Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết eo biển Hormuz sẽ bị phong tỏa nếu Washington tiếp tục siết chặt các biện pháp kiểm soát hàng hải đối với Iran. Ông cũng nhấn mạnh việc qua lại tuyến đường huyết mạch này sẽ phụ thuộc vào sự cho phép của Tehran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cũng tuyên bố: "Việc đóng hay mở eo biển Hormuz không diễn ra trên Internet, mà được quyết định trên thực địa. Lực lượng vũ trang của chúng tôi biết rõ phải hành động thế nào trước các động thái của bên kia”. Người phát ngôn này cáo buộc lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để đáp trả.

Tàu chở dầu di chuyển qua eo biển Hormuz.  

Trước đó, Iran đã tuyên bố mở lại tạm thời eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận thông tin này, song cho biết các biện pháp hạn chế đối với tàu đến các cảng Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận toàn diện.

Phản ứng về thông tin mở lại eo biển Hormuz, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Stephane Dujarric nói rằng Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres hoan nghênh quyết định của Iran, coi đây là một bước đi đúng đắn hướng tới hạ nhiệt căng thẳng. Trong khi đó, giới quan sát nhận định dù đã xuất hiện tín hiệu tích cực, việc khôi phục hoàn toàn hoạt động tại eo biển Hormuz vẫn phụ thuộc lớn vào tiến triển ngoại giao và mức độ hạ nhiệt căng thẳng giữa các bên liên quan.

Liên quan eo biển Hormuz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 17-4 đã đồng chủ trì một hội nghị quốc tế tại Paris theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, với sự tham gia của đại diện gần 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, trong đó có Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Cuộc họp trên do Pháp và Anh đồng triệu tập nhằm tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng và khôi phục tự do hàng hải.

Tại cuộc họp, các bên tham gia nhất trí rằng tình hình hiện nay đã làm tê liệt hoạt động vận chuyển hàng hóa và tài nguyên chiến lược qua eo biển Hormuz, kéo theo chi phí gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Tự do hàng hải, đặc biệt đối với vận chuyển năng lượng, lương thực và phân bón, được xác định là ưu tiên hàng đầu. Theo phóng viên TTXVN tại Paris, Tổng thống Pháp Macron và Thủ tướng Anh Starmer đều kêu gọi mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời phản đối mọi hình thức thu phí hoặc hạn chế đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Theo kế hoạch, một cuộc họp lập kế hoạch quân sự sẽ được tổ chức tại London (Anh) vào tuần tới để triển khai các biện pháp cụ thể bảo đảm an ninh và tự do lưu thông tại eo biển Hormuz, vốn là huyết mạch vận chuyển của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.

Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Valentina Matviyenko cho rằng sáng kiến của Anh và Pháp tại eo biển Hormuz là để tăng cường sự hiện diện quân sự của các quốc gia này trong khu vực, chứ không phải vì một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột.

* Ngày 17-4, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu thông báo chính phủ nước này sẽ triển khai một gói hỗ trợ mới vào tháng 5 tới dành cho các lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ đà tăng giá nhiên liệu, như nông nghiệp, thủy sản, vận tải đường bộ và xây dựng.

 Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Lecornu cho biết đã chỉ đạo các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng gói hỗ trợ tiếp theo, trên cơ sở duy trì cách tiếp cận theo từng ngành nghề nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ông nhấn mạnh đối với một số lĩnh vực, mức hỗ trợ có thể sẽ được tăng cường do sức chịu đựng của doanh nghiệp đang dần tới hạn, trong bối cảnh tác động từ xung đột tại Trung Đông đã kéo dài gần 2 tháng.

Cuối tháng 3 vừa qua, Chính phủ Pháp đã công bố một gói hỗ trợ trị giá gần 70 triệu euro (tương đương khoảng 76 triệu USD), áp dụng trong tháng 4 và hướng tới các ngành chịu tác động trực tiếp từ đà tăng giá nhiên liệu. Tuy nhiên, theo Thủ tướng Lecornu, một số ngư dân đã phản ánh rằng việc tiếp tục ra khơi đang trở nên khó khăn dù đã có sự hỗ trợ của Nhà nước.

Người đứng đầu Chính phủ Pháp cũng lưu ý đến những khó khăn của lĩnh vực xây dựng, đặc biệt liên quan đến các phương tiện sử dụng dầu diesel phi giao thông (GNR), đồng thời đề nghị các bộ trưởng đưa ra giải pháp cụ thể đối với lĩnh vực này.

Cùng ngày, Bộ trưởng Giao thông Philippe Tabarot cho biết kế hoạch hỗ trợ hiện tại sẽ được triển khai đầy đủ từ tuần tới, đồng thời để ngỏ khả năng gia hạn và điều chỉnh các biện pháp hỗ trợ trong tháng 5 tới.

*Trong bối cảnh tuyến vận tải năng lượng huyết mạch qua eo biển Hormuz bị gián đoạn do xung đột tại Trung Đông, lần đầu tiên một tàu chở dầu mang cờ Hàn Quốc đã đi qua tuyến thay thế là Biển Đỏ, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng.

 Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc ngày 18-4 cho biết một tàu chở dầu đã chất hàng tại cảng Yanbu, nằm trên bờ Biển Đỏ phía Tây Saudi Arabia (Arập Xêút) và đã rời khu vực an toàn trong ngày 17-4. Với đặc thù là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), mỗi chuyến tàu có thể vận chuyển khoảng 2 triệu thùng, tương đương gần mức tiêu thụ dầu một ngày của Hàn Quốc (khoảng 2,8 triệu thùng).

Lô hàng này nằm trong kế hoạch xuất khẩu khoảng 50 triệu thùng dầu của Saudi Arabia sang Hàn Quốc trong giai đoạn tháng 4–5. Hiện Hàn Quốc duy trì nhập khẩu khoảng 28 triệu thùng dầu mỗi tháng từ quốc gia Trung Đông này, cho thấy mức độ phụ thuộc cao vào nguồn cung khu vực Vùng Vịnh.

Trong bối cảnh đó, tuyến Biển Đỏ đang nổi lên như một phương án thay thế chiến lược cho Hormuz. Cụ thể, dầu thô từ các mỏ phía Đông Saudi Arabia được vận chuyển qua hệ thống đường ống dài khoảng 1.200km sang cảng Yanbu, sau đó đi qua Biển Đỏ và kênh đào Suez để tiếp cận các thị trường châu Á và châu Âu. Mô hình này cho phép giảm phụ thuộc vào tuyến Hormuz – nơi chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu vận chuyển toàn cầu.

Tuy nhiên, Biển Đỏ không phải là lựa chọn hoàn toàn an toàn. Khu vực này đã chứng kiến hàng chục vụ tấn công tàu thuyền kể từ năm 2023, liên quan đến lực lượng Houthi tại Yemen. Do đó, Chính phủ Hàn Quốc từng khuyến cáo hạn chế khai thác tuyến đường này vì rủi ro an ninh cao.

Dù vậy, áp lực đảm bảo nguồn cung đã khiến Seoul phải điều chỉnh cách tiếp cận. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung trước đó nhấn mạnh không thể từ bỏ tuyến vận chuyển chỉ vì rủi ro, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng trong nước duy trì ở mức cao. Sau chỉ đạo này, phương án sử dụng Biển Đỏ như tuyến vận chuyển thay thế đã được thúc đẩy triển khai.

Việc mở lại các tuyến vận chuyển thay thế như Biển Đỏ không chỉ giúp Hàn Quốc duy trì ổn định nguồn cung ngắn hạn, mà còn phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Trong dài hạn, điều này có thể thúc đẩy các quốc gia tiêu thụ lớn đa dạng hóa tuyến vận tải, giảm thiểu rủi ro địa chính trị tập trung tại các điểm nghẽn chiến lược như eo biển Hormuz.

Tin, ảnh: TTXVN