, thúc đẩy mạnh mẽ tiềm lực quốc phòng đất nước, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam vững mạnh, hùng cường.

Chủ trương “tinh, gọn, mạnh” Quân đội không đơn thuần là sự điều chỉnh cơ học về tổ chức, mà đang tạo ra một cuộc cách mạng, phát triển thực chất, thúc đẩy mạnh mẽ tiềm lực quốc phòng đất nước.

Tinh, gọn để mạnh

Theo Báo cáo đánh giá 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trình Đại hội XIV, chúng ta đã quyết liệt thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức, bộ máy của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương nhằm mục đích nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Công tác sắp xếp, tinh gọn bộ máy diễn ra còn mạnh mẽ hơn trong Quân đội. Việc giải thể các quân đoàn truyền thống để thành lập các quân đoàn chiến lược là Quân đoàn 12 và Quân đoàn 34, việc sáp Tổng cục Hậu cần với Tổng cục Kỹ thuật thành Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, cũng như sáp nhập một số cơ quan cấp cục khác, đã được thực hiện triệt để trong năm 2025. Đây không phải là phép cộng cơ học, mà là sự tích hợp để tối ưu hóa năng lực chỉ huy và tác chiến.

Tiến sĩ Lê Hải, Ủy viên Ban Biên tập, Trưởng Ban Tạp chí Cộng sản điện tử, Tạp chí Cộng sản cho rằng: “Xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” hiện nay không chỉ là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước, mà còn là yêu cầu chiến lược mang tính cấp bách, xuất phát từ bối cảnh quốc phòng, an ninh trong nước, khu vực và thế giới đang có nhiều biến động phức tạp, khó lường”. Bước tinh gọn này là để Quân đội nhân dân Việt Nam mạnh hơn, là yêu cầu chiến lược và cấp bách trong thời kỳ mới.

Theo Tiến sĩ Lê Hải, yêu cầu bất biến đối với quân đội của bất kỳ quốc gia nào là phải kịp thời đáp ứng được nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong giai đoạn hiện nay, khi tình hình thế giới và khu vực đang chứng kiến sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ, cùng với sự nổi lên của các hình thức chiến tranh phi truyền thống như chiến tranh lai, chiến tranh mạng, chiến tranh thông tin, chiến tranh nhận thức… yêu cầu đặt ra đối với Quân đội là rất cao. Tiềm lực quốc phòng, năng lực tác chiến của một quân đội không chỉ dừng lại ở số lượng, mà còn ở chất lượng. Một quân đội đông nhưng chưa tinh, chưa gọn sẽ khó đáp ứng kịp thời các yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện chiến tranh hiện đại.

Về vấn đề này, PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng: “Nếu như trước đây, số đông có thể tạo ra ưu thế, thì trong chiến tranh hiện đại, chất lượng tổng hợp của quân đội mới là yếu tố quyết định. Chất lượng tổng hợp được xây dựng dựa trên các yếu tố như: Cơ cấu lực lượng, trình độ tổ chức chỉ huy, sức mạnh công nghệ, năng lực hiệp đồng quân-binh chủng và khả năng tác chiến đa miền”.

 Chính vì vậy, theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, “tinh” không chỉ là tinh gọn về tổ chức, mà còn là tinh nhuệ. Nghĩa là phải tinh giản nhưng hiệu quả về biên chế, tinh thông về trình độ, tinh tường về bản lĩnh và tinh vi về nghệ thuật quân sự. “Gọn” không phải là giảm sức mạnh, mà là loại bỏ trung gian, khắc phục chồng chéo, giảm tầng nấc quản lý, nâng cao tính cơ động và phản ứng nhanh. Một bộ máy cồng kềnh sẽ làm mất tốc độ, giảm hiệu quả chỉ huy, lãng phí nguồn lực và giảm khả năng thích ứng trong tình huống khẩn cấp.

Còn “mạnh” phải được hiểu theo nghĩa mới: Mạnh về chất lượng chiến đấu, mạnh về kỷ luật và tổ chức, mạnh về ứng dụng khoa học công nghệ, mạnh về khả năng răn đe và sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống, trên mọi hướng, trong mọi không gian. Khi thế giới ngày càng bất định, một quân đội mạnh tạo ra sức răn đe đủ lớn để “không xảy ra chiến tranh”; đồng thời tạo ra niềm tin xã hội vững chắc để nhân dân an tâm lao động sản xuất.

Trong bối cảnh mới, xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” được Đảng ta xác định vừa là yêu cầu chiến lược lâu dài, vừa là nhiệm vụ cấp bách, quyết định trực tiếp đến năng lực bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.

Ảnh minh họa: qdnd.vn

Đi đầu trong giữ vững mặt trận tư tưởng

Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV đặc biệt nhấn mạnh yếu tố con người trong kỷ nguyên phát triển mới, chú trọng phát triển toàn diện con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong Quân đội, Đảng ta xác định phải xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín ngang tầm nhiệm vụ. Khẳng định vai trò quan trọng của yếu tố con người và mặt trận tư tưởng, yếu tố chính trị, tinh thần trong chiến tranh, PGS, TS Bùi Hoài Sơn cho rằng: “Mất trận địa tư tưởng, mất lòng tin xã hội, thì có thể mất sức đề kháng trước mọi nguy cơ khác”.

