Sau hai ngày họp căng thẳng, tưởng chừng các nước tham dự Hội nghị quốc tế chống phân biệt chủng tộc do Liên hợp quốc tổ chức, đang diễn ra tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sỹ) không ra được tuyên bố, nhưng kết quả thật bất ngờ khi các nước tham dự hội nghị đã thông qua được tuyên bố: Không thể dung thứ nạn phân biệt chủng tộc trên phạm vi toàn thế giới.

Các phái đoàn thuộc EU rời phòng họp. Ảnh: AFP

Hội nghị lần này tưởng chừng sẽ thất bại, khi Tổng thống I-ran M.A-ma-đi-nê-giát phát biểu buộc tội chính quyền I-xra-en bằng những lời cáo buộc mang tính bài Do Thái. Các đại sứ Anh, Pháp, Tây Ban Nha và tiếp đến là đại diện 23 đoàn ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) đã bỏ phòng họp ra ngoài ngay khi ông A-ma-đi-nê-giát bắt đầu bài phát biểu dài 10 phút. Những đại diện này cảnh báo sẽ rời bỏ diễn đàn nếu ông A-ma-đi-nê-giát tiếp tục đưa ra những lời cáo buộc mang tính bài Do Thái tại hội nghị. Trước khi hội nghị diễn ra, Mỹ, I-xra-en, Ô-xtrây-li-a, Ca-na-đa, Đức, Ba Lan, I-ta-li-a, Hà Lan và Niu Di-lân đã thông báo tẩy chay Hội nghị chống phân biệt chủng tộc của LHQ do lo ngại hội nghị này sẽ trở thành một diễn đàn chỉ trích I-xra-en, như từng xảy ra trong Hội nghị thế giới chống phân biệt chủng tộc, tổ chức tại Đơ-ban, Nam Phi, năm 2001.

Không khí tại Hội nghị đã ấm trở lại trong ngày thứ ba, khi hơn 100 quốc gia tham dự Hội nghị đã nhất trí thông qua tuyên bố cuối cùng, kêu gọi nỗ lực của toàn thế giới nhằm chống lại mọi hình thức phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử. Chủ tịch Hội nghị A-mốt Oa-cô mô tả quyết định này là một "kết quả mang tính lịch sử" ngoài mong đợi. Văn kiện pháp lý gồm 143 điểm này tái khẳng định tuyên bố Đơ-ban và Chương trình hành động (DDPA) đã được thông qua tại Hội nghị chống phân biệt chủng tộc đầu tiên của LHQ diễn ra ở Nam Phi năm 2001, đồng thời cũng khẳng định lại cam kết ngăn chặn, đấu tranh và loại trừ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử, sự bài ngoại và các vấn đề liên quan.

Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-mun đã bày tỏ sự phấn khởi trước việc hội nghị đạt được sự đồng thuận để thông qua tuyên bố chung. Theo người phát ngôn của ông Ban Ki-mun, việc thông qua văn kiện trên chứng tỏ cộng đồng quốc tế đã tiếp thêm sinh lực cho cam kết nhằm thực thi Tuyên bố Đơ-ban và DDPA, thông qua đó mang hy vọng tới cho hàng triệu nạn nhân của nạn phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử, sự bài ngoại... trên thế giới. Tổng thư ký Ban Ki-mun cũng kêu gọi các nước thành viên LHQ thực thi các nghị quyết của Đại hội đồng LHQ về chống phân biệt chủng tộc.

Theo các nhà phân tích, việc cộng đồng quốc tế bị phân hóa khi cắt nghĩa khái niệm “chủ nghĩa phân biệt chủng tộc” đã trở nên rõ ràng khi một số nước phản đối nội dung của bản dự thảo tuyên bố chung đề cập đến đấu tranh với chủ nghĩa phân biệt chủng tộc. Giới phân tích nhận xét rằng các nước vắng mặt tại diễn đàn chống phân biệt chủng tộc này phần lớn đều đang phải đương đầu với biểu hiện phân biệt chủng tộc và bài ngoại, cả trong nội bộ cũng như trong quan hệ với các quốc gia khác.

NGUYỄN HÒA