ASIAD 20: Cần làm rõ quy trình kiểm tra độ cứng của trang phục súng trường

Quy định về trang phục thi đấu môn bắn súng

Trong các môn thể thao thành tích cao, bắn súng được xem là môn có những quy định rất nghiêm ngặt, từ trang thiết bị súng, đạn đến trang phục thi đấu của vận động viên. Về vấn đề này, Liên đoàn Bắn súng thể thao quốc tế (ISSF) đã luật hóa, bắt đầu áp dụng tại các giải đấu chính thức từ năm 2010.

Các vận động viên tranh tài nội dung súng ngắn được mặc trang phục thi đấu khá thoải mái. Ảnh: BÙI LƯỢNG

Theo ISSF, trang phục thi đấu môn bắn súng phải thể hiện hình ảnh tích cực của các vận động viên bắn súng, với tư cách là những người thi đấu trong một môn thể thao Olympic. Trong các buổi lễ trao giải hoặc các nghi thức khác, vận động viên phải mặc đồng phục quốc gia chính thức hoặc bộ đồ thể thao quốc gia.

Theo Quy tắc 8.6.1 của ISSF, các vận động viên bắn súng ngắn 10m được phép thi đấu trong trang phục thể thao thông thường. Điều đó có nghĩa là áo phông, quần thể thao và giày chạy bộ hoàn toàn hợp lệ để thi đấu. Sự khác biệt này khiến nhiều người bất ngờ, đặc biệt là những người tập luyện cùng các xạ thủ súng trường tại câu lạc bộ, với những bộ trang phục chuyên dụng khá cồng kềnh và đắt đỏ.

Các xạ thủ tranh tài nội dung súng trường phải mặc trang phục chuyên dụng khá cầu kỳ. Ảnh: BÙI LƯỢNG

Nếu như ở các nội dung súng ngắn, vận động viên chỉ cần mặc trang phục thể thao “thể hiện hình ảnh tích cực”, thì trong các nội dung súng trường, trang phục thi đấu quy định nghiêm ngặt hơn. Bởi, độ cứng của trang phục sẽ ảnh hưởng đến thành tích thi đấu của vận động viên, độ cứng càng cao thì vận động viên càng thuận lợi hơn trong việc tì bắn và điều đó gọi là “doping kỹ thuật”.

Trước khi thi đấu, trang phục phải có tem kiểm định

Trong các nội dung súng trường, trang phục thi đấu của vận động viên được quy định rất nghiêm ngặt, gồm áo khoác, quần, giầy đạt tiêu chuẩn. Vật liệu hai lớp được thiết kế ở khu vực vai, kéo xuống đến phần dưới của vai. Quy định này nhằm bảo vệ vận động viên và giảm rủi ro khi giữ, nâng đỡ súng trong tư thế ngắm. Phần còn lại của áo khoác chỉ được cấu tạo bằng một lớp vật liệu. Mức độ kiểm tra trang phục về độ cứng đạt chuẩn được ISSF quy định như sau: Khu vực 2 lớp phải đáp ứng yêu cầu 3.0mm khi máy kiểm tra trong 30 giây; khu vực một lớp phải đáp ứng yêu cầu độ cứng 3.0mm khi máy đo trong 15 giây.

ISSF lưu ý, khi đo độ cứng trang phục thi đấu bắn súng trường, bất cứ thông số nào hiển thị không phải 3.0mm thì trang phục đó không đạt tiêu chuẩn. Tại ASIAD 20, trang phục thi đấu của Phí Thanh Thảo - Nguyễn Tâm Quang ở nội dung 10m súng trường hỗn hợp nam nữ được trọng tài đo tại chỗ hiển thị mức 2.9mm, vì thế kết quả thi đấu của 2 xạ thủ này đã bị hủy.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ, trước ngày tranh tài, Ban tổ chức đã tiến hành kiểm tra trang phục thi đấu của 2 xạ thủ này và không có vấn đề gì; và trang phục cũng không thể không đạt chuẩn chỉ sau 1 ngày. Hơn nữa, ISSF quy định, nếu lần kiểm tra trang phục đầu tiên không đạt, có thể tiến hành kiểm tra thêm những lần khác. Nếu 4/5 lần đo mà trang phục đạt chuẩn, chỉ 1 lần không đạt chuẩn, thì trang phục đó vẫn đáp ứng yêu cầu. Điều đó chứng tỏ, việc đo độ cứng của trang phục sẽ bị tác động lớn bởi những yếu tố bên ngoài như thời tiết, độ ẩm, không khí... Về vấn đề này, khi trọng tài kiểm tra độ cứng trang phục của Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang chỉ đo 1 lần duy nhất, đồng thời không công khai quy trình kiểm tra. 

Phí Thanh Thảo bị hủy kết quả thi đấu vì trọng tài cho rằng mắc lỗi trang phục. Ảnh: ĐỒNG NGUYÊN KHANG

Về trang phục thi đấu nội dung súng trường, ISSF quy định rất rõ: Đối với áo khoác và quần bắn súng, bắt buộc phải có tem kiểm định, mang số sê-ri riêng do ISSF Equipment Control cấp và đăng ký trong cơ sở dữ liệu của ISSF. Về điều này, trang phục thi đấu súng trường của đội tuyển bắn súng Việt Nam bảo đảm quy định, khi tất cả đều hiển thị tem kiểm định, số sê-ri theo quy định, được nhập khẩu từ một hãng chuyên sản xuất đồ dùng thể thao uy tín thế giới.

Những quy định ngày càng chặt chẽ của ISSF cho thấy cuộc cạnh tranh trong bắn súng đỉnh cao không chỉ diễn ra trên bảng điểm, mà còn bắt đầu từ từng chi tiết của trang thiết bị và trang phục thi đấu. Việc kiểm soát độ cứng của áo, quần, giày và tem kiểm định nhằm bảo đảm thành tích được quyết định chủ yếu bởi năng lực của xạ thủ, thay vì lợi thế đến từ trang phục. Tuy nhiên, khi những phép đo có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi đấu, yêu cầu đặt ra không chỉ là tuân thủ đúng quy định, mà còn phải bảo đảm quy trình kiểm tra được thực hiện thống nhất, minh bạch và có thể kiểm chứng.

Trường hợp của Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang tại ASIAD 20 càng cho thấy tầm quan trọng của việc làm rõ quy trình kiểm tra, quyền kiểm tra lại và cách xử lý khi kết quả có sự bất thường. Bởi phía sau con số 2.90mm hay 3.00mm không chỉ là một thông số kỹ thuật, mà là thành quả của nhiều năm tập luyện. Siết chặt kiểm soát để ngăn “doping kỹ thuật” là cần thiết, nhưng sự nghiêm khắc ấy chỉ thực sự thuyết phục khi đi cùng tính chính xác, nhất quán và công bằng trong từng phép đo.