Thực tiễn lịch sử thế giới, và đặc biệt là những sự kiện gần đây, cho thấy nhiều lực lượng vũ trang với vũ khí, khí tài hiện đại nhưng đã nhanh chóng thất thủ trước chỉ một đòn tấn công của đối phương. Venezuela là minh chứng rõ nét nhất cho thấy vũ khí, trang bị hạng nặng cũng không thể vận hành được khi yếu tố con người gặp vấn đề (có nghi vấn cho thấy một số lực lượng quân đội đã bị thao túng trước khi Mỹ tấn công). Đây là điều không mới.

Lê-nin đã từng khẳng định” “Thắng lợi trong chiến tranh, suy cho cùng, là do trạng thái tinh thần của những quần chúng nhân dân đổ máu trên chiến trường quyết định”. Câu nói này cho đến nay, trong thời kỳ chiến tranh hiện đại, vẫn luôn đúng. Cuối cùng, nhân tố con người, yếu tố chính trị, tinh thần vẫn đóng vai trò quyết định trong mọi tình huống xung đột. Đó là bởi không có con người, hoặc khi con người không có tinh thần chiến đấu, không có mục tiêu, lý tưởng chiến đấu hay đã bị mua chuộc, thì mọi vũ khí, khí tài cũng chỉ dừng lại ở những khái niệm trên giấy.

Trong thời đại số, chiến tranh không chỉ diễn ra bằng súng đạn, mà còn diễn ra dưới dạng tổng lực, kết hợp thao túng dư luận, tấn công vào niềm tin, làm suy yếu ý chí và sự đoàn kết của xã hội. Nói cách khác, nhân tố con người và yếu tố chính trị, tinh thần luôn là mục tiêu bị tấn công trước tiên, trước khi đối phương tung ra những đòn tấn công bằng “vũ khí nóng”. Nếu trước đây, kẻ thù tấn công vào biên giới lãnh thổ, thì hôm nay có thể tấn công vào “biên giới tinh thần” của quốc gia. Mất trận địa tư tưởng, mất lòng tin xã hội, thì có thể mất sức đề kháng khi nguy cơ xảy ra.

Để không bị “vô hiệu hóa”, mặt trận tư tưởng của toàn xã hội nói chung và Quân đội nói riêng cần phải luôn được giữ vững. Khi không gian mạng và các nền tảng truyền thông số trở thành “mặt trận” mới với nhiều luồng thông tin đa chiều, phức tạp, thậm chí sai trái, thù địch, việc Quân đội được giao trọng trách đi đầu giữ vững trận địa tư tưởng là yêu cầu khách quan và có cơ sở vững chắc cả về lý luận lẫn thực tiễn. Tiến sĩ Lê Hải cho rằng: “Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân, trực tiếp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong môi trường thông tin bùng nổ, các thế lực thù địch thường lợi dụng mạng xã hội, truyền thông số để xuyên tạc đường lối, chính sách, gieo rắc nghi ngờ, làm suy giảm niềm tin xã hội. Với vai trò nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc, Quân đội không thể đứng ngoài, mà phải chủ động tham gia, định hướng và đấu tranh bảo vệ cái đúng, cái tiến bộ”.

Quân đội mang bản lĩnh chính trị cao, có kỷ luật nghiêm, có tổ chức chặt chẽ và có truyền thống gắn bó máu thịt với nhân dân. Đây chính là lợi thế đặc biệt mà không phải lực lượng nào cũng có. Sức mạnh kỷ luật quân đội cũng có ưu thế rất rõ trên mặt trận tư tưởng. Kỷ luật giúp kiểm soát thông tin nội bộ; tránh sai lệch, sơ hở trong phát ngôn, chia sẻ. Kỷ luật tạo khả năng phản ứng nhanh và đồng bộ trước các chiến dịch truyền thông thù địch.

Kỷ luật cũng tạo nên chuẩn mực hành động, giúp Quân đội giữ vững hình ảnh mẫu mực và niềm tin trong xã hội. Khi nhân dân còn tin, còn yêu, còn tự hào về Quân đội, thì mọi âm mưu chia rẽ, bôi nhọ sẽ tự yếu đi. Giữ trận địa tư tưởng cũng không chỉ là chống sai lệch, mà còn cần phải góp phần lan tỏa giá trị đúng đắn, củng cố lý tưởng sống, tinh thần yêu nước, niềm tin vào con đường phát triển. Quân đội, bằng bản lĩnh và kỷ luật, cùng mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhân dân và đang ngày càng mở rộng quan hệ quân sự - quốc phòng ra thế giới, chính là lực lượng đứng ở tuyến đầu của cuộc chiến giữ niềm tin ấy.

(Còn nữa)