Phát triển bền vững gắn chặt với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh

Phát triển bền vững gắn chặt với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh - Một nguyên tắc chiến lược

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện bước phát triển mới trong tư duy phát triển và bảo vệ Tổ quốc khi xác lập nguyên tắc chiến lược: Kết hợp hài hòa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả đối ngoại, hội nhập quốc tế. Đây không chỉ là sự kế thừa và phát triển quan điểm nhất quán của Đảng về kết hợp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mà còn phản ánh yêu cầu cấp thiết của phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Thiếu tướng Phạm Mạnh Thắng, Cục trưởng Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam trao đổi, động viên cán bộ, nhân viên hai đơn vị tại Lễ xuất quân Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 7 và Đội Công binh số 4 lên đường thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan và khu vực Abyei. Ảnh: qdnd.vn

Trong bối cảnh thế giới đang biến đổi sâu sắc, nhanh chóng và khó dự báo, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động ngày càng trực tiếp đến an ninh, ổn định và phát triển của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc không chỉ đặt ra trong tình huống chiến tranh, xung đột vũ trang, mà thường xuyên hiện hữu ngay trong thời bình, gắn liền với nhiệm vụ phát triển đất nước bền vững.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện rõ nhận thức đó khi xác lập nguyên tắc chiến lược: Kết hợp hài hòa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả đối ngoại, hội nhập quốc tế. Nguyên tắc này cho thấy tư duy bảo vệ Tổ quốc đã được phát triển theo hướng toàn diện, tổng hợp, gắn chặt với phát triển bền vững, coi đây là nền tảng căn bản để bảo đảm quốc phòng, an ninh trong dài hạn.

Điểm mới về tư duy chỉ đạo, từ “kết hợp” sang “kết hợp chặt chẽ, hiệu quả”. So với các văn kiện trước đây thường dùng các khái niệm: “Kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh”; “Gắn phát triển với củng cố quốc phòng”. Dự thảo Đại hội XIV bổ sung hai yếu tố rất quan trọng: “Kết hợp chặt chẽ”, “hiệu quả”.

Điểm mới cốt lõi, không chỉ đặt các lĩnh vực song hành, mà yêu cầu tích hợp hữu cơ, tránh phát triển lệch, phát triển nóng, hoặc đánh đổi lợi ích lâu dài của quốc phòng, an ninh và môi trường để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Mở rộng phạm vi gắn kết, từ kinh tế - quốc phòng sang toàn bộ đời sống xã hội. Nội dung bổ sung nổi bật: Dự thảo không chỉ đề cập kinh tế - quốc phòng, mà mở rộng gắn kết tới: Văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Điều này phản ánh nhận thức mới: Mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.

Cơ sở lý luận của phát triển bền vững gắn với quốc phòng, an ninh

Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Xây dựng đất nước giàu mạnh là điều kiện quyết định để giữ vững độc lập, tự do; ngược lại, có quốc phòng, an ninh vững chắc mới bảo đảm môi trường hòa bình cho phát triển.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam nhất quán quan điểm kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững và sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các thách thức an ninh phi truyền thống, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã phát triển quan điểm này lên tầm cao mới, coi phát triển bền vững là cơ sở căn bản, lâu dài của sức mạnh quốc phòng, an ninh quốc gia.

Phát triển kinh tế - Trụ cột vật chất của quốc phòng, an ninh

Trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, phát triển kinh tế tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trung tâm, đồng thời được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với củng cố quốc phòng, an ninh. Điểm mới ở đây là nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, tự chủ, có khả năng chống chịu cao trước các cú sốc từ bên ngoài.

Ảnh minh họa: KHÁNH KHOA

Một nền kinh tế phát triển bền vững tạo ra tiềm lực vật chất - kỹ thuật cho quốc phòng, an ninh, nâng cao khả năng tự chủ chiến lược của quốc gia. Ngược lại, quốc phòng, an ninh vững chắc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế lâu dài. Sự kết hợp này không mang tính tình thế mà trở thành nguyên tắc chiến lược xuyên suốt.

Phát triển văn hóa, xã hội - Nền tảng tinh thần của quốc phòng, an ninh

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đặt phát triển văn hóa, xã hội và con người Việt Nam vào vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển bền vững gắn với quốc phòng, an ninh. Đây là sự phát triển quan trọng trong nhận thức, khi nhấn mạnh vai trò của yếu tố tinh thần, xã hội đối với sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.

Phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam có bản lĩnh, trí tuệ, ý thức công dân và tinh thần yêu nước chính là xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Một xã hội công bằng, ổn định, gắn kết là điều kiện quyết định để phòng ngừa các nguy cơ mất ổn định từ bên trong - một trong những thách thức lớn nhất đối với an ninh quốc gia hiện nay.

Bảo vệ môi trường - Nội dung mới của tư duy quốc phòng, an ninh

Một điểm mới nổi bật trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là đưa bảo vệ môi trường vào chỉnh thể phát triển bền vững gắn với quốc phòng, an ninh. Biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên không chỉ là vấn đề phát triển, mà còn trực tiếp tác động đến an ninh quốc gia, an ninh con người và ổn định xã hội.

Việc gắn bảo vệ môi trường với củng cố quốc phòng, an ninh cho thấy tư duy bảo vệ Tổ quốc đã được mở rộng sang lĩnh vực an ninh phi truyền thống, phù hợp với xu thế chung của thế giới và yêu cầu thực tiễn của Việt Nam.

Củng cố quốc phòng, an ninh trên nền tảng phát triển bền vững

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh: Củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh phải được thực hiện đồng bộ với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, không tách rời, không đối lập. Quốc phòng, an ninh không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vũ trang, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Nhấn mạnh tính “hài hòa” trong xử lý các mối quan hệ lớn: Điểm mới về phương pháp luận tính “hài hòa” thể hiện, không cực đoan hóa mục tiêu phát triển hay mục tiêu an ninh; không quân sự hóa các hoạt động kinh tế - xã hội. Đồng thời không xem nhẹ yêu cầu quốc phòng, an ninh trong hội nhập. Đây là sự phát triển tư duy biện chứng, phát triển bền vững chính là nền tảng vững chắc nhất để bảo vệ Tổ quốc lâu dài.

Cách tiếp cận này khẳng định xây dựng quốc phòng, an ninh vững mạnh không chỉ nhằm sẵn sàng ứng phó với các tình huống xung đột, mà trước hết để ngăn ngừa xung đột, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển bền vững.

Đối ngoại, hội nhập quốc tế - Mở rộng không gian chiến lược của phát triển bền vững và bảo vệ Tổ quốc

Một điểm mới quan trọng khác là Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV gắn chặt phát triển bền vững và củng cố quốc phòng, an ninh với nâng cao hiệu quả đối ngoại, hội nhập quốc tế. Đối ngoại không chỉ phục vụ phát triển kinh tế, mà còn là công cụ quan trọng để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Thông qua hội nhập quốc tế, Việt Nam mở rộng không gian phát triển, tạo thế đan xen lợi ích, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế, góp phần ngăn ngừa nguy cơ xung đột, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc bằng các biện pháp hòa bình.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nguyên tắc chiến lược

Về lý luận, việc xác lập nguyên tắc chiến lược kết hợp hài hòa phát triển bền vững với củng cố quốc phòng, an ninh thể hiện bước phát triển quan trọng trong tư duy bảo vệ Tổ quốc của Đảng, làm sâu sắc thêm mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình.

Về thực tiễn, nguyên tắc này tạo cơ sở cho việc hoạch định các chiến lược, quy hoạch, chính sách phát triển đồng bộ, tránh tư duy cục bộ, ngắn hạn; đồng thời nâng cao hiệu quả phòng ngừa, xử lý các nguy cơ an ninh từ sớm, từ xa.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác lập rõ nguyên tắc chiến lược: Phát triển bền vững gắn chặt với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, thể hiện tư duy phát triển toàn diện, dài hạn và chủ động bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới. Đây là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.