Trong buổi lễ khai mạc ASIAD 20, nhiều người thực sự đã chờ đợi những biểu tượng toàn cầu của văn hóa Nhật Bản xuất hiện như Doraemon, Pikachu hay Mario, nhưng thực tế không có bất cứ nhân vật nào trong số đó chiếm lĩnh spotlight của buổi lễ hoành tráng tại Nagoya.

Thay vào đó, hình tượng nổi bật nhất lại là lâu đài Nagoya được dựng lên giữa sân vận động với những nghệ sĩ biểu diễn các tiết mục nghệ thuật truyền thống xung quanh. Và ở trên mái của công trình lâu đài đó, không khó để nhận ra hai biểu tượng cá chép đầu rồng.

 Một mô hình Shachihoko tại Nagoya, Nhật Bản.

Tên gọi chính xác của loài linh vật này là Shachihoko, hay còn có thể gọi ngắn gọn hơn là Shachi. Trong quan niệm dân gian, Shachihoko có khả năng chứa một lượng nước lớn và điều khiển mưa, vì thế được xem như một biểu tượng có khả năng bảo vệ các công trình khỏi hỏa hoạn. Chính niềm tin ấy khiến hình tượng Shachihoko thường được đặt trên nóc các lâu đài, trong tư thế hướng lên trời.

Và linh vật của ASIAD 20 là Honohon cũng được sáng tạo dựa trên cảm hứng về Shachihoko kết hợp với hình ảnh ngọn lửa cháy, đại diện cho nhiệt huyết của các vận động viên. “Honoho” trong tiếng Nhật Bản là ngọn lửa bốc cao và cháy sáng. Ngọn lửa ấy cũng gắn với tinh thần thể thao, khát vọng và quyết tâm của các vận động viên. Đôi tai của Honohon được thiết kế theo hình dáng Shachihoko và trên khuôn mặt Honohon còn có những đường trang điểm màu đỏ lấy cảm hứng từ Kumadori-kiểu hóa trang đặc trưng của sân khấu Kabuki.

Tại Nagoya, Shachihoko có một vị trí đặc biệt. Nhắc tới thành phố này, người ta gần như ngay lập tức nghĩ tới lâu đài Nagoya và đôi Kinshachi-những Shachihoko mạ vàng nổi bật trên nóc lâu đài. Qua thời gian, Shachihoko không còn đơn thuần là một chi tiết kiến trúc hay biểu tượng bảo vệ lâu đài, mà trở thành một phần của bản sắc Nagoya. Màu vàng trong biểu tượng của ASIAD 20 được lấy cảm hứng từ chính Kinshachi, những Shachihoko nổi tiếng nhất. Có thể thấy, ngay cả khi bước vào một sự kiện thể thao quốc tế với sự góp mặt của các đoàn thể thao đến từ khắp châu Á, Nagoya vẫn muốn kể câu chuyện về chính mình thông qua những biểu tượng truyền thống.

Đứng giữa Nagoya trong những ngày thu sôi động của ASIAD 20, tôi cảm nhận khá rõ cách một biểu tượng hàng trăm năm tuổi đang được kể lại bằng ngôn ngữ của hiện đại. Ngày trước, Shachihoko đứng trên nóc lâu đài, mang ý nghĩa bảo hộ và thể hiện vị thế của công trình. Hôm nay, hình ảnh ấy xuất hiện trên một linh vật thể thao, bước vào các nhà thi đấu, xuất hiện bên cạnh vận động viên và hòa cùng tiếng cổ vũ của người hâm mộ.

Từ mái lâu đài đến sân đấu, từ biểu tượng của Nagoya đến một kỳ đại hội quy tụ cả châu Á, Shachihoko đã có một hành trình thật đặc biệt